Μία κλεμμένη μαρμάρινη ταφική στήλη από την Αττική, που είχε προγραμματιστεί να βγει σε δημοπρασία το 2017 από τον οίκο Sotheby's στο Λονδίνο, φαίνεται πως επιστρέφει τελικά στην Ελλάδα.
Ωστόσο, η ανακοίνωση περί επιστροφής της γίνεται με ανορθόδοξο τρόπο, καθώς τη σχετική αποκάλυψη έκανε ο ίδιος ο οίκος δημοπρασιών, στην εφημερίδα Τimes του Λονδίνου, στο πλαίσιο ενός άρθρου με τίτλο «Στα ίχνη των τυμβωρύχων».
Μάλιστα, ο Sotheby's αναφέρει στους Τimes πως μόλις πρόσφατα έμαθε πως το ιστορικό προέλευσης της αρχαιότητας που του είχαν παρέχει το 2008 ήταν αναληθές. Προσθέτει επίσης ότι, σε συνεργασία με τη Μονάδα Έργων Τέχνης και Αρχαιοτήτων της Μητροπολιτικής Αστυνομίας του Λονδίνου, «όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη συμφώνησαν να διαβιβάσουν τη στήλη ως εθελοντική κίνηση καλής θέλησης στις ελληνικές αρχές».
Δεν είναι σαφές πάντως σε ποιο στάδιο βρίσκεται η διαδικασία επαναπατρισμού.
Σημειώνεται πως η μαρμάρινη ταφική στήλη αποσύρθηκε από την περυσινή δημοπρασία του Sotheby's αφότου ο αρχαιολόγος και ερευνητής διεθνών αρχαιοκαπηλικών κυκλωμάτων στο Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης, δρ. Χρήστος Τσιρογιάννης, την ταύτισε στο αρχείο του διαβόητου ιταλού αρχαιοκάπηλου Τζιανφράνκο Μπεκίνα, το οποίο είχε κατασχεθεί από τις ιταλικές αρχές το 2001 και στο οποίο έχει πρόσβαση ο ίδιος.
«Είναι τραγικό να το μαθαίνουμε από τους Sotheby's, μέσω των Times», τονίζει ο δρ. Τσιρογιάννης, μιλώντας στο LIFO.gr. «Είναι κρίμα οι Έλληνες να ενημερώνονται για την επιστροφή της κλεμμένης τους κληρονομιάς από τους διακινητές της και από τον ξένο Τύπο, και όχι από το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού», επισημαίνει.
«Το μαρμάρινο τμήμα της σαρκοφάγου που ταύτισα τον Ιανουάριο του 2017 στη Νέα Υόρκη και παραδόθηκε τον Φεβρουάριο του ίδιου έτους από τις αμερικανικές αρχές στον Έλληνα πρόξενο, ακόμη επιστρέφει, ή έχει επιστρέψει και δεν ανακοινώνεται; Ή θα το μάθουμε και αυτό από τον διακινητή του, την γκαλερί "Royal-Athena Galleries" όπου το εντόπισα; Αιδώς. Τίποτε άλλο», προσθέτει.
Η μαρμάρινη ταφική στήλη στο αρχείο του Μπεκίνα
Όπως είχε κάνει γνωστό ο δρ. Τσιρογιάννης, από τα έγγραφα του κατασχεμένου αρχείου του Μπεκίνα, προκύπτει ότι η στήλη φέρεται να βρισκόταν στην κατοχή του ιταλού αρχαιοκάπηλου από το 1977 έως το 1990, όταν φαίνεται να πωλήθηκε στον συλλέκτη Τζορτζ Ορτίζ.
Ούτε ο Μπεκίνα, ούτε ο Ορτίζ δεν αναφέρονταν στο ιστορικό προέλευσης που είχε παρουσιάσει ο Sotheby's, πριν από τη δημοπρασία.
Ο Sotheby's είχε χρονολογήσει τη στήλη το 350-340 π.Χ. και είχε ορίσει τιμή εκκίνησης της δημοπρασίας τις 60.000 λίρες.
Επίσης, ο οίκος δημοπρασιών ανέφερε ότι «η σύνθεση του ανθέμιου είναι παρόμοια με τη στήλη του Πύθαρχου από τον Ραμνούντα (σ.σ. στην Αττική)». Στη στήλη υπάρχει μέρος της επιγραφής «ΕΣΤΙ(ΑΙΟΣ)», όπως σημειώνει ο Sotheby's, προσθέτοντας ότι «υπάρχουν στοιχεία για τη χρήση του ονόματος Εστιαίος στην Αττική».
Σύμφωνα με τον δρ. Τσιρογιάννη, ο διακινητής, ο οποίος έδωσε στον Μπεκίνα τη συγκεκριμένη αρχαιότητα, είναι γνωστό ότι είχε εμπλακεί στην απόκτηση πολυάριθμων παράνομων αρχαιοτήτων από την Ελλάδα στο παρελθόν.
«Στα ίχνη των τυμβωρύχων»
Το άρθρο των Times παρουσιάζει τη δουλειά του δρ. Τσιρογιάννη και σημειώνει, μεταξύ άλλων, πως ο ίδιος έχει χαρακτηριστεί ως «αγκάθι» για τους οίκους δημοπρασιών, «οι οποίοι απελπίζονται από την πρόσβαση που έχει -και εκείνοι δεν έχουν- στα αρχεία καταδικασθέντων εμπόρων αρχαιοτήτων και στα οποία καταγράφονται τα αντικείμενα που έχουν περάσει από τα χέρια τους».
Σύμφωνα με τους Times, «οι οίκοι δημοπρασιών εξέφρασαν την αγανάκτησή τους αυτή την εβδομάδα για το γεγονός ότι παρά τις προσπάθειές τους να ελέγξουν το ιστορικό προέλευσης των αντικειμένων που θέτουν προς πώληση, δεν τους δίνουν πρόσβαση στα αρχεία στα οποία ανατρέχει ο κ. Τσιρογιάννης.
»»Ο ίδιος υποστηρίζει, ωστόσο, πως με το να επιτραπεί σε εκείνους που βρίσκονται στην αγορά να ανατρέχουν ελεύθερα στις εικόνες των αρχαιοτήτων που περιλαμβάνονται στα αρχεία, θα ενισχυθεί περαιτέρω το παράνομο εμπόριο των εκατομμυρίων λιρών».
Το LIFO.gr δοκίμασε να επικοινωνήσει με το Υπουργείο Πολιτισμού για διευκρινήσεις, αλλά δεν υπήρξε ανταπόκριση. Θα επανέλθουμε...
*Οι φωτογραφίες από το αρχείο Μπεκίνα έχουν παραχωρηθεί από τον Χρήστο Τσιρογιάννη.
