«Αν η Τουρκία κινηθεί επί του πεδίου, θα κινηθεί ως αμυνόμενη και όχι ως επιτιθέμενη»

Σωτήρης Σέρμπος: «Αν η Τουρκία κινηθεί επί του πεδίου, θα κινηθεί ως αμυνόμενη και όχι ως επιτιθέμενη» Facebook Twitter
«Απέχουμε οκτώ μήνες από τις προγραμματισμένες εκλογές. Ας κρατήσουμε πως αυτό που πρωτίστως ενδιαφέρει τον Ερντογάν είναι να παραμείνει στον προεδρικό θώκο».
0
ΣΕΡΜΠΟΣ
Σωτήρης Σέρμπος

— Πόσο σας ανησυχεί η τουρκική επιθετικότητα;
Ασφαλώς και παραμένει ανησυχητική μια ρητορική που αναπαράγει αναθεωρητισμό με άρωμα αλυτρωτισμού. Πασπαλισμένη μ’ ένα κίβδηλο αφήγημα όπου η Ελλάδα επιτίθεται (με τη διττή ιδιότητα πολιορκητικού κριού και κακομαθημένου παιδιού της Δύσης, δηλαδή των ΗΠΑ) και η Τουρκία αμύνεται. Με αυτό τον τρόπο ο Ερντογάν απευθύνεται πρώτα στην τουρκική κοινή γνώμη που εξαιτίας του στενάζει οικονομικά, με τον ίδιο να πονάει εκλογικά.

Δεύτερον, σε τμήμα της Δύσης που δεν «κοιμάται και ξυπνάει με τα ελληνοτουρκικά», και τρίτον σε αραβικούς πληθυσμούς που εύκολα «αγοράζουν» αντιαμερικανισμό.

Σε κάθε περίπτωση, απέχουμε οκτώ μήνες από τις προγραμματισμένες εκλογές. Ας κρατήσουμε πως αυτό που πρωτίστως ενδιαφέρει τον Ερντογάν είναι να παραμείνει στον προεδρικό θώκο. Στο ενδιάμεσο, ο ίδιος θα διατηρεί ένα στοιχείο ανορθολογισμού στον τρόπο που διαπραγματεύεται. Είναι κομμάτι της τακτικής του να σου δημιουργεί την αμφιβολία, να μη γνωρίζεις ακριβώς τι θα κάνει στο τέλος και να είσαι υποχρεωμένος να τον πάρεις στα σοβαρά ή έστω να τον ανεχθείς.

Βέβαια, στην Πράγα δεν δούλεψε αυτό το μοντέλο, ούτε η φιλοδοξία του (ειδικά λόγω Ουκρανίας) να τον αναγνωρίσουν οι μεγάλες δυνάμεις-συνομιλητές του ως ίσο προς ίσο.  

Πάντως για την Ελλάδα απαιτείται ακόμα μεγαλύτερη προσοχή για τον κίνδυνο ατυχήματος ή εσφαλμένου υπολογισμού (σε αέρα και θάλασσα). Αν η Τουρκία κινηθεί επί του πεδίου, θα κινηθεί ως αμυνόμενη και όχι ως επιτιθέμενη.

Και να μην ξεχνάμε πως εξακολουθεί να υπάρχει τόσο η Συρία (βλ. Κουρδικό) όσο και η Κύπρος. Ειδικά η πρώτη εξακολουθεί να προσφέρεται ως το μείζον θέμα εθνικής ασφάλειας που ενώνει την τουρκική κοινωνία. Δεν γνωρίζω την αντίληψη του Προέδρου για τη σκληρή ισχύ της Ελλάδας, αλλά είμαι βέβαιος πως αντιλαμβάνεται αρκετά, εξαιτίας της από κοινού συμμετοχής μας στο ΝΑΤΟ.   

Να έχουμε υπόψη μας πως η ενέργεια αποτελεί υπαρξιακό ζήτημα για την Τουρκία. Επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από τη Ρωσία και το Ιράν ώστε να καταστεί αυτόνομος παίκτης και επιπλέον διψάει και η ίδια, με τις ανάγκες της να αυξάνονται τα χρόνια που έρχονται. 

— Πιστεύετε ότι ο Ερντογάν έχει απωλέσει τις συμμαχίες του παρελθόντος και γι’ αυτό αντιδρά έντονα;
Αυτή είναι μια μεγάλη κουβέντα που αφορά τη ρίζα του προβλήματος ως προς την πρόσληψη της Δύσης και κυρίως των Αμερικανών, που δίνουν τον τόνο και στους υπόλοιπους. Το πρόβλημα του Τούρκου Προέδρου είναι πως έχασε την αξιοπιστία του, προκαλώντας διάρρηξη της εμπιστοσύνης. Με επίκεντρο το ρωσοτουρκικό εκκρεμές (ειδικά από το 2014 και την κρίση στην Ουκρανία, το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016, φτάνοντας έως το 2022) και το εύρος της τουρκικής αυτονόμησης, συμπεριλαμβανομένης της αμυντικής της βιομηχανίας, σε μια κατεύθυνση όπου αργότερα θα απειλήσει διατλαντικά συμφέροντα.

Πιθανόν, λαμβάνοντας υπόψη την ήττα της Ρωσίας (ανεξαρτήτως εξελίξεων στο πεδίο της ουκρανικής επικράτειας), να επιδιώξει μια εκ νέου -a la carte- απαλή στροφή προς τη Δύση. Και πάλι όμως, τα ανωτέρω δεν πρόκειται να ανακτηθούν από τη μια ημέρα στην άλλη.

Ταυτόχρονα, πέφτουν στο κενό οι εκβιασμοί του για προνομιακή μεταχείριση της χώρας του διότι έχει την επιλογή να συνταχθεί μ’ έναν αντι-ηγεμονικό πόλο. Ο πόλος αυτός εξαρχής δεν ήταν συνεκτικός και πλέον απλά δεν υπάρχει, απομειώνοντας τη διαπραγματευτική θέση της Τουρκίας.

Με βάση τα παραπάνω, είναι ορατό διά γυμνού οφθαλμού πως, μετά τη ρωσική εισβολή, η καθαρή και αξιόπιστη στάση που τήρησε η Ελλάδα περιλαμβάνει μετρήσιμα και απτά οφέλη για το εθνικό της συμφέρον (με το λιμάνι-στρατηγικό πολυεργαλείο της Αλεξανδρούπολης να είναι το πλέον χειροπιαστό), κυρίως στον πυρήνα του γεωπολιτικού ρεαλισμού και των περιφερειακών ισορροπιών ισχύος, ανατρέποντας, ειδικά στο Αιγαίο, πολιτικές δεκαετιών στον αέρα και τη θάλασσα.

Σωτήρης Σέρμπος: «Αν η Τουρκία κινηθεί επί του πεδίου, θα κινηθεί ως αμυνόμενη και όχι ως επιτιθέμενη» Facebook Twitter
«Αυτό που πρέπει να κρατήσουμε στο πίσω μέρος του μυαλού μας είναι πως το τουρκολιβυκό σύμφωνο προέκυψε και ως αντίδραση της Τουρκίας μετά το Κραν Μοντανά και τη δική της εκδοχή περί αποκλεισμού της από την ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ανατολικής Μεσογείου». Φωτ.: EPA

— Τα τουρκολιβυκά μνημόνια περιπλέκουν την κατάσταση;
Ήταν ήδη αρκετά περίπλοκη και σωστά υπενθυμίζετε πως τα μνημόνια είναι δύο, καθότι αφορούν και το στρατιωτικό αποτύπωμα της Τουρκίας στη Λιβύη. Η πρώτη εκμεταλλεύτηκε τη θέση και τις αδυναμίες του σημερινού πρωθυπουργού της Λιβύης απέναντι στο αντίπαλο δέος του (Μπασάγκα).

Μάλιστα, λίγο καιρό νωρίτερα προστάτευσε την Τρίπολη και τον ίδιο τον Ντμπεϊμπά από μια πολιορκία. Εξαργύρωσε την προστασία απαιτώντας την ενεργοποίηση του έωλου τουρκολιβυκού μνημονίου.

Επιπλέον, έχοντας διαβάσει τη στροφή πολιτικής εκ μέρους των Αμερικανών, υπενθυμίζει τη στρατηγική της σημασία σε μια χώρα όπου διατηρεί παρουσία και η Ρωσία. Προφανώς, ειδικά στα νότια της Ανατολικής Κρήτης, υπάρχει ο κίνδυνος για στρατιωτικοποίηση της κρίσης με την Ελλάδα. Ευρύτερα όμως, αυτό που πρέπει να κρατήσουμε στο πίσω μέρος του μυαλού μας είναι πως το τουρκολιβυκό σύμφωνο προέκυψε και ως αντίδραση της Τουρκίας μετά το Κραν Μοντανά και τη δική της εκδοχή περί αποκλεισμού της από την ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ανατολικής Μεσογείου.

Δείτε το λοιπόν και ως ένα bargaining chip (διαπραγματευτικό χαρτί) εκ μέρους του Ερντογάν, που θα μπορούσε υπό προϋποθέσεις και με ανταλλάγματα να το πάρει πίσω, ειδικά στα θέματα των οριοθετήσεων θαλασσίων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τέλος, να έχουμε υπόψη μας πως η ενέργεια αποτελεί υπαρξιακό ζήτημα για την Τουρκία. Επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από τη Ρωσία και το Ιράν ώστε να καταστεί αυτόνομος παίκτης και επιπλέον διψάει και η ίδια, με τις ανάγκες της να αυξάνονται τα χρόνια που έρχονται. 

— Πόσο έχει επηρεάσει την κατάσταση ο ρωσο-ουκρανικός πόλεμος;
Ο ρωσο-ουκρανικός πόλεμος και η προτεραιοποίηση της μεσοπρόθεσμης αποδυνάμωσης της Ρωσίας ενίσχυσαν την αντίληψη εκ μέρους της Δύσης ότι πρέπει να αποφευχθεί μια μελλοντική υπέρμετρη εξάρτηση από την Τουρκία. Μέχρι και οι δηλώσεις Γερμανών αξιωματούχων είναι ενδεικτικές ως προς το πόσα έχουν αλλάξει μετά την 24η Φεβρουαρίου, ειδικά στο Βερολίνο.

Από την άλλη πλευρά, ασφαλώς αναβαθμίζεται και η Τουρκία, όχι όμως εις βάρος της Ελλάδας. Αντιθέτως, εξαιτίας της Ουκρανίας, για πρώτη φορά μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου η Ελλάδα ξαναμπαίνει στο γεωπολιτικό παιχνίδι.

Μια τέτοια εξέλιξη μόνο θετικά μπορεί να αποτιμηθεί. Δυστυχώς δεν έχει επαρκώς εμπεδωθεί από μερίδα του πολιτικού συστήματος και της κοινής γνώμης. Κι όμως, είναι η ορθή αντίληψη του παρόντος που προετοιμάζει ένα μέλλον περισσότερο ασφαλές και ανθεκτικό για την Ελληνική Δημοκρατία.

— Πολλοί ισχυρίζονται ότι τα χειρότερα θα έρθουν αν χάσει τις επόμενες εκλογές ο Ερντογάν. Εσείς ασπάζεστε αυτήν την εκδοχή;
Είναι νωρίς για να σας απαντήσω. Σε μέγεθος και ισχύ, δεν είναι η Τουρκία της δεκαετίας του 1990. Χρωστάει πολλά στον Ερντογάν. Ακόμα και χωρίς τον ίδιο, θα υπάρχουν συνέχειες στην τουρκική εξωτερική πολιτική και τον ιδεολογικό μετασχηματισμό που έχει υποστεί την τελευταία εικοσαετία. Επιπλέον, αν υπάρξει μετάβαση θα είναι βελούδινη ή όχι; Κι αν όχι, σε μια διασπασμένη ταυτοτικά χώρα και τοξικά διχασμένη κοινωνία, τι μορφή μπορεί να λάβει η σύγκρουση μεταξύ κοσμικών και ισλαμιστών; Το τελευταίο είναι ένα σενάριο που προβληματίζει τη Δύση και οφείλει να απασχολήσει και την Αθήνα.

Τέλος, στην περίπτωση που (με ή χωρίς Ερντογάν) υπάρξει δυτικό άνοιγμα προς την Τουρκία, η βέλτιστη για την Αθήνα στρατηγική περιλαμβάνει την αξίωση της Ελλάδας να συνδιαμορφώσει αυτό το εγχείρημα, έτσι ώστε να ενσωματώνει ουσιαστικές πρόνοιες και διατλαντικές δικλείδες ασφαλείας για την Ελλάδα, προκειμένου να προχωρήσουμε σε μια έντιμη συνεννόηση με την Τουρκία επί των αμφισβητούμενων θαλασσίων ζωνών, με βάση τους θεμελιώδεις και μη διαπραγματεύσιμους κανόνες του παιχνιδιού.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.

Το νέο τεύχος της LiFO δωρεάν στην πόρτα σας με ένα κλικ.

Θέματα
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Mικροβιοφοβία, νάρκισσοι και άλμπουμ Λέξαρου

Άλλο ένα podcast 3.0 / Mικροβιοφοβία, νάρκισσοι και άλμπουμ Λέξαρου

Σε αυτό το πόντκαστ, μιλάμε για τον φόβο των εξετάσεων όσο μεγαλώνεις, το άγχος τού να παίρνεις δώρα σε πολλά άτομα, για το ξεχείλωμα κάποιων όρων ψυχικής υγείας και, φυσικά, για το άλμπουμ του ΛΕΞ. Δεν είναι και λίγα για κρεβατωμένο άνθρωπο!
ΘΩΜΑΣ ΖΑΜΠΡΑΣ
«Κι όμως υπάρχουν μαστόρισσες. Αυτό που έλειπε ήταν να συναντηθούν»

ΟΙ ΑΛΛΟΙ / «Κι όμως υπάρχουν μαστόρισσες. Ψάξαμε και τις βρήκαμε»

Η Σοφία Τσερέα και η Ευτυχία Γαλοπούλου δημιούργησαν το Λέβελ, μια ομάδα γυναικών τεχνιτριών που αναλαμβάνει επισκευές και τεχνικές εργασίες.Μιλούν στη LiFO για την ανάγκη να αποκτήσουν οι γυναίκες μεγαλύτερη παρουσία σε έναν παραδοσιακά ανδροκρατούμενο χώρο, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν, αλλά και τη δύναμη της κοινότητάς τους.
ΜΕΡΟΠΗ ΚΟΚΚΙΝΗ
Πεδίον του Άρεως: Το στοίχημα ενός πάρκου ανοιχτού σε όλους

H κατάσταση των πραγμάτων / Πεδίον του Άρεως: Το στοίχημα ενός πάρκου ανοιχτού σε όλους

Ο Δημήτρης Τσιαμπούρης, εκπρόσωπος του περιβαλλοντικού και πολιτιστικού συλλόγου «Επιμένουμε Πεδίον του Άρεως», μιλά για τη διαχείριση ενός από τους σημαντικότερους χώρους πρασίνου της Αθήνας και για το πώς οι πολιτιστικές εκδηλώσεις, η αναψυχή και η καθημερινή ζωή του πάρκου μπορούν να συνυπάρχουν αρμονικά.
ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ
Βιασμοί, αιμομιξίες και παρθενίες στην αγία ελληνική οικογένεια

Ιστορία μιας πόλης / Βιασμοί, αιμομιξίες και παρθενίες στην αγία ελληνική οικογένεια

Τι αντιμετώπιζε μια γυναίκα στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου όταν κατήγγελλε τον βιασμό της; Πόσα εγκλήματα παρέμεναν κρυφά πίσω από τις κλειστές πόρτες; Η ιστορικός Δήμητρα Βασιλειάδου φωτίζει, μέσα από δικαστικά αρχεία και μαρτυρίες, τη σεξουαλική βία της Ελλάδας του 20ου αι. και τις κοινωνικές αντιλήψεις που την αποσιωπούσαν.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Χάος στον Κορυδαλλό: Η πιο άγρια νύχτα στην ιστορία των ελληνικών φυλακών

Αληθινά εγκλήματα / Χάος στον Κορυδαλλό: Η πιο άγρια νύχτα στην ιστορία των ελληνικών φυλακών

Ο δημοσιογράφος Νίκος Τσέφλιος θυμάται και αφηγείται την πιο αιματηρή εξέγερση που έγινε ποτέ σε ελληνικές φυλακές και στοίχισε τέσσερις ζωές, τον Νοέμβριο του 1995.
ΝΙΚΟΣ ΤΣΕΦΛΙΟΣ
Τα άγνωστα ψάρια των γλυκών νερών της Αττικής

Θέματα / Τα άγνωστα ψάρια των γλυκών νερών της Αττικής

Ένας υδάτινος κόσμος σπάνιας ομορφιάς επιβιώνει στα ποτάμια, στα ρέματα και στις λίμνες της Αττικής. Ο ερευνητής του ΕΛΚΕΘΕ, Σταμάτης Ζόγκαρης, μας μιλά για τα πιο χαρακτηριστικά είδη και εξηγεί πού τα συναντάμε.
M. HULOT
Νικολάκη Ζεγκίνογλου, θα ζούσες ολομόναχος σε μια σπηλιά σαν τον Λιαντίνη;

Ρώτα με ό,τι θες / Νικολάκη Ζεγκίνογλου, θα ζούσες ολομόναχος σε μια σπηλιά σαν τον Λιαντίνη;

Πόσο άλλαξε μετά το βραβείο στις Κάννες; Νιώθει άβολα στις ερωτικές σκηνές; Πώς ήταν να εργάζεται σε escape room; Παρεξηγείται η εσωστρέφειά του; Ο Νικολάκης Ζεγκίνογλου απαντάει με απόλυτη ειλικρίνεια στην Άννα Κόκορη και στις ερωτήσεις του κοινού.
ΑΝΝΑ ΚΟΚΟΡΗ
Την υγειά μας να ’χουμε, και γιατί άνθρωποι δαγκώνουν άλλους ανθρώπους

Άλλο ένα podcast 3.0 / Την υγειά μας να ’χουμε, και γιατί άνθρωποι δαγκώνουν άλλους ανθρώπους

Αυτή την εβδομάδα μάς πιάνει για άλλη μια φορά νοσταλγία για το πώς ήταν παλιά τα πράγματα, τότε που ήταν ακόμα δυνατό να μη σε βρουν αν δεν ήθελες, ακούμε δημόσιες συγγνώμες από τους μετεωρολόγους και σας κάνω και κάνα-δυο προτάσεις για ταινίες. Ε, τι άλλο θέλετε;
ΘΩΜΑΣ ΖΑΜΠΡΑΣ
Μαρία Γανωτή: «Ό, τι κάλο κάνεις, ακόμη κι αν φροντίζεις ένα πληγωμένο σπουργίτι, μετράει»

ΟΙ ΑΛΛΟΙ / Μαρία Γανωτή: «Κι ένα πληγωμένο σπουργίτι να φροντίζεις, μετράει»

Για περισσότερα από σαράντα χρόνια, η πρόεδρος της ANIMA Μαρία Γανωτή, ασχολείται με την περίθαλψη και προστασία των άγριων ζώων. Μιλά για τα χιλιάδες ζώα που φτάνουν κάθε χρόνο στις εγκαταστάσεις της οργάνωσης, τις δυσκολίες της περίθαλψης, τις αλεπούδες της Αθήνας και την ανάγκη να μάθουμε να συνυπάρχουμε με την «άγρια ζωή».
ΜΕΡΟΠΗ ΚΟΚΚΙΝΗ