Η έκθεση παρουσιάζει μια μοναδική εικαστική συνομιλία ανάμεσα στους δύο κορυφαίους τελετουργούς της χαρακτικής, φέρνοντας στο φως αριστουργήματα και σπάνια έργα από τη σημαντική συλλογή των Grands Livres του Γιώργου Κωστόπουλου. Προσφέρει την ευκαιρία να δει κανείς πώς δύο διαφορετικά χέρια μπορούν να χαράξουν την ίδια αγωνία για την ανθρώπινη μοίρα. Συνομήλικοι, «ακαταπόνητοι» και βαθιά ανθρωποκεντρικοί, ο Tavy Notton (1914-1977) και η Λέλα Πασχάλη (1914-1977) δεν παρουσιάζονται απλώς με χωριστά ατομικά έργα· οι δύο τους συνδιαλέγονται μέσα από τα έργα τους, αποκαλύπτοντας τις κοινές τους ρίζες στην ευρωπαϊκή παράδοση και τις κοινές τους μνήμες από την τραυματική δεκαετία του ’40 στην Ελλάδα. 

 

Πιστοί στην ευρωπαϊκή παράδοση που γεννήθηκε μαζί με την τυπογραφία, οι δύο δημιουργοί δεν περιορίστηκαν στην αισθητική αρτιότητα, αλλά την μετέτρεψαν σε μια οξεία μορφή κοινωνικής κριτικής. Η τέχνη τους σφυρηλατήθηκε στα πέτρινα χρόνια της Ελλάδας του ’30 και της Κατοχής. Από τα βυζαντινά μοναστήρια της Βοιωτίας μέχρι τη σκληρή πραγματικότητα των Φυλακών Αβέρωφ και των αποσκελετωμένων παιδιών της Αθήνας του ’43, το έργο τους αποτελεί ένα συγκλονιστικό χρονικό επιβίωσης και πίστης στον άνθρωπο.

 

Στην έκθεση παρουσιάζονται ολόκληρα και σε συνομιλία, δύο σπάνια βιβλία - λευκώματα με αυθεντικές χαρακτικές εικόνες των δημιουργών. Οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά το έργο του Notton μέσα από την εικονογράφηση της «Μπαλάντας της Φυλακής του Ρέντιγκ» του Oscar Wilde (1951). Οι εικόνες του μιλούν για τον εγκλεισμό και την απόλυτη ταπείνωση του θανατοποινίτη φυλακισμένου αντι-ήρωα του έργου. Με αιχμηρότητα, λεπτομέρεια και δεξιοτεχνία, η εικονογράφηση του εγκλεισμού εντυπώνεται τόσο σε οπτικό όσο και σε πνευματικό βάθος. Όλες οι λεπτομέρειες, οι σκηνές και οι εικόνες στο έργο του εντείνουν την ζοφερή και αποπνικτική αίσθηση της ψυχικής φυλάκισης, της ανωνυμίας, της εκμηδένισης και της κοπιώδους μάχης για επιβίωση.

 

Το έργο της Λέλας Πασχάλη απαντά μέσα από την εικονογράφηση της «Le Coeur Populaire» του Jehan Rictus (1950). Οι εικόνες στο έργο της μεταφέρουν τον επισκέπτη στα καμπαρέ και τις φτωχογειτονιές του Παρισιού απομονώνοντας το δευτερόλεπτο της κοινωνικής πτώσης. Εκεί που ο Notton βλέπει το πνευματικό μαρτύριο, η Πασχάλη απαντά με την ωμή πραγματικότητα των καταφρονεμένων του Παρισιού. Οι δικές της γραμμές συνομιλούν με το σκοτάδι του Notton, καθώς αποτυπώνει σκηνές φθοράς και εκμετάλλευσης: από τα ξυπόλητα παιδιά στους παρισινούς δρόμους, τα σκυφτά ανθρώπινα σώματα των ανδρών και των γυναικών μέχρι τα «ταραγμένα» κτίρια, η Πασχάλη αρνείται κάθε εξιδανίκευση ή εξωραϊσμό, αλλά αποτυπώνει με ευθύτητα την εξαθλίωση.

 

Το κείμενο της έκθεσης υπογράφει ο Σταύρος Δεληγιώργης.

 

Παράλληλη δράση: Την Παρασκευή 27 Μαρτίου το βράδυ Πέτρος Χρηστάκης θα παρουσιάσει στο πλαίσιο της έκθεσης μια μουσική βραδιά με έμπνευση τα έργα της έκθεσης. 

 

Βιογραφικό

Η πανεπιστημιακή διδασκαλία και τα αντικείμενα έρευνας του Σταύρου Δεληγιώργη (γεν. 1933· Yale Univ. M. A., U. of Calif. Berkeley, Ph.D.) αφορούν θέματα της θεωρίας και πρακτικής της μετἀφρασης, της αρχετυπικής θεματικής των λογοτεχνιών της μεσαιωνικής Ευρώπης, και τους επιστημολογικούς προβληματισμούς του χώρου της Ιστορίας των Ιδεών. Έχει διδάξει επί μεγάλα χρονικά διαστήματα στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Iowa, Τεργέστης, Βουκουρεστίου, και Αθήνας. Είναι Διδ. επί τιμή της Φιλοσοφικής Σχολής, του Πανεπιστημίου Αθηνών.