Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter

Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη

1

Η έκθεση «Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ» είναι αφιερωμένη στα κεραμικά της οθωμανικής περιόδου και συγκεκριμένα σε αυτά που δημιουργήθηκαν τον 16ο αιώνα στην πόλη Ιζνίκ της Μ. Ασίας. Πρόκειται για αγγεία με χαρακτηριστικό τους τα φωτεινά χρώματα και τα ζωντανά σχέδια, τα οποία ήταν ιδιαίτερα δημοφιλή κατά την περίοδο παραγωγής τους αλλά και κατά τον 19ο αιώνα, οπότε και καθιερώνονται ως λαμπρά επιτεύγματα της κεραμεικής τέχνης. Η επιμελήτρια της έκθεσης κ. Μίνα Μωραΐτου γράφει: «Αξιοσημείωτος, ήδη από τα πρώτα δείγματα της παραγωγής, είναι ο υψηλής ποιότητας υαλώδης πηλός που καλύπτεται από λεπτή επίστρωση, πάνω στην οποία ζωγραφίζονται σύνθετα διακοσμητικά θέματα εμπνευσμένα από αραβουργήματα και την κινέζικη διακοσμητική. Τα εργαστήρια του Ιζνίκ προμήθευαν το παλάτι του σουλτάνου με αγγεία διαφόρων σχημάτων, καθώς επίσης και με πλακίδια επένδυσης τοίχου για τη διακόσμηση των κοσμικών και θρησκευτικών κτηρίων της Κωνσταντινούπολης και άλλων μεγάλων πόλεων. Στην περίοδο του σουλτάνου Σουλεϋμάν του Μεγαλοπρεπούς (1520- 1566) χρονολογούνται τα σπουδαιότερα δείγματα, στα οποία αναδεικνύεται το κύριο θέμα της οθωμανικής τέχνης, δημιούργημα των αυλικών εργαστηρίων ζωγραφικής: ο συνδυασμός λουλουδιών που συνήθως φύονται από κοινή ρίζα. Τουλίπες, ρόδα, γαρύφαλλα, υάκινθοι, κυπαρίσσια είναι ορισμένα από τα πιο διαδεδομένα μοτίβα, που απεικονίζονται φυσιοκρατικά».

Ο θαυμασμός για τα κεραμικά Ιζνίκ δεν οδηγεί μόνο στη δημιουργία συλλογών αλλά και στην προσπάθεια ορισμένων εργαστηρίων στη Γαλλία, την Αυστρία και την Ιταλία να κατασκευάσουν και να διαθέσουν στις αγορές αγγεία από πορσελάνη με οθωμανική διακόσμηση που περιλαμβάνει αραβουργήματα και άνθη.


Η έκθεση επιδιώκει να αναδείξει μια διαδρομή που ξεκινά στα μέσα του 19ου αιώνα με το πρώτο ενδιαφέρον των Ευρωπαίων και τις πρώιμες μελέτες και καταλήγει στα εργαστήρια της Ελλάδας και συγκεκριμένα του Φαλήρου και της Ρόδου που επιχειρούν την αναβίωση των κεραμικών. Το πρώτο σκέλος της είναι επικεντρωμένο στο ενδιαφέρον των Ευρωπαίων για τα κεραμικά Ιζνίκ τον 19ο αιώνα, αιώνα που τον χαρακτηρίζει η δημιουργία συλλογών που τροφοδοτείται από τον οριενταλισμό και τις ιστορικιστικές τάσεις της εποχής. Καθώς οι Ευρωπαίοι περιηγητές και μελετητές ανακαλύπτουν το μεσαιωνικό παρελθόν της Αιγύπτου και της Συρίας στην τέχνη των Μαμελούκων, την τέχνη της μουσουλμανικής Ισπανίας και του Ιράν, τα ισλαμικά κεραμικά περιλαμβάνονται σε μεγάλες διεθνείς εκθέσεις, κεντρίζοντας το ενδιαφέρον των συλλεκτών. Ο αρχαιολόγος Stanley Lane-Poole (1854-1931) που εργάστηκε στο Βρετανικό Μουσείο και αργότερα ταξίδεψε στην Αίγυπτο με σκοπό την αγορά έργων για μουσεία θα γράψει στο βιβλίο του «Η τέχνη των Σαρακηνών της Αιγύπτου» (1886) για τα πλακίδια Ιζνίκ που διακοσμούν το τζαμί Ακσουνκούρ ή Ιμπραήμ Αγά και τα οποία είναι δημιουργίες τοπικών εργαστηρίων του Καΐρου: «Είναι αδύνατο να περιγράψουμε αυτόν τον υπέροχο τοίχο, που καλύπτεται από πλακίδια από πάνω έως κάτω και παρουσιάζει τυπικά μοτίβα του Καΐρου με μπλε λουλούδια και φύλλα σε απόλυτη τελειότητα». Αυτό που προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση είναι το γεγονός πως οι συλλέκτες που αγοράζουν κεραμικά Ιζνίκ κυρίως από εμπόρους τέχνης στο Κάιρο και την Αλεξάνδρεια, συχνά δε γνωρίζουν την πραγματική προέλευση των έργων. Μέχρι και τις αρχές του 20ου αιώνα επικρατούν λανθασμένες θεωρίες, σύμφωνα με τις οποίες η παραγωγή των κεραμικών αποδίδεται στο Ιράν, τη Ρόδο ή τη Δαμασκό, θεωρίες που αντανακλούν τις αντιλήψεις σύγχρονων ευρωπαίων μελετητών ότι η τέχνη των Οθωμανών είναι μια υποδεέστερη εκδοχή της ιρανικής και της αραβικής τέχνης. Ο θαυμασμός για τα κεραμικά Ιζνίκ δεν οδηγεί μόνο στη δημιουργία συλλογών αλλά και στην προσπάθεια ορισμένων εργαστηρίων στη Γαλλία, την Αυστρία και την Ιταλία να κατασκευάσουν και να διαθέσουν στις αγορές αγγεία από πορσελάνη με οθωμανική διακόσμηση που περιλαμβάνει αραβουργήματα και άνθη.

Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Εικονογράφηση από την έκδοση: Owen Jones, The Grammar of Ornament, Λονδίνο 1856. Μουσείο Μπενάκη – Βιβλιοθήκη
Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Εικονογράφηση από την έκδοση: Émille Prisse d’Avennes, L’Art arabe d’après les monuments du Kaire depuis le VIIe siècle jusqu’a la fin du XVIIIe siècle, Παρίσι 1869-1877. Μουσείο Μπενάκη – Βιβλιοθήκη


Το δεύτερο σκέλος της έκθεσης είναι αφιερωμένο στα ελληνικά κεραμικά του 20ού αιώνα και στη σχέση τους με την αισθητική των Ιζνίκ. Από τις αρχές του 20ού αιώνα και ιδιαίτερα μετά το 1922 καταφεύγουν στην Ελλάδα αγγειοπλάστες από την Κιουτάχεια –πόλη όπου λειτουργούσαν από τον 16ο αιώνα, παράλληλα, αν και υπό τη σκιά των αντίστοιχων στο Ιζνίκ, εργαστήρια κεραμεικής τα οποία θα φτάσουν στην ακμή τους κατά τη διάρκεια του 18ου αιώνα. Το 1923 o Μικρασιάτης Μηνάς Πεσμαζόγλου ιδρύει στο Φάληρο τη βιομηχανία ΚΙΟΥΤΑΧΕΙΑ, όπου αξιοποιούνται οι γνώσεις και η εμπειρία των προσφύγων. Στην παραγωγή των εργαστηρίων συνεχίστηκε η παράδοση της Κιουτάχειας και στις δημιουργίες τους αναδεικνύεται το διακοσμητικό ρεπερτόριο των κεραμικών Ιζνίκ παράλληλα με την ελληνική θεματολογία. Οι Έλληνες της Μικράς Ασίας δραστηριοποιήθηκαν και στη βιομηχανία ΚΕΡΑΜΕΙΚΟΣ προσφέροντας ανανέωση στα θέματα της διακόσμησης. Η επιρροή των κεραμικών Ιζνίκ συνεχίζεται στην Ελλάδα έως και τη μεταπολεμική περίοδο με τα κεραμικά της Ρόδου, τα οποία παρουσιάζονται στην έκθεση «ICARO – ΙΚΑΡΟΣ. Το εργαστήριο κεραμικών της Ρόδου, 1928-1988», που ξεκινά στο  Μουσείο Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού.


Στην έκθεση «Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ» παρουσιάζονται για πρώτη φορά επιλεγμένα κεραμικά από τις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη και σπάνιες εκδόσεις από την προσωπική συλλογή του ιδρυτή του, Αντώνη Μπενάκη. Η επιλογή εμπλουτίζεται με αγγεία από τη συλλογή του Μουσείου Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης και Ελληνικών Λαϊκών Μουσικών Οργάνων καθώς και από ιδιωτικές συλλογές.

Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Εικονογραφήσεις από την έκδοση: Exhibition of the Faience of Persia and the Nearer East, Burlington Fine Arts Club, Λονδίνο 1908, με κεραμικά Ιζνίκ που αποδίδονται στη Ρόδο. Μουσείο Μπενάκη – Βιβλιοθήκη
Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Πιάτο με επαναλαμβανόμενα σχέδια που παρουσιάστηκε στην έκθεση του Μονάχου το 1910. Ιζνίκ, Τουρκία, δεύτερο μισό του 16ου αιώνα. Αγορά του Αλέξανδρου Μπενάκη στην Αίγυπτο το 1920. Δωρεά Εμμανουήλ Μπενάκη – Μουσείο Μπενάκη
Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Κανάτι διακοσμημένο με σχηματοποιημένα φυλλοειδή κοσμήματα σε βιολετί βάθος. Ιζνίκ, Τουρκία, δεύτερο μισό του 16ου αιώνα.Αγορά του Αλέξανδρου Μπενάκη στην Αίγυπτο τον Αύγουστο του 1919 από τον αρχαιοπώλη Boghos Ispenian, ο οποίος το είχε αποκτήσει στο Παρίσι από τη δημοπρασία της συλλογής του Fernand Jeunniette, ενός από τους πρώτους Γάλλους συλλέκτες. Δωρεά Εμμανουήλ Μπενάκη – Μουσείο Μπενάκη
Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Πλακίδιο διακοσμημένο με σχηματοποιημένο φυλλοειδή διάκοσμο, Ιζνίκ, Τουρκία, περίπου 1578. Το πλακίδιο προσφέρθηκε στον Αλέξανδρο Μπενάκη από τον αδελφό του Αντώνη, ο οποίος το είχε αγοράσει από τον αρχαιοπώλη Maurice Nahman. Δωρεά Εμμανουήλ Μπενάκη – Μουσείο Μπενάκη
Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Φωτογραφικό λεύκωμα της έκθεσης που εικονίζει τις αίθουσες με τα αντικείμενα στην πρώτη έκθεση στην Αίγυπτο με έργα ισλαμικής τέχνης από ιδιωτικές συλλογές που εγκαινιάστηκε τον Μάρτιο του 1925 στην Αλεξάνδρεια. Μουσείο Μπενάκη – Φωτογραφικά Αρχεία
Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Βαθύ πιάτο, Ιζνίκ, Τουρκία, δεύτερο μισό του 16ου αιώνα. Παρουσιάστηκε στην έκθεση της Αλεξάνδρειας το 1925 . Από τη συλλογή των Μιχαήλ και Αργίνης Σαλβάγου. Κληροδότημα Μιχαήλ Μελά – Μουσείο Μπενάκη
Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Πιάτο με παράσταση τρικάταρτου καραβιού. Ιζνίκ, Τουρκία, 17ος αιώνας. Μουσείο Μπενάκη
Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Πιάτο διακοσμημένο με τρικάταρτο καράβι, πιστό αντίγραφο Ιζνίκ, εργαστήρια ΚΙΟΥΤΑΧΕΙΑ, Αθήνα, περίπου 1925. Στην πίσω όψη αναγράφεται την επωνυμία του εργαστηρίου και το νούμερο 46. Ιδιωτική συλλογή
Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Μπομπονιέρα διακοσμημένη με σχέδια εμπνευσμένα από τα κεραμικά Ιζνίκ, Εργαστήρια ΚΕΡΑΜΕΙΚΟΣ, Αθήνα, 1934. Στην πίσω όψη αναφέρεται το σήμα του εργαστηρίου, η ημερομηνία και ο αριθμός καταλόγου. Δωρεά ΚΕΡΑΜΕΙΚΟΣ Α.Ε., 1942. Μουσείο Μπενάκη
Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Πιάτο από την Κιουτάχεια, Τουρκία, 1921. Δωρεά Χριστόφορου Νομικού – Μουσείο Μπενάκη

Ιnfo:

Η μαγεία των κεραμικών Ιζνικ

Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης

 Έως 19/11/2017

Πέμπτη Παρασκευή Σάββατο Κυριακή: 10:00 - 18:00

Είσοδος στην έκθεση συμπεριλαμβάνεται στο εισιτήριο γενικής εισόδου του Μουσείου Μπενάκη: € 9, € 7

Αρχαιολογία & Ιστορία
1

Κορίνα Φαρμακόρη

Γεννήθηκε, μεγάλωσε και ζει στη Σαλαμίνα. Σπούδασε Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και εργάζεται ως εκπαιδευτικός.
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΗ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ερωτικά και άλλα μυστήρια στη Σπηλιά του Νταβέλη

Ιστορία μιας πόλης / Ερωτικά και άλλα μυστήρια στη Σπηλιά του Νταβέλη

Πού τελειώνει ο θρύλος και πού αρχίζει η αλήθεια γύρω από το σπήλαιο που συνδέθηκε με τον διαβόητο λήσταρχο; Η αρχαιολόγος και σπηλαιολόγος Αλεξάνδρα Μαρή αποκαλύπτει την πραγματική ιστορία πίσω από μία από τις πιο μυστηριώδεις τοποθεσίες της Αττικής.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Μαρί Κιουρί: Η γυναίκα που άλλαξε την επιστήμη και πλήρωσε το τίμημα

Σαν σήμερα / Μαρί Κιουρί: Η γυναίκα που άλλαξε την επιστήμη και πλήρωσε το τίμημα

Από τη φτωχή φοιτήτρια της Σορβόννης στην πρώτη γυναίκα που τιμήθηκε με Νόμπελ και στον πρώτο άνθρωπο που απέκτησε δύο βραβεία Νόμπελ. Η συναρπαστική ζωή της Μαρί Κιουρί ήταν γεμάτη ανακαλύψεις, έρωτα, απώλειες, κοινωνικές προκαταλήψεις και προσωπικές θυσίες. Στις 7 Νοεμβρίου συμπληρώνονται 159 χρόνια από τη γέννησή της.
THE LIFO TEAM
Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής: Ο σουλτάνος που κατέκτησε τον κόσμο, αλλά δεν μπόρεσε να νικήσει τους δαίμονές του

Σαν σήμερα / Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής: Ο σουλτάνος που κατέκτησε τον κόσμο, αλλά δεν μπόρεσε να νικήσει τους δαίμονές του

Ο άνθρωπος που κυβέρνησε την Οθωμανική Αυτοκρατορία επί 46 χρόνια υπήρξε κατακτητής, νομοθέτης, ποιητής και προστάτης των τεχνών. Αγάπησε τη Χιουρέμ, διέταξε την εκτέλεση δύο γιων του και άφησε πίσω του μια αυτοκρατορία στο απόγειο της ισχύος της. Με αφορμή την επέτειο της γέννησής του, η συναρπαστική και αντιφατική ιστορία ενός από τους ισχυρότερους μονάρχες του 16ου αιώνα.
THE LIFO TEAM
Πώς ήξερες ότι δεν σε έκλεβαν στην αρχαία Αθήνα;

Ιστορία μιας πόλης / Πώς ήξερες ότι δεν σε έκλεβαν στην αρχαία Αθήνα;

Ένα μικρό χάλκινο σταθμίο, με ένα δελφίνι, μάς ταξιδεύει στην αρχαία αγορά. Πώς ζύγιζαν τα προϊόντα; Και τι γινόταν αν κάποιος προσπαθούσε να εξαπατήσει; Με τον Παναγιώτη Ιωσήφ, κλασικό αρχαιολόγο και καθηγητή Αρχαίας Νομισματικής, συζητάμε για το εμπόριο, τους θεσμούς και την εμπιστοσύνη στην Αρχαία Αθήνα.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Η άνοιξη των επαναστάσεων: Το 1848 και η Ευρώπη που δεν έγινε ποτέ

Βιβλίο / «Η Άνοιξη των επαναστάσεων»: Η Ιστορία γράφεται και από τους ηττημένους

Ο διακεκριμένος ιστορικός του Κέμπριτζ, Κρίστοφερ Κλαρκ, καταθέτει μια φιλόδοξη σύνθεση, προσεγγίζοντας τις εξεγέρσεις του 1848 στην Ευρώπη ως ένα ενιαίο, αν και βαθιά ανομοιογενές, φαινόμενο, που αναδιαμόρφωσε τη σχέση κοινωνίας, κράτους και πολιτικής εξουσίας.
ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΚΗΣ
«Αδερφές», αρρενωποί και «τραβεστί» στη «Χαβάη» του 1960: Η κουίρ Αθήνα μιας άλλης εποχής

Ιστορία μιας πόλης / Αδερφές και τραβεστί στη «Χαβάη» του 1960: Η κουίρ Αθήνα μιας άλλης εποχής

Ποια ήταν η τρανς και κουίρ Αθήνα των δεκαετιών του 1960 και του 1970, πολύ πριν μάθουμε τους όρους; Με τον Κώστα Γιαννακόπουλο, καθηγητή Κοινωνικής και Ιστορικής Ανθρωπολογίας του Φύλου, συζητάμε το πώς αλλάζουν μέσα στον χρόνο οι έννοιες του φύλου και της ορατότητας.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
«Είναι χονδρότερον εις το ένα άκρον και λεπτότερον εις το άλλο άκρον»

Μεσοπόλεμος / «Είναι χονδρότερον εις το ένα άκρον και λεπτότερον εις το άλλο άκρον»

Ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Ακρόπολις» και εξηγεί τη χρήση των κλομπ, των ειδικών πιστολιών και των δακρυγόνων ως μέσων καταστολής κατά τον Μεσοπόλεμο, αλλά και αργότερα.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
Βαγγέλης Καραμανωλάκης: «Ο Μανώλης Γλέζος δεν ήταν μόνο Εθνική Αντίσταση και αγώνες»

Αρχαιολογία & Ιστορία / Το αρχείο του Μανώλη Γλεζου δεν είναι παρελθόν αλλά ζωή που φλέγεται

Ο εμβληματικός αγωνιστής της αριστεράς και ήρωας της Εθνικής Αντίστασης φρόντιζε να κρατά ένα λεπτομερές αρχείο της πολυτάραχης πολιτικής και προσωπικής του διαδρομής. Ένα σημαντικό μέρος του παραχωρήθηκε πρόσφατα από τους απογόνους του στα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας. Ο ιστορικός Βαγγέλης Καραμανωλάκης μας «ξεναγεί» σε αυτό.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Άγιοι Απόστολοι: Ο ναός που αποκαλύπτει την άγνωστη Βυζαντινή Αθήνα

Ιστορία μιας πόλης / Άγιοι Απόστολοι: Ένας ναός στην Αρχαία Αγορά αποκαλύπτει τη Βυζαντινή Αθήνα

Τι μαρτυρά ο ναός των Αγίων Αποστόλων του Σολάκη για μια πλευρά της πόλης που έχει χαθεί από το σημερινό τοπίο; Ο αρχαιολόγος Γιώργος Πάλλης μας μιλά για ένα από τα σημαντικότερα σωζόμενα μνημεία της Μεσοβυζαντινής Αθήνας.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
«Προ του 1917 δεν υφίσταται ιστορία Ρωσσίας, αυτή η Ρωσσία ενεκλείσθη εις τα μουσεία»

Αρχαιολογία & Ιστορία / «Τα Θρησκευτικά έχουν αντικατασταθή από την αθεϊστικήν προπαγάνδαν»

Ο Δ.Κ. Σβολόπουλος, ρεπόρτερ της εφημερίδας «Ακρόπολις», επισκέφθηκε τη Σοβιετική Ένωση τον Μάιο του 1931 και συνομίλησε με τους επιστήμονες εκεί, θέτοντας τα πρώτα ερωτήματα σχετικά με τη δημόσια εκπαίδευση.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ