Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter

Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη

1

Η έκθεση «Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ» είναι αφιερωμένη στα κεραμικά της οθωμανικής περιόδου και συγκεκριμένα σε αυτά που δημιουργήθηκαν τον 16ο αιώνα στην πόλη Ιζνίκ της Μ. Ασίας. Πρόκειται για αγγεία με χαρακτηριστικό τους τα φωτεινά χρώματα και τα ζωντανά σχέδια, τα οποία ήταν ιδιαίτερα δημοφιλή κατά την περίοδο παραγωγής τους αλλά και κατά τον 19ο αιώνα, οπότε και καθιερώνονται ως λαμπρά επιτεύγματα της κεραμεικής τέχνης. Η επιμελήτρια της έκθεσης κ. Μίνα Μωραΐτου γράφει: «Αξιοσημείωτος, ήδη από τα πρώτα δείγματα της παραγωγής, είναι ο υψηλής ποιότητας υαλώδης πηλός που καλύπτεται από λεπτή επίστρωση, πάνω στην οποία ζωγραφίζονται σύνθετα διακοσμητικά θέματα εμπνευσμένα από αραβουργήματα και την κινέζικη διακοσμητική. Τα εργαστήρια του Ιζνίκ προμήθευαν το παλάτι του σουλτάνου με αγγεία διαφόρων σχημάτων, καθώς επίσης και με πλακίδια επένδυσης τοίχου για τη διακόσμηση των κοσμικών και θρησκευτικών κτηρίων της Κωνσταντινούπολης και άλλων μεγάλων πόλεων. Στην περίοδο του σουλτάνου Σουλεϋμάν του Μεγαλοπρεπούς (1520- 1566) χρονολογούνται τα σπουδαιότερα δείγματα, στα οποία αναδεικνύεται το κύριο θέμα της οθωμανικής τέχνης, δημιούργημα των αυλικών εργαστηρίων ζωγραφικής: ο συνδυασμός λουλουδιών που συνήθως φύονται από κοινή ρίζα. Τουλίπες, ρόδα, γαρύφαλλα, υάκινθοι, κυπαρίσσια είναι ορισμένα από τα πιο διαδεδομένα μοτίβα, που απεικονίζονται φυσιοκρατικά».

Ο θαυμασμός για τα κεραμικά Ιζνίκ δεν οδηγεί μόνο στη δημιουργία συλλογών αλλά και στην προσπάθεια ορισμένων εργαστηρίων στη Γαλλία, την Αυστρία και την Ιταλία να κατασκευάσουν και να διαθέσουν στις αγορές αγγεία από πορσελάνη με οθωμανική διακόσμηση που περιλαμβάνει αραβουργήματα και άνθη.


Η έκθεση επιδιώκει να αναδείξει μια διαδρομή που ξεκινά στα μέσα του 19ου αιώνα με το πρώτο ενδιαφέρον των Ευρωπαίων και τις πρώιμες μελέτες και καταλήγει στα εργαστήρια της Ελλάδας και συγκεκριμένα του Φαλήρου και της Ρόδου που επιχειρούν την αναβίωση των κεραμικών. Το πρώτο σκέλος της είναι επικεντρωμένο στο ενδιαφέρον των Ευρωπαίων για τα κεραμικά Ιζνίκ τον 19ο αιώνα, αιώνα που τον χαρακτηρίζει η δημιουργία συλλογών που τροφοδοτείται από τον οριενταλισμό και τις ιστορικιστικές τάσεις της εποχής. Καθώς οι Ευρωπαίοι περιηγητές και μελετητές ανακαλύπτουν το μεσαιωνικό παρελθόν της Αιγύπτου και της Συρίας στην τέχνη των Μαμελούκων, την τέχνη της μουσουλμανικής Ισπανίας και του Ιράν, τα ισλαμικά κεραμικά περιλαμβάνονται σε μεγάλες διεθνείς εκθέσεις, κεντρίζοντας το ενδιαφέρον των συλλεκτών. Ο αρχαιολόγος Stanley Lane-Poole (1854-1931) που εργάστηκε στο Βρετανικό Μουσείο και αργότερα ταξίδεψε στην Αίγυπτο με σκοπό την αγορά έργων για μουσεία θα γράψει στο βιβλίο του «Η τέχνη των Σαρακηνών της Αιγύπτου» (1886) για τα πλακίδια Ιζνίκ που διακοσμούν το τζαμί Ακσουνκούρ ή Ιμπραήμ Αγά και τα οποία είναι δημιουργίες τοπικών εργαστηρίων του Καΐρου: «Είναι αδύνατο να περιγράψουμε αυτόν τον υπέροχο τοίχο, που καλύπτεται από πλακίδια από πάνω έως κάτω και παρουσιάζει τυπικά μοτίβα του Καΐρου με μπλε λουλούδια και φύλλα σε απόλυτη τελειότητα». Αυτό που προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση είναι το γεγονός πως οι συλλέκτες που αγοράζουν κεραμικά Ιζνίκ κυρίως από εμπόρους τέχνης στο Κάιρο και την Αλεξάνδρεια, συχνά δε γνωρίζουν την πραγματική προέλευση των έργων. Μέχρι και τις αρχές του 20ου αιώνα επικρατούν λανθασμένες θεωρίες, σύμφωνα με τις οποίες η παραγωγή των κεραμικών αποδίδεται στο Ιράν, τη Ρόδο ή τη Δαμασκό, θεωρίες που αντανακλούν τις αντιλήψεις σύγχρονων ευρωπαίων μελετητών ότι η τέχνη των Οθωμανών είναι μια υποδεέστερη εκδοχή της ιρανικής και της αραβικής τέχνης. Ο θαυμασμός για τα κεραμικά Ιζνίκ δεν οδηγεί μόνο στη δημιουργία συλλογών αλλά και στην προσπάθεια ορισμένων εργαστηρίων στη Γαλλία, την Αυστρία και την Ιταλία να κατασκευάσουν και να διαθέσουν στις αγορές αγγεία από πορσελάνη με οθωμανική διακόσμηση που περιλαμβάνει αραβουργήματα και άνθη.

Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Εικονογράφηση από την έκδοση: Owen Jones, The Grammar of Ornament, Λονδίνο 1856. Μουσείο Μπενάκη – Βιβλιοθήκη
Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Εικονογράφηση από την έκδοση: Émille Prisse d’Avennes, L’Art arabe d’après les monuments du Kaire depuis le VIIe siècle jusqu’a la fin du XVIIIe siècle, Παρίσι 1869-1877. Μουσείο Μπενάκη – Βιβλιοθήκη


Το δεύτερο σκέλος της έκθεσης είναι αφιερωμένο στα ελληνικά κεραμικά του 20ού αιώνα και στη σχέση τους με την αισθητική των Ιζνίκ. Από τις αρχές του 20ού αιώνα και ιδιαίτερα μετά το 1922 καταφεύγουν στην Ελλάδα αγγειοπλάστες από την Κιουτάχεια –πόλη όπου λειτουργούσαν από τον 16ο αιώνα, παράλληλα, αν και υπό τη σκιά των αντίστοιχων στο Ιζνίκ, εργαστήρια κεραμεικής τα οποία θα φτάσουν στην ακμή τους κατά τη διάρκεια του 18ου αιώνα. Το 1923 o Μικρασιάτης Μηνάς Πεσμαζόγλου ιδρύει στο Φάληρο τη βιομηχανία ΚΙΟΥΤΑΧΕΙΑ, όπου αξιοποιούνται οι γνώσεις και η εμπειρία των προσφύγων. Στην παραγωγή των εργαστηρίων συνεχίστηκε η παράδοση της Κιουτάχειας και στις δημιουργίες τους αναδεικνύεται το διακοσμητικό ρεπερτόριο των κεραμικών Ιζνίκ παράλληλα με την ελληνική θεματολογία. Οι Έλληνες της Μικράς Ασίας δραστηριοποιήθηκαν και στη βιομηχανία ΚΕΡΑΜΕΙΚΟΣ προσφέροντας ανανέωση στα θέματα της διακόσμησης. Η επιρροή των κεραμικών Ιζνίκ συνεχίζεται στην Ελλάδα έως και τη μεταπολεμική περίοδο με τα κεραμικά της Ρόδου, τα οποία παρουσιάζονται στην έκθεση «ICARO – ΙΚΑΡΟΣ. Το εργαστήριο κεραμικών της Ρόδου, 1928-1988», που ξεκινά στο  Μουσείο Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού.


Στην έκθεση «Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ» παρουσιάζονται για πρώτη φορά επιλεγμένα κεραμικά από τις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη και σπάνιες εκδόσεις από την προσωπική συλλογή του ιδρυτή του, Αντώνη Μπενάκη. Η επιλογή εμπλουτίζεται με αγγεία από τη συλλογή του Μουσείου Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης και Ελληνικών Λαϊκών Μουσικών Οργάνων καθώς και από ιδιωτικές συλλογές.

Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Εικονογραφήσεις από την έκδοση: Exhibition of the Faience of Persia and the Nearer East, Burlington Fine Arts Club, Λονδίνο 1908, με κεραμικά Ιζνίκ που αποδίδονται στη Ρόδο. Μουσείο Μπενάκη – Βιβλιοθήκη
Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Πιάτο με επαναλαμβανόμενα σχέδια που παρουσιάστηκε στην έκθεση του Μονάχου το 1910. Ιζνίκ, Τουρκία, δεύτερο μισό του 16ου αιώνα. Αγορά του Αλέξανδρου Μπενάκη στην Αίγυπτο το 1920. Δωρεά Εμμανουήλ Μπενάκη – Μουσείο Μπενάκη
Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Κανάτι διακοσμημένο με σχηματοποιημένα φυλλοειδή κοσμήματα σε βιολετί βάθος. Ιζνίκ, Τουρκία, δεύτερο μισό του 16ου αιώνα.Αγορά του Αλέξανδρου Μπενάκη στην Αίγυπτο τον Αύγουστο του 1919 από τον αρχαιοπώλη Boghos Ispenian, ο οποίος το είχε αποκτήσει στο Παρίσι από τη δημοπρασία της συλλογής του Fernand Jeunniette, ενός από τους πρώτους Γάλλους συλλέκτες. Δωρεά Εμμανουήλ Μπενάκη – Μουσείο Μπενάκη
Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Πλακίδιο διακοσμημένο με σχηματοποιημένο φυλλοειδή διάκοσμο, Ιζνίκ, Τουρκία, περίπου 1578. Το πλακίδιο προσφέρθηκε στον Αλέξανδρο Μπενάκη από τον αδελφό του Αντώνη, ο οποίος το είχε αγοράσει από τον αρχαιοπώλη Maurice Nahman. Δωρεά Εμμανουήλ Μπενάκη – Μουσείο Μπενάκη
Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Φωτογραφικό λεύκωμα της έκθεσης που εικονίζει τις αίθουσες με τα αντικείμενα στην πρώτη έκθεση στην Αίγυπτο με έργα ισλαμικής τέχνης από ιδιωτικές συλλογές που εγκαινιάστηκε τον Μάρτιο του 1925 στην Αλεξάνδρεια. Μουσείο Μπενάκη – Φωτογραφικά Αρχεία
Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Βαθύ πιάτο, Ιζνίκ, Τουρκία, δεύτερο μισό του 16ου αιώνα. Παρουσιάστηκε στην έκθεση της Αλεξάνδρειας το 1925 . Από τη συλλογή των Μιχαήλ και Αργίνης Σαλβάγου. Κληροδότημα Μιχαήλ Μελά – Μουσείο Μπενάκη
Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Πιάτο με παράσταση τρικάταρτου καραβιού. Ιζνίκ, Τουρκία, 17ος αιώνας. Μουσείο Μπενάκη
Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Πιάτο διακοσμημένο με τρικάταρτο καράβι, πιστό αντίγραφο Ιζνίκ, εργαστήρια ΚΙΟΥΤΑΧΕΙΑ, Αθήνα, περίπου 1925. Στην πίσω όψη αναγράφεται την επωνυμία του εργαστηρίου και το νούμερο 46. Ιδιωτική συλλογή
Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Μπομπονιέρα διακοσμημένη με σχέδια εμπνευσμένα από τα κεραμικά Ιζνίκ, Εργαστήρια ΚΕΡΑΜΕΙΚΟΣ, Αθήνα, 1934. Στην πίσω όψη αναφέρεται το σήμα του εργαστηρίου, η ημερομηνία και ο αριθμός καταλόγου. Δωρεά ΚΕΡΑΜΕΙΚΟΣ Α.Ε., 1942. Μουσείο Μπενάκη
Η Μαγεία των κεραμικών Ιζνίκ στο Μουσείο Μπενακη Facebook Twitter
Πιάτο από την Κιουτάχεια, Τουρκία, 1921. Δωρεά Χριστόφορου Νομικού – Μουσείο Μπενάκη

Ιnfo:

Η μαγεία των κεραμικών Ιζνικ

Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης

 Έως 19/11/2017

Πέμπτη Παρασκευή Σάββατο Κυριακή: 10:00 - 18:00

Είσοδος στην έκθεση συμπεριλαμβάνεται στο εισιτήριο γενικής εισόδου του Μουσείου Μπενάκη: € 9, € 7

Αρχαιολογία & Ιστορία
1

Κορίνα Φαρμακόρη

Γεννήθηκε, μεγάλωσε και ζει στη Σαλαμίνα. Σπούδασε Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και εργάζεται ως εκπαιδευτικός.
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΗ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Δήλος: H καρδιά των Κυκλάδων

Ιστορία μιας πόλης / Δήλος: H καρδιά των Κυκλάδων

Στη μέση των Κυκλάδων, σ’ ένα νησί χωρίς μόνιμους κατοίκους, η γη κρύβει ακόμη φωνές. Αν ξέρεις πού να κοιτάξεις, η Δήλος αρχίζει να σου μιλά για θεούς που λατρεύτηκαν, εμπορικές αυτοκρατορίες που γεννήθηκαν, λαούς που ήρθαν και έφυγαν, και τελετές που παραμένουν μυστήριο. Το νησί αυτό υπήρξε κάποτε το κέντρο του κόσμου – και ακόμη κρατά μυστικά. Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με την αρχαιολόγο Ζώζη Παπαδοπούλου.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Εν μέσω των γυναικών της αμαρτίας. Μια επίσκεψη στα Βούρλα τον Φλεβάρη του 1936

Αρχαιολογία & Ιστορία / Εν μέσω των γυναικών της αμαρτίας. Μια επίσκεψη στα Βούρλα τον Φλεβάρη του 1936

Η συγγραφέας, δημοσιογράφος και φεμινίστρια Λιλίκα Νάκου επισκέφθηκε το –υπό κρατική διαχείριση– πορνείο των Βούρλων τον Φλεβάρη του 1936, συνομίλησε με τις «γυναίκες της αμαρτίας» και μετέφερε τις εντυπώσεις της.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
Μέλι, Ρόδια, Aμβροσία: Τι έτρωγαν τελικά στον Όλυμπο οι Θεοί;

Αρχαιολογία & Ιστορία / Μέλι, Ρόδια, Aμβροσία: Τι έτρωγαν τελικά στον Όλυμπο οι Θεοί;

Τόσο οι γραπτές πηγές όσο και η εικονογραφία της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας αποκαλύπτουν ότι οι θεοί και οι ήρωες ήταν μάλλον εκλεκτικότεροι των θνητών ως προς τη διατροφή τους. Και τα φαγητά τους έκρυβαν κίνητρα πέρα από την πείνα...
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ματίας Ρουστ: Μια ατέλειωτη ιστορία των ’80s

Αρχαιολογία & Ιστορία / Ματίας Ρουστ: Μια ατέλειωτη ιστορία των ’80s

Το βράδυ της 28ης Μαΐου 1987 ο 18χρονος Γερμανός προσγειώνεται με ένα Cessna στην Κόκκινη Πλατεία για να αποδείξει ότι «αν κάποιος σαν εμένα μπορεί να περάσει σώος και αβλαβής στην άλλη πλευρά, τότε δεν υπάρχει τόσο μεγάλος κίνδυνος, και ίσως να μπορούμε να τα βρούμε όλοι μεταξύ μας».
ΜΑΚΗΣ ΜΑΛΑΦΕΚΑΣ
Η Μεγαλόχαρη ως αστυνομικό λαγωνικό 

Αρχαιολογία & Ιστορία / Τα «αντιλωποδυτικά θαύματα» της Παναγίας

Μια δημοσιογραφική έρευνα που έκανε το 1933 ο αστυνομικός ρεπόρτερ Ευστάθιος Θωμόπουλος κατέγραψε τους άθλους της Παναγίας· από την Κρήτη μέχρι τη Ροδόπη, οι πιστοί «έβλεπαν» τη δράση της, ένιωθαν ευγνώμονες και τη μαρτυρούσαν.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
Γιατί έθαβαν βρέφη μέσα σε αγγεία στο Βαθύ της Αστυπάλαιας;

Ιστορία μιας πόλης / Γιατί έθαβαν βρέφη μέσα σε αγγεία στο Βαθύ της Αστυπάλαιας;

Τι το ιδιαίτερο συμβαίνει στο Βαθύ της Αστυπάλαιας και τι συνεχίζει να αποκαλύπτει η αρχαιολογική έρευνα στην περιοχή; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Ανδρέα Βλαχόπουλο.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
«ΒΙΑΣ»: Τα αρχαιολογικά τοπία ως ζωντανά οικοσυστήματα

Αρχαιολογία & Ιστορία / Καμπανούλες στους Δελφούς, Πέρδικες στο Σούνιο. Ό,τι φυτρώνει και ζει στους αρχαιολογικούς χώρους

Μια πρωτοποριακή επιστημονική προσέγγιση του πολιτιστικού τοπίου αποκαλύπτει έναν άγνωστο κόσμο χιλιάδων ζώων και φυτών σε είκοσι εμβληματικούς αρχαιολογικούς χώρους της χώρας. 
ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ
Βασίλης Λαμπρινουδάκης: Ο αρχαιολόγος πίσω από το νέο μουσείο της Επιδαύρου

Οι Αθηναίοι / Βασίλης Λαμπρινουδάκης: Ο αρχαιολόγος πίσω από το νέο μουσείο της Επιδαύρου

Από τις ανασκαφές στην Επίδαυρο και τη Νάξο, ο ομότιμος καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας αφηγείται μια ζωή αφιερωμένη στην ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Και όπως λέει, το πιο πολύτιμο εύρημα δεν ήταν αρχαιολογικό – ήταν η γυναίκα του.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Ο Δεσποτόπουλος και το αθηναϊκό όνειρο του μοντερνισμού

Ιστορία μιας πόλης / Ο Δεσποτόπουλος και το αθηναϊκό όνειρο του μοντερνισμού

Από το Ωδείο Αθηνών έως τη Σουηδία της εξορίας, ο Ιωάννης Δεσποτόπουλος δεν υπήρξε μόνο ένας σπουδαίος αρχιτέκτονας, αλλά και ένας διανοούμενος που οραματίστηκε μια πιο δημοκρατική, λειτουργική και πολιτισμένη πόλη. Ποια είναι η παρακαταθήκη του στη σύγχρονη Ελλάδα; Η Αγιάτη Μπενάρδου μιλά με τον Λουκά Μπαρτατίλα.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Τι σήμαινε να είσαι ψυχικά ασθενής στην αρχαία Αθήνα;

Ιστορία μιας πόλης / Τι σήμαινε να είσαι ψυχικά ασθενής στην αρχαία Αθήνα;

Πώς κατανοούσαν οι αρχαίοι Έλληνες την ψυχική ασθένεια; Ήταν θεϊκή τιμωρία, παθολογία του σώματος ή ένα υπαρξιακό βάρος που αποτυπωνόταν στη λογοτεχνία και στο θέατρο; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Γιώργο Καζαντζίδη, Αναπληρωτή Καθηγητή Λατινικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών, για τον τρόπο με τον οποίο η αρχαιοελληνική κοινωνία εξηγούσε, απεικόνιζε και αντιμετώπιζε τις ψυχικές διαταραχές.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ