ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΙΣ, ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΕΣ, ΚΑΤΑΛΗΨΕΙΣ, απεργιακές κινητοποιήσεις και θυελλώδεις αντιδράσεις εκ μέρους του καλλιτεχνικού κόσμου έχει δημιουργήσει το Προεδρικό Διάταγμα 85/2022 το οποίο, όπως υποστηρίζουν τα σωματεία, υποβαθμίζει τα διπλώματα των σχολών τους. Μάλιστα, εκπρόσωποι του πνευματικού και καλλιτεχνικού κόσμου, ηθοποιοί, σκηνοθέτες και εργαζόμενοι στον χώρο του θεάματος συμμετείχαν στη διαδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο Σύνταγμα, έχοντας ως κύριο αίτημα την απόσυρση του προεδρικού διατάγματος.
Ειδικότερα, οι εκπρόσωποι των καλλιτεχνών εξαγγέλλουν κλιμάκωση των κινητοποιήσεων, ενώ η Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου με ανακοίνωσή της επισημαίνει ότι το πρόσφατο προεδρικό διάταγμα «δημιουργεί περισσότερα προβλήματα απ' όσα διατείνεται ότι επιλύει στο ομιχλώδες τοπίο στο οποίο βρίσκονται διαχρονικά οι καλλιτεχνικές σπουδές στη χώρα μας».
«Δεν προκάλεσε το ΠΔ ούτε υποβάθμιση ούτε περιθωριοποίηση. Πράγματι, όμως, προκάλεσε, αναστάτωση στον χώρο των καλλιτεχνών. Και επανάφερε με μεγάλη ένταση στον δημόσιο διάλογο μια παθογένεια δεκαετιών που πράγματι υφίσταται και έχει να κάνει με τη διαβάθμιση των πτυχίων της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης καθώς και με την απουσία σύνδεσής τους με το ευρύτερο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας μας».
Να θυμίσουμε ότι τα αιτήματα των ηθοποιών είναι: «Απόσυρση του ΠΔ 85/2022 και υπαγωγή όλων των καλλιτεχνών στη μισθολογική βαθμίδα ΤΕ, ίδρυση Δημόσιου και Δωρεάν Πανεπιστημίου Παραστατικών Τεχνών, μέχρι την ίδρυσή του, οριστική λύση στο ζήτημα των διπλωμάτων μας από το 2003 έως τότε, συλλογικές συμβάσεις στο ελεύθερο θέατρο, τον οπτικοακουστικό τομέα και τα ΔΗΠΕΘΕ και γενναία αύξηση των επιχορηγήσεων του θεάτρου».
Την ίδια στιγμή, με μακροσκελή του ανάρτηση, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης διαβεβαίωσε ότι το προεδρικό διάταγμα «δεν ρυθμίζει και δεν αλλάζει» τον τρόπο πρόσληψης ή αμοιβής των καλλιτεχνών από το Δημόσιο και δεσμεύτηκε ότι «δεν θίγει ακαδημαϊκά, επαγγελματικά και μισθολογικά» δικαιώματα των καλλιτεχνών.
Αυτός ήταν και ο λόγος που κατατέθηκαν στη Βουλή δύο ρυθμίσεις αρμοδιότητας των υπουργείων Εσωτερικών και Οικονομικών και αφορούν τα καλλιτεχνικά επαγγέλματα και το Προεδρικό Διάταγμα 85/2022. Στο πλαίσιο αυτό επικοινωνήσαμε με τη γενική γραμματέα Σύγχρονου Πολιτισμού προκειμένου να μας πει τι αλλάζει και τι θα ισχύσει όσον αφορά τα θέματα της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης.
— Καταρχάς, γιατί έπρεπε να φτάσουμε στο σημείο να εκδηλωθούν οι αντιδράσεις των καλλιτεχνών προκειμένου να αλλάξει στάση η κυβέρνηση;
Θα σας ξαφνιάσω αλλά δεν έχει αλλάξει στάση η κυβέρνηση διότι εξαρχής το Προεδρικό Διάταγμα 85/2022 δεν επέφερε καμία απολύτως αλλαγή στο επαγγελματικό status των εργαζομένων καλλιτεχνών ούτε στην ισχύ των πτυχίων τους.
Τι έκανε η κυβέρνηση αφού άκουσε με προσοχή τους καλλιτέχνες; Διευκρίνισε με ένα ακόμη πιο σαφές πλαίσιο ότι δεν αλλάζει τίποτε απολύτως από τα ισχύοντα, ώστε να διαλυθεί και το τελευταίο ίχνος ανησυχίας του καλλιτεχνικού κόσμου.
Και τι άλλο έκανε που, προσωπικά, το θεωρώ εξαιρετικά σημαντικό; Όπως είπε ο ίδιος ο πρωθυπουργός: «Αυτή η κυβέρνηση δεν θα μετακυλήσει το πρόβλημα στην επόμενη. Είμαστε αποφασισμένοι να δώσουμε καθαρές λύσεις και απαντήσεις, έτσι ώστε η χώρα μας να αποκτήσει ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα στις παραστατικές τέχνες». Με άλλα λόγια, θέτει τις βάσεις για την ουσιαστική και όχι πρόχειρη αντιμετώπιση του θέματος.
— Ωστόσο, υπήρχαν αιτιάσεις και κινητοποιήσεις, με τους καλλιτέχνες να ζητούν την απόσυρσή του, στη λογική ότι υποβαθμίζει τις σπουδές τους και περιθωριοποιεί τον κλάδο τους. Μάλιστα, όλες οι διαμαρτυρίες αφορούσαν το βασικό περιεχόμενο του ΠΔ, εστιάζοντας στους τίτλους σπουδών. Δεν εξισώνει το προεδρικό αυτό διάταγμα τα πτυχία των καλλιτεχνικών (κρατικών/ημικρατικών/ιδιωτικών) σχολών με τα απολυτήρια λυκείου;
Καταρχάς το ΠΔ 85/2022 αφορά το σύνολο του δημοσίου τομέα. Ρυθμίζει τα προσόντα όλων των κλάδων και όλων των ειδικοτήτων για τις προσλήψεις στο Δημόσιο και αφορά εκατοντάδες κλάδους και χιλιάδες εργαζόμενους. Αποτελεί μια ουσιαστική προσπάθεια εξορθολογισμού του χάρτη της δημόσιας διοίκησης που, μετά από 20 χρόνια, επιτρέπει στο ελληνικό Δημόσιο να αξιοποιήσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το ανθρώπινο δυναμικό του. Δεν αφορά τις προσλήψεις καλλιτεχνικού χαρακτήρα, οι οποίες, όπως ξέρετε, δεν ενέπιπταν ούτε εμπίπτουν σε αυτό.
Δεν προκάλεσε, λοιπόν, το ΠΔ ούτε υποβάθμιση ούτε περιθωριοποίηση. Πράγματι, όμως, προκάλεσε, αναστάτωση στον χώρο των καλλιτεχνών. Και επανάφερε με μεγάλη ένταση στον δημόσιο διάλογο μια παθογένεια δεκαετιών που πράγματι υφίσταται και έχει να κάνει με τη διαβάθμιση των πτυχίων της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης καθώς και με την απουσία σύνδεσής τους με το ευρύτερο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας μας. Δηλαδή ένα τεράστιο θεσμικό κενό δεκαετιών. Το οποίο, εν τέλει, έχει να κάνει με το συνολικό τοπίο της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης στη χώρα.
— Θα θέλατε να σχολιάσετε τα όσα δήλωσε ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Αλέξης Τσίπρας, ο οποίος σημείωσε: «Αν φοιτήσεις τρία χρόνια σε δραματική σχολή και συναντήσεις την Τέχνη, θεωρείται ότι δεν σπούδασες. Για την κυβέρνηση Μητσοτάκη, ηθοποιός σημαίνει τίποτα».
Με όλο τον σεβασμό στον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, τα προβλήματα δεν λύνονται με αφορισμούς και υπεραπλουστεύσεις. Τα δε σύνθετα και πολύπλοκα προβλήματα, όπως το θεσμικό πλαίσιο της εκπαίδευσης των παραστατικών τεχνών, δεν λύνονται με ένα άρθρο κι έναν νόμο. Αν ήταν έτσι, οι συναρμόδιοι υπουργοί τα 4 χρόνια της δικής του διακυβέρνησης θα είχαν ήδη επιλύσει το πρόβλημα και δεν θα μας απασχολούσε σήμερα.
Όπως σας είπα και πριν, αυτή η κυβέρνηση αναγνωρίζει την παθογένεια δεκαετιών καθώς και την αδιαμφισβήτητη διαχρονική εκκρεμότητα που υπάρχει ως προς την τακτοποίησή της. Γι' αυτό το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού έχει ξεκινήσει τη σχετική προεργασία ήδη από το 2021, σε συνεργασία με τις κρατικές μας σχολές για την αναβάθμιση του προγράμματος σπουδών τους.
— Το περασμένο Σάββατο πάντως είχαμε την παρέμβαση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος τόνισε ότι: «Το προεδρικό διάταγμα δεν θίγει ακαδημαϊκά, επαγγελματικά, μισθολογικά δικαιώματα καλλιτεχνών». Θα θέλατε να μας δώσετε κάποιες διευκρινίσεις όσον αφορά τελικά αυτά που θα ισχύσουν από εδώ και πέρα και το ποιες είναι οι δεσμεύσεις της κυβέρνησης για το θέμα αυτό;
Όπως γνωρίζετε, έχουν κατατεθεί δύο νομοθετικές ρυθμίσεις με τις οποίες δίνονται ξεκάθαρες απαντήσεις σε όσα θέματα έχουν εγερθεί από τον κλάδο με αφορμή το ΠΔ 85/2022. Με την πρώτη ρύθμιση επεκτείνεται και στους ΟΤΑ η διάταξη που καθορίζει τις αποδοχές των καλλιτεχνών με ειδικό τρόπο, όπως δηλαδή ήδη ισχύει στα ΝΠΔΔ και ΝΠΙΔ του Δημοσίου. Για να μην υπάρχει δηλαδή ούτε χαραμάδα άλλης ερμηνείας από δήμους κ.λπ.
Με τη δεύτερη ρύθμιση εξαιρείται ρητά από το πεδίο εφαρμογής του ΠΔ η απασχόληση καλλιτεχνών για παροχή αμιγώς καλλιτεχνικού έργου σε φορείς του δημοσίου τομέα. Επίσης ξεκαθαρίζεται ότι η εφαρμογή του ΠΔ δεν οδηγεί σε οποιαδήποτε μετατροπή υφιστάμενων θέσεων ΤΕ σε θέσεις ΔΕ.
Θεωρώ ότι, καλοπροαίρετα μιλώντας, με αυτές τις ρυθμίσεις δεν αφήνουμε κανένα περιθώριο οποιασδήποτε παρερμηνείας, αναγνωρίζοντας με τον πλέον εμφατικό τρόπο την ιδιαίτερη φύση της καλλιτεχνικής εργασίας.
— Τέλος, ανακοινώθηκαν από τα υπουργεία Πολιτισμού και Παιδείας οι συνθέσεις των ομάδων εργασίας. Είδα ότι οριστήκατε πρόεδρος και των τριών ενδεκαμελών Ομάδων Εργασίας. Ποιο θα είναι το αντικείμενό τους και τι σηματοδοτεί η δημιουργία τους;
Μου δίνετε την ευκαιρία να αναφερθώ σε κάτι ιδιαίτερα σημαντικό, που αφορά την επόμενη ημέρα της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης στη χώρα μας. Ξέρετε, ακόμη κι αν η εκπαίδευση αυτή λειτουργούσε εξαρχής ολόσωστα –δεν λειτούργησε έτσι φυσικά, αλλά έστω– μετά από 30-40-60 χρόνια θα έπρεπε να εκσυγχρονιστεί, να ακολουθήσει την εποχή και τα δεδομένα της. Μπορεί η μουσική εκπαίδευση να διέπεται από τη νομοθεσία του 1950 και η εκπαίδευση για το θέατρο και τον χορό από τη νομοθεσία του 1980; Είναι δυνατόν;
Τώρα, δεδομένου ότι είναι δέσμευση του ίδιου του πρωθυπουργού οι δημόσιες πανεπιστημιακού επιπέδου σπουδές παραστατικών τεχνών ως το 2025, δημιουργήθηκαν από τα συναρμόδια υπουργεία Πολιτισμού και Παιδείας τρεις διυπουργικές ομάδες εργασίας, των οποίων προεδρεύω ως καθ’ ύλην αρμόδια γενική γραμματέας.
Ποιος είναι ο στόχος; Η διαμόρφωση του νέου πλαισίου της δημόσιας καλλιτεχνικής εκπαίδευσης για το θέατρο, τη μουσική, τον χορό, με εκπόνηση αναλυτικών προτάσεων ώστε να υπάρξει κοινή νομοθετική πρωτοβουλία από τα συναρμόδια υπουργεία.
— Και αισιοδοξείτε ότι θα είστε και εντός χρόνου και εντός στόχων;
Βεβαίως αισιοδοξώ. Όχι λόγω ιδιοσυγκρασίας, αλλά βάσιμα. Και αισιοδοξώ παρόλο που γνωρίζω καλά τις δυσκολίες. Διότι η σύνθεση των ομάδων εργασίας αφενός είναι δηλωτική της βαρύτητας που αποδίδουμε στο εγχείρημα και αφετέρου αποτυπώνει την ειλικρινή διάθεση συνεργασίας ανάμεσα στα δύο υπουργεία.
Συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, οι δύο αρμόδιοι γενικοί γραμματείς του υπουργείου Παιδείας, ο γενικός γραμματέας Συντονισμού, ο πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Ανώτατης Εκπαίδευσης, οι διευθυντές των ιστορικών κρατικών καλλιτεχνικών σχολών της χώρας μας, δηλαδή των δραματικών σχολών Εθνικού Θέατρου και Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, της Κρατικής Σχολής Ορχηστικής Τέχνης, της Σχολής Χορού της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης.
Θέλω να σας πω κλείνοντας ότι ως άνθρωπος που έχει ζήσει από παιδί, έχει σπουδάσει για χρόνια κι έχει εργαστεί στον χώρο του πολιτισμού, πιστεύω βαθιά ότι η τέχνη αναπτύσσεται και εξελίσσεται μαζί και μέσα στη ζωή. Αν βρεθεί κανείς, λοιπόν, σε θέση πολιτικής ευθύνης στον πολιτισμό, τότε ευθύνη του είναι να διευκολύνει τη ζωή όσων δημιουργούν τέχνη. Αυτό προσπαθούμε να κάνουμε.
