Saudades do Brasil

 

Ο εθνολόγος Claude Lévi-Strauss σχολιάζει φωτογραφίες του από τα πρώτα του ταξίδια στη Βραζιλία (1935-39)

 

 

Ο C. L.-Strauss σχολιάζει φωτογραφίες από ταξίδια του στη Βραζιλία

 

Από τη μέρα που έμεινε μαζί μου, η Λουσίντα είχε συνηθίσει να γαντζώνεται στο ένα μου πόδι.

 

Ο C. L.-Strauss σχολιάζει φωτογραφίες από ταξίδια του στη Βραζιλία

 

Το φορτηγό μου ακινητοποιήθηκε μία ολόκληρη βδομάδα εξ' αιτίας μιας μηχανικής βλάβης. 'Εκλεινε τον δρόμο στην κορυφή μιας πολύ απόκρυμνης πλαγιάς, όταν έτυχε να περάσει από εκεί ένας σύριος ή λιβανέζος πραματευτής που πήγαινε προμήθειες σε κάποιο απομακρυσμένο σημείο, κι αυτός με φορτηγό. Για να μπορέσει να περάσει, χρειάστηκε να σπάσουμε βράχους με τη βαριά.

 

Ο C. L.-Strauss σχολιάζει φωτογραφίες από ταξίδια του στη Βραζιλία

 

Θα έλεγε κανεί πως αυτή η μικρή κοινωνία, καλά εφοδιασμένη με ζωική και φυτική τροφή, ζούσε μεσ' την ξεγνοιασιά, έχοντας ως βασική της έγνοια τη σωματική της αισθητική.

 

Ο C. L.-Strauss σχολιάζει φωτογραφίες από ταξίδια του στη Βραζιλία

 

Μερικές οικογένειες nambikwara είναι πολυγαμικές. Αλλά είτε είναι πολυγαμικοί, είτε είναι μονογαμικοί, υπάρχει μεταξύ τους μία χαρούμενη αγάπη. Ανά δύο ... ή ανά τρεις, η τρυφερότητα εκφράζεται ανοιχτά.

 

Ο C. L.-Strauss σχολιάζει φωτογραφίες από ταξίδια του στη Βραζιλία

 

Κάνουν μπάνιο το πρωί όταν ξυπνούν και σε κάποιες άλλες ώρες της μέρας, εδώ παρέα με τον εθνολόγο.

 

Ο C. L.-Strauss σχολιάζει φωτογραφίες από ταξίδια του στη Βραζιλία

 

'Ενα μικρό κορίτσι ξεθάβει μία βρώσιμη ρίζα, έχοντας πάνω στο κεφάλι της ένα μικρό μαλλιαρό θυλικό πίθηκο, που θα μου ανταλλάξει έναντι κάποιου ποθητού αντικειμένου. Το μικρό ζωάκι, που το βάφτισα Λουσίντα, δεν θα φύγει από κοντά μου μέχρι την επιστροφή μου.

 

 

 

Το κρεόζωτο με το οποίο είχα αλείψει, πριν ξεκινήσω την εκστρατεία μου, τις αποσκευές μου για να τις προστατεύσω από τους τερμίτες και τη μούχλα, το μυρίζω ακόμα όταν ανοίγω τα σημειωματαριά μου. Σχεδόν αδιόρατο μετά από μισό αιώνα, το ίχνος αυτό με μεταφέρει κατευθείαν στις σαβάνες και τα δάση της κεντρικής Βραζιλίας, αναπόσπαστο συστατικό άλλων μυρωδιών, ανθρώπων, ζώων και φυτών, αλλά και ήχων και χρωμάτων. Επειδή, όσο ισχνή κι αν είναι τώρα, αυτή η μυρωδιά, άρωμα για μένα, είναι το πράγμα το ίδιο, ένα κομμάτι πάντα υπαρκτό αυτού που έζησα.

 

Ίσως επειδή πέρασαν πολλά χρόνια, η φωτογραφία δεν μου μεταδίδει πια τίποτα τέτοιο. Οι εικόνες μου δεν αποτελούν ένα αντικειμενικά και ως εκ θαύματος διαφυλαγμένο τμήμα εμπειριών όπου όλες οι αισθήσεις, οι μυς, το μυαλό ήταν σε επιφυλακή. Είναι μόνο ενδείξεις. Από ανθρώπους, τοπία, γεγονότα, που ξέρω ότι τα είδα και τα γνώρισα. Μετά όμως από τοσο καιρό, δεν θυμάμαι πάντα που και πότε. Τα φωτογραφικά ντοκουμέντα αποδεικνύουν την υπαρξή τους, χωρίς να μου μεταδίδουν τη μαρτυρία και την αισθησή τους.

 

'Οταν τις ξανακοιτάζω, αυτές οι φωτογραφίες μου δίνουν την εντύπωση ενός κενού, μιας έλλειψης κάποιου πράγματος που ο φακός αδυνατεί ουσιαστικά να καταγράψει. Αντιλαμβάνομαι πόσο παράδοξο είναι να θέλω να τις δημοσιεύσω με καλύτερη εκτύπωση, με άλλο κάδρο απ' αυτό που επέτρεπε παλιότερα το σχήμα των Θλιβερών Τροπικών, και με μια πιο ευρεία επιλογή. Είναι σα να μπορούσαν, αντίθετα μ' αυτό που αισθάνομαι ο ίδιος, να προσφέρουν κάποιο περιεχόμενο σε ένα αναγνωστικό κοινό επειδή δεν ήταν παρών και πρέπει να αρκεστεί σ' αυτή τη βουβή εικονογραφία, και κυρίως επειδή, όλα αυτά, αν τα ξαναβλέπαμε εκεί που ήταν, θα μας φαίνονταν αγνώριστα, κι επειδή από πολλές απόψεις, πολύ απλά, θα είχαν πάψει και να υπάρχουν (...)

 

Πρόλογος του Claude Lévi-Strauss στο φωτογραφικό λεύκωμα Saudades do Brasil (εκδ. Plon, Παρίσι, 1994).