Μια εφαρμογή σε ξεναγεί στα τείχη της Αθήνας

Μια εφαρμογή σε ξεναγεί στα τείχη της Αθήνας Facebook Twitter
Η μνήμη της πόλης αποτυπώνεται σε κάθε διαδρομή που διαθέτει διάσπαρτους φανερούς και αθέατους αρχαιολογικούς θησαυρούς. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
1

Η Αθήνα δεν χαρακτηρίζεται τυχαία τόπος των αιφνιδιασμών. Η μνήμη της πόλης αποτυπώνεται σε κάθε διαδρομή που διαθέτει διάσπαρτους φανερούς και αθέατους αρχαιολογικούς θησαυρούς. Η Ιστορία, ο πολιτισμός και οι μεταμορφώσεις της πρωτεύουσας στη διάρκεια των ετών δημιουργούν μια έντονη ώσμωση μεταξύ του χθες και του σήμερα.

Πόσα όμως γνωρίζουν οι Αθηναίοι για τα αρχαία τείχη της Αθήνας; Πού μπορεί να τα δει κανείς στη σημερινή πόλη; Είναι επισκέψιμα; Η Εταιρεία Μελετών Αρχαίας Τοπογραφίας ΔΙΠΥΛΟΝ δημιούργησε τη νέα δίγλωσση εφαρμογή «Walk the Wall Athens», η οποία είναι διαθέσιμη χωρίς χρέωση για smartphones και tablets. Η εφαρμογή αυτή προσφέρει στον χρήστη τη μοναδική εμπειρία να περιηγηθεί κατά μήκος των αρχαίων τειχών της Αθήνας, όπως αυτά αποκαθίστανται με βάση τα πρόσφατα αρχαιολογικά ευρήματα.

Οι ανασκαφές του αρχαίου τείχους άρχισαν στα μέσα του 19ου αιώνα και συνεχίζονται μέχρι σήμερα, ενώ από την ξενάγηση διαπιστώνω ότι τα τείχη έχουν διατηρηθεί με διάφορους τρόπους: σε υπόγεια κτιρίων, σε κατάχωση, σε υπαίθριους ή ακάλυπτους χώρους οικοπέδων ή κάτω από γυάλινα δάπεδα.

Ένα συννεφιασμένο πρωινό συμμετείχα σε αυτή την ιδιαίτερη ξενάγηση που επικεντρώνεται στα ίχνη του αρχαίου τείχους στο κέντρο της Αθήνας. Το «Walk the Wall Athens» είναι μια καινοτόμος εφαρμογή που επιτρέπει στον χρήστη να ανασύρει το αρχαίο τείχος της Αθήνας από τη λήθη και με αφορμή τα απομεινάρια του να περιπλανηθεί στο παρελθόν.

«Το Θεμιστόκλειο Τείχος περιβάλλει την πόλη της Αθήνας σαν μια ιστορική αλυσίδα. Οι περιοχές που διατρέχει συνδέονται συχνά με αναφορές στις αρχαίες γραπτές πηγές και καθεμία αρχαιολογική θέση που επισκέπτεται ο χρήστης έχει τη δική της συμμετοχή στην ιστορία της πόλης. Σε κάθε βήμα επάνω στα αρχαία τείχη διαπιστώνει κανείς το ακριβές όριο της αρχαίας πόλης σε μια αδιάλειπτη συνέχεια από τα κλασικά χρόνια (5ος αι. π.Χ.) έως την πρώιμη βυζαντινή περίοδο (6ος αι. μ.Χ.), δηλαδή σε μια πορεία περίπου 1.000 ετών» λέει η αρχαιολόγος και ξεναγός μας Αννίτα Θεοχαράκη.

Οι ανασκαφές του αρχαίου τείχους άρχισαν στα μέσα του 19ου αιώνα και συνεχίζονται μέχρι σήμερα, ενώ από την ξενάγηση διαπιστώνω ότι τα τείχη έχουν διατηρηθεί με διάφορους τρόπους: σε υπόγεια κτιρίων, σε κατάχωση, σε υπαίθριους ή ακάλυπτους χώρους οικοπέδων ή κάτω από γυάλινα δάπεδα.

Μια εφαρμογή σε ξεναγεί στα τείχη της Αθήνας Facebook Twitter
Ακάμαντος & Ακταίου. Αρχαίο βάραθρον. Οικιστική εξέλιξη και σημερινή κατάσταση. Copyright @ Δίπυλον. Προσαρμογή από E. Curtius και J. A. Kaupert, Atlas von Athen, Βερολίνο 1878, φύλλο 3. © Αρχείο Αρχαιολογικής Ἑταιρείας

Η διαδρομή μας είχε ως αφετηρία τη διασταύρωση των οδών Αιόλου και Σοφοκλέους, όπου βρίσκεται το κτίριο της Εθνικής Τράπεζας, κάτω από το οποίο έχουν αποκαλυφθεί όλα τα στοιχεία της οχύρωσης, δηλαδή το τείχος, η εσωτερική «περιφερική» οδός, το προτείχισμα, η τάφρος με το ανάλημμά της και η εξωτερική «περιφερική» οδός.

Επίσης, έχουν βρεθεί ίχνη αυλάκων για τροχούς άμαξας, ενώ υπολογίζεται ότι εκεί ήταν η πύλη που οδηγούσε στις Αχαρνές. Τέλος, έχουν αποκαλυφθεί εργαστηριακά στρώματα, ορθογώνια κτιστή δεξαμενή υστερορωμαϊκών χρόνων με πλακοστρωμένο δάπεδο, κλίμακα καθόδου καθώς και πήλινος αγωγός. Όπως μας πληροφορεί η κ. Θεοχαράκη, τα τείχη οριοθετούσαν τις λειτουργίες της πόλης και χρησίμευαν ως οχυρωματικές κατασκευές για την αντιμετώπιση κινδύνων και την προστασία της πόλης.

Στη συνέχεια, κατευθυνόμαστε στην οδό Αριστείδου και στο υπόγειο του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου, όπου διατηρείται τμήμα του τείχους και του προτειχίσματος. Η πιο εντυπωσιακή στάση της διαδρομής μας ήταν χωρίς αμφιβολία η είσοδος στη Στοά Ανατολή. Κατεβαίνοντας σε αυτή την ξεχασμένη στοά διακρίνουμε σημεία των αρχαίων τειχών ακόμη και μέσα σε κατάστημα τυπογραφίας.

Μια εφαρμογή σε ξεναγεί στα τείχη της Αθήνας Facebook Twitter
Πλατεία Κοτζιά. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

Λίγα μέτρα πιο πέρα, στην οδό Δραγατσανίου 6, στο υπόγειο μιας εταιρείας γραφείων, οι εικόνες που αντικρίζουμε είναι σπάνιες. Κατά μήκος ενός διαδρόμου της κάποτε ζωντανής εμπορικής στοάς με τα πολλά μαγαζιά που σήμερα είναι όλα κλειστά, στέκει επιβλητικά ένα μεγάλο τμήμα ολόλιθου τείχους των μέσων του 4ου αι. π.Χ.

Τέλος, πηγαίνουμε προς την πλατεία Κλαυθμώνος και τα γραφεία του ΤΣΜΕΔΕ, όπου έχουν έρθει στο φως αρχιτεκτονικά απομεινάρια κτισμάτων διαφόρων οικοδομικών φάσεων που χρονολογούνται από την υστεροκλασική εποχή έως τους ύστερους ρωμαϊκούς χρόνους.

Απέναντι, στο κέντρο της πλατείας, ανάμεσα σε χαρτόκουτα αστέγων, έντονη δυσοσμία και πλήρη εγκατάλειψη, διαφαίνονται τμήματα της οχύρωσης και ενός πύργου που είχαν ανακαλυφθεί όταν κατασκευαζόταν το υπόγειο πάρκινγκ, το οποίο σήμερα είναι ανενεργό και στους χώρους του υπάρχει τμήμα του προτειχίσματος. Τα τμήματα αυτά αποσπάστηκαν από το αρχικό τους σημείο, μεταφέρθηκαν και επανατοποθετήθηκαν στο επίπεδο της πλατείας, όπου και τα συναντάμε σήμερα.

Συνεπώς, η εφαρμογή «Walk the Wall Athens», η οποία περιλαμβάνει έναν διαδραστικό χάρτη με 35 σημεία ενδιαφέροντος, ακριβείς συντεταγμένες που επιτρέπουν στον χρήστη να εντοπίσει τα αρχαία κατάλοιπα, ηχητική περιήγηση για κάθε σημείο, πλούσιο εικονογραφικό υλικό και σημαντικές πληροφορίες για την οχύρωση των Αθηνών, σου μαθαίνει την ίδια σου την πόλη και λειτουργεί ως μια χρήσιμη χρονομηχανή που σε ταξιδεύει στην Ιστορία, στον πολιτισμό και στη συλλογική μνήμη.

Μια εφαρμογή σε ξεναγεί στα τείχη της Αθήνας Facebook Twitter
Δραγατσανίου 6. Τμήμα ολόλιθου τείχους των μέσων του 4ου αι. π.Χ. που διατηρείται στο υπόγειο του κτηρίου επί της οδού Δραγατσανίου 6 (1957). J. Travlos, Pictorial Dictionary of Ancient Athens, London 1971, σελ. 177, εικ. 230.

Μια εφαρμογή σε ξεναγεί στα τείχη της Αθήνας Facebook Twitter
Στην οδό Δραγατσανίου 6, στο υπόγειο μιας εταιρείας γραφείων. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

Μια εφαρμογή σε ξεναγεί στα τείχη της Αθήνας Facebook Twitter
Στο υπόγειο της οδού Δραγατσανίου 6. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

Μια εφαρμογή σε ξεναγεί στα τείχη της Αθήνας Facebook Twitter
Στο υπόγειο πάρκιγκ της πλατείας Κοτζιά. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

Μια εφαρμογή σε ξεναγεί στα τείχη της Αθήνας Facebook Twitter
Ερείπια του αρχαίου τείχους στο κτήριο της Εθνικής Τράπεζας στην οδό Αιόλου. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

Μια εφαρμογή σε ξεναγεί στα τείχη της Αθήνας Facebook Twitter
Αγίων Ασωμάτων 22 & Διπύλου 12-14, Η σωστική ανασκαφή που αποκάλυψε το προτείχισμα και την τάφρο και οι εργασίες στήριξης των όψεων δύο νεοκλασικών κτηρίων πριν από την ανέγερση του Μουσείου Μπενάκη Ισλαμικής Τέχνης (1999). Φωτογραφία Π. Καλλιγά. Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη.

Μια εφαρμογή σε ξεναγεί στα τείχη της Αθήνας Facebook Twitter
Αριστείδου 14 & Πεσματζόγλου. Τείχος (πίσω) και προτείχισμα (εμπρός) στη συμβολή των οδών Αριστείδου 14 και Πεσμαζόγλου. Ανάμεσα στις δύο κατασκευές διακρίνεται η περιφερική οδός που ακολουθεί ελαφρά κατηφορική κλίση. Ανασκαφή του 1966.Αρχείο της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας. Φωτογραφικό Αρχείο Ι. Τραυλού, αρ. 112, Φωτογραφίες Αθηνών.

Μια εφαρμογή σε ξεναγεί στα τείχη της Αθήνας Facebook Twitter
Ερεχθείου 20. Θεμιστόκλειο τείχος επί της οδού Ερεχθείου 20. Ανασκαφή των ετών 1965-1966. Αρχείο της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας. Φωτογραφικό Αρχείο Ι. Τραυλού, αρ. 112, Φωτογραφίες Αθηνών.

Urban Culture
1

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η Αθήνα μέσα από τα μάτια ενός σπουδαίου μελετητή και αθηναιολάτρη

Αρχαιολογία & Ιστορία / Η Αθήνα μέσα από τα μάτια ενός σπουδαίου μελετητή και αθηναιολάτρη

Σημειώσεις μιας ζωής του Κώστα Μπίρη για την πολεοδομική ιστορία της πρωτεύουσας με αφορμή την κυκλοφορία της έκδοσης «Νέα Αθήνα - Πρωτεύουσα του Ελληνισμού»
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Η πολύπλοκη σχέση των Αθηναίων με το νερό: Δημόσιες βρύσες, υδραγωγεία κ.λπ.

Αρχαιολογία & Ιστορία / Η πολύπλοκη σχέση των Αθηναίων με το νερό: Δημόσιες βρύσες, υδραγωγεία κ.λπ.

Στο πρώτο μέρος του αφιερώματος μιλάμε για τις δημόσιες βρύσες, τα υδραγωγεία και λοιπούς τρόπους με τους οποίους οι Αθηναίοι του 19ου αι. κάλυπταν τις ανάγκες τους για νερό
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΥΡΙΑΖΗΣ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Τι συμβαίνει με την Ακαδημία Πλάτωνος;

Θέματα / Τι συμβαίνει με την Ακαδημία Πλάτωνος;

Μέσω της προγραμματικής σύμβασης που υπέγραψαν πέρσι, ο δήμος Αθηναίων και το υπουργείο Πολιτισμού φιλοδοξούν να αναδείξουν μία από τις πιο σημαντικές, μα ξεχασμένες γωνιές της «πίσω αυλής» της πόλης μας. Ποιες είναι οι λεπτομέρειες του σχεδίου και ποιες οι σκέψεις και αντιδράσεις των κατοίκων της περιοχής;
ΝΙΚΟΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ
Έχει η Αθήνα περισσότερα τραπεζοκαθίσματα απ’ όσα μπορεί να αντέξει;

Urban Culture / Έχει η Αθήνα περισσότερα τραπεζοκαθίσματα απ’ όσα μπορεί να αντέξει;

H νέα μεγάλη κόντρα της πόλης είναι ανάμεσα στους πεζούς που θέλουν να έχουν πρόσβαση στα πεζοδρόμια και στους μαγαζάτορες που τα τελευταία δυόμισι χρόνια έχουν το δικαίωμα να τοποθετήσουν τα διπλάσια τραπεζοκαθίσματα απ’ όσα τους επιτρέπει η άδειά τους. Είναι όμως ένας καινούργιος πόλεμος αυτός ή υπήρχε πάντα; Και ποιος ευθύνεται πραγματικά γι’ αυτόν;
ΖΩΗ ΠΑΡΑΣΙΔΗ

σχόλια

1 σχόλια
Εξαιρετική δουλειά και χίλια μπράβο.Μία υποσημειωσούλα μεταχρονολόγησης: τείχος είχε η Αθήνα και μετά το 1776. Το έχτισε ο βοεβόδας της Αθήνας για να προστατέψει τους Αθηναίους μετά από δική τους παράκληση. Ο Αλβανός Γιαχόλιορης ήταν τρόπον τινά διορισμένος ως ιδιωτική αστυνομία της Αθήνας. Ο Χατζή Αλής τον απέλυσε και αυτός εξεμάνη. Στρατολόγησε πάνω από 1000 ομοεθνείς του με σκοπό να καταλάβουν την Αθήνα. Δόθηκαν δύο μάχες από μικτό στράτευμα Χριστιανών και Τούρκων. Μία στο Χαλάνδρι και μια μεταξύ Κηφισιάς και Αμαρουσίου. Ρωμιοί και Τούρκοι πήραν τους Αλβανούς στο κατόπι, αφού κατέσφαξαν το εν τρίτο αυτών.Ο Γιαχόλιορης όμως απειλούσε να επιστρέψει. Έτσι οι Αθηναίοι παρακάλεσαν τον Χατζή Αλή να χτίσει το τείχος. Πράγμα πού έγινε με δουλειά των ίδιων των Αθηναίων. Το τείχος ήταν βασικά ανακαίνιση του θεμιστόκλειου καθώς για το μεγαλύτερο μήκος του πάτησε πάνω στο αρχαίο τείχος. Τα έξοδα όμως; Ο Χατζή Αλής έβαλε τους Αθηναίους να αναγνωρίσουν το χρέος ως δικό τους.Δυσβάσταχτο κατέστη όμως το χρέος αυτό. Οι Αθηναίοι θέλαν να φύγουν για να μην πληρώσουν. Αλλά πλέον υπήρχε τείχος με πύλες... Δεν μπορούσαν να φύγουν καθώς ο Χατζή Αλής είχε βάλει φρουρούς. Εξάλλου όσο περισσότεροι φεύγαν τόσο αύξαινε το χρέος για τους εναπομείναντες.

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ