ΤO TEΛΕΥΤΑΙΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ φάρμακα όπως το Ozempic και το Mounjaro συζητούνται ιδιαιτέρως. Διάσημες plus-size influencers που έχουν επιλέξει να πάρουν ένα από αυτά μιλούν ανοιχτά για τα οφέλη τους. Η Gabriella Athena Halikas αποκάλυψε στο NBC News ότι όταν ο γιατρός της τής πρότεινε να πάρει Ozempic για να διαχειριστεί τα συμπτώματα του PCOS (σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών) ανησυχούσε μήπως απογοητεύσει τους ακολούθους της στα social. Τον Ιανουάριο η influencer Rosey Blair δήλωσε στους ακολούθους της στο Instagram, αφού προηγουμένως είχε βιώσει την οργή «ορισμένων ανθρώπων της body positive κοινότητας», όπως έγραψε σε μια άλλη ανάρτηση τον Αύγουστο του 2022, επειδή επιδίωξε να χάσει βάρος, πως «δεν ντρέπεται να δηλώσει ανοιχτά» ότι έπαιρνε Mounjaro για έναν χρόνο.
Πιο πρόσφατα, η Όπρα Γουίνφρεϊ ανακοίνωσε ότι έπαιρνε σεμαγλουτίδη, ενώ έκανε δύο διαφορετικά τηλεοπτικά αφιερώματα στα οποία πρόβαλλε το συγκεκριμένο φάρμακο ως επαναστατικό. Αυτά τα φάρμακα δρουν «πείθοντας» συχνά τον εγκέφαλό μας ότι έχουμε χορτάσει πριν να έχουμε πράγματι χορτάσει.
Το 1967, 500 άτομα είχαν οργανώσει στο Central Park της Νέας Υόρκης τη διαμαρτυρία «fat-in», στην οποία έτρωγαν δημόσια, κρατούσαν πανό και έκαιγαν βιβλία δίαιτας και εικόνες της Twiggy.
Γιατί το να αγαπάς τον εαυτό σου όποιο μέγεθος και αν έχει το σώμα σου είναι τόσο δύσκολο; Μήπως επειδή, σύμφωνα με τα λόγια της Heather Gay, πρωταγωνίστριας του «Real Housewives of Salt Lake City», «το body positivity είναι ένα μεγάλο ψέμα»; Επειδή, όπως δήλωσε στη συνέχεια της συνέντευξής της στη ραδιοφωνική εκπομπή «Nightline» σχετικά με την απόφασή της να πάρει Ozempic, «είναι καλύτερα να μην είσαι παχιά»;
Το σημερινό κίνημα body positivity είναι απόρροια του κινήματος του «ακτιβισμού των εύσωμων» της δεκαετίας του 1960, ενός ριζοσπαστικού κινήματος ακτιβισμού που υποστήριζε ότι οι υπέρβαροι άνθρωποι δικαιούνται τα ίδια δικαιώματα και την ίδια μεταχείριση με τους αδύνατους συμπολίτες τους. Χαρακτήριζε την ιατρική αντιμετώπιση των χοντρών σωμάτων ως πεδίο καταπίεσης και πόνου και ενθάρρυνε τις γυναίκες να σταματήσουν τις ατελείωτες δίαιτες.
Το 1967, 500 άτομα οργάνωσαν στο Central Park της Νέας Υόρκης τη διαμαρτυρία «fat-in», στην οποία έτρωγαν δημόσια, κρατούσαν πανό και έκαιγαν βιβλία δίαιτας και εικόνες της Twiggy. Σε ένα δημοσίευμα της «Saturday Evening Post» την ίδια χρονιά, με τίτλο «More People Should Be Fat!», ο συγγραφέας Lew Louderback −εξοργισμένος από την αντιμετώπιση που επεφύλασσε ο κόσμος στη χοντρή σύζυγό του− έθεσε επιτακτικά το ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των χοντρών ανθρώπων, δηλώνοντας: «Όταν οι άνθρωποι διώκονται επειδή είναι χοντροί, δεν ακούγεται ούτε μια λέξη για την υπεράσπισή τους».
Η έννοια του body positivity ως όρος δεν εισήχθη παρά μόνο μερικές δεκαετίες αργότερα, στις αρχές της δεκαετίας του ’80, όταν ο ακτιβισμός των εύσωμων ανθρώπων μεταφέρθηκε εν πολλοίς στο διαδίκτυο. Καθώς η φράση έγινε πολύ δημοφιλής, η ιδέα της αποδοχής του μεγέθους του σώματός μας διευρύνθηκε ώστε να συμπεριλάβει όλους τους σωματότυπους, δίνοντας τη θέση της στη φράση «υγιής σε κάθε μέγεθος». Πιο πρόσφατα, το body positivity εκφράστηκε μέσα από hashtags όπως τα #loveyourbody, #allbodiesarebeautiful, #effyourbeautystandards, #bopo και #curvygirls και μέσω των body-positive influencers που συγκέντρωσαν μεγάλο κοινό, έκλεισαν συμφωνίες με εταιρείες και, απ’ ό,τι φαίνεται, αναστάτωσαν τους πάντες και τα πάντα, από τη μόδα μέχρι τα εσώρουχα και τα μαγιό, απαιτώντας από τις μάρκες και τις πασαρέλες να λειτουργούν χωρίς αποκλεισμούς λόγω μεγέθους. Όπως λέει η Virgie Tovar, ακτιβίστρια σχετικά με το ζήτημα των υπέρβαρων ανθρώπων με μεγάλη ιστορία πίσω της και συγγραφέας του βιβλίου «You Have the Right to Remain Fat», «για πρώτη φορά, οι plus size γυναίκες είχαν πρόσβαση σε τεχνολογικά μέσα μέσω των οποίων μπορούσαν να μιλήσουν για τις δικές τους ιστορίες. Μπορούσαν επιτέλους να προβάλλουν διαφορετικές εκδοχές για το πάχος από αυτές που επέλεγαν να απεικονίσουν οι τηλεοπτικοί σκηνοθέτες και παραγωγοί. Και αυτό άλλαξε εντελώς την κουλτούρα».
Όμως, ενώ ο ακτιβισμός των υπέρβαρων ανθρώπων αποτελούσε ένα πολιτιστικό κίνημα, το body positivity έχει περισσότερο να κάνει με την εξοικείωσή μας με τις ατομικές μας επιλογές και με το σώμα μας και με την αποδοχή του και λιγότερο με τις συστημικές αλλαγές, όπως στην ιατρική, την εκπαίδευση, τη στέγαση και το εργατικό δίκαιο, ώστε να υποστηρίζονται οι ανάγκες των υπέρβαρων ατόμων και να λήξουν οι διακρίσεις που συχνά αντιμετωπίζουν.
Η παρουσία αυτών των «θαυματουργών» φαρμάκων δεν θα πρέπει να αποτελεί απειλή για οποιοδήποτε κίνημα για τη συμπερίληψη των υπέρβαρων ανθρώπων. Πρέπει άλλωστε να αποδεχόμαστε ο ένας τον άλλον ό,τι κι αν αποφασίζουμε να κάνουμε με το σώμα μας. Όπως λέει το μοντέλο και ακτιβίστρια για τη συμπερίληψη Lauren Chan, «η απίστευτη πρόοδος και τα αποτελέσματα της θετικότητας και της ουδετερότητας απέναντι στο σώμα στην κουλτούρα μας δεν ακυρώνονται και δεν διαγράφονται από μεμονωμένες αποφάσεις... οι άνθρωποι είναι ένα σύμπτωμα του συστημικού προβλήματος». Αλλά με δεδομένο το πόσο έντονα χοντροφοβική είναι η κοινωνία μας, λέει η Tovar, το body positivity «προσφέρει σημαντική συναισθηματική υποστήριξη όταν παίρνει κανείς την αντιδημοφιλή απόφαση να μη χάσει βάρος με οποιοδήποτε κόστος». Όταν οι χοντροί άνθρωποι που βλέπουμε ως πρότυπα επιλέγουν μια διαφορετική αφήγηση, οι αποφάσεις τους αυτές επηρεάζουν το πώς νιώθουμε για τον εαυτό μας και συχνά προβάλλουμε αυτά τα συναισθήματα πάνω τους, προσπαθώντας να τους κάνουμε να ντραπούν για τις επιλογές τους.
Η influencer Rosey Blair έγραψε στο Instagram τον Μάρτιο ότι είχε φοβηθεί να μιλήσει για την επιθυμία της να χάσει βάρος εξαιτίας των αντιδράσεων μέσα στην κοινότητά της. Έγραψε: «Ο χώρος του body positivity με τον οποίο ήμουν συνδεδεμένη ήταν ενάντια σε οποιαδήποτε εσκεμμένη απώλεια βάρους. Μου έλεγαν ότι το να μοιραστώ την επιθυμία μου να γιορτάσω την κινητικότητα που κέρδισα χάνοντας βάρος ήταν ρατσιστικό και χοντροφοβικό».
Όπως λέει η δρ. Rachael Bedard, το γεγονός ότι ορισμένοι βλέπουν αυτά τα φάρμακα ως «υπαρξιακή απειλή για το ακόμα νέο κίνημα του body positivity ή ως μια εύκολη λύση κυρίως για τους πλούσιους και τους ήδη αδύνατους» μας έκανε να «χάσουμε την ευκαιρία να καταλάβουμε την πραγματική σημασία τους». Πράγματι, η αξία αυτών των φαρμάκων δεν πρέπει να υποτιμάται. Δεν μειώνουν απλώς το σάκχαρο στο αίμα για τους διαβητικούς, μειώνουν επίσης τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικών επεισοδίων. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι το Ozempic έχει βοηθήσει τους ανθρώπους που το πήραν να κόψουν άλλους εθισμούς, όπως το κάπνισμα, την κατανάλωση αλκοόλ και τις διαδικτυακές αγορές.
Αλλά δεν είναι αυτός ο λόγος για τον οποίο τα συγκεκριμένα φάρμακα έχουν τραβήξει την προσοχή μας. Μιλάμε για αυτά επειδή βοηθούν τους ανθρώπους (κυρίως τους διάσημους) να χάσουν βάρος.
Σε ένα πρόσφατο ειδικό αφιέρωμα του ABC στην εκπομπή υψηλής τηλεθέασης «Shame, Blame, and the Weight Loss Revolution», η Όπρα έλεγε βουρκωμένη στο κοινό ότι με τη χρήση φαρμάκων όπως το Ozempic «μπορούμε να μάθουμε να μην κάνουμε τους άλλους να νιώθουν ντροπή επειδή είναι υπέρβαροι ή για το αν επιλέγουν να χάσουν ή να μη χάσουν βάρος και, το πιο σημαντικό, μπορούμε να σταματήσουμε να κάνουμε τον ίδιο μας τον εαυτό να νιώθει ντροπή». Παρουσιάζει ιστορίες ανθρώπων των οποίων η ζωή βελτιώθηκε σημαντικά μέσω της απώλειας βάρους, συναρπαστικές και σπαρακτικές ιστορίες απ' τις οποίες μπορεί κανείς να διαπιστώσει ότι το μέγεθος του σώματός μας δεν έχει να κάνει με τη δύναμη της θέλησής μας. Απλώς ο εγκέφαλός μας είναι καλωδιωμένος διαφορετικά.
Παρ’ όλα αυτά, όλος αυτός ο ενθουσιασμός γύρω από την απώλεια βάρους ενισχύει την ιδέα ότι είναι ο ένας και μοναδικός στόχος, άσχετα με την υγεία μας (αυτό, αν σκεφτεί κανείς ότι το βάρος της Όπρα έχει γίνει αντικείμενο ενός τόσο ανυπόφορου δημόσιου διαλόγου, μπορεί να ισχύει μόνο για εκείνη). Όπως το θέτει η Tovar, αυτά τα φάρμακα διατίθενται σε ένα πλαίσιο όπου, ανεξάρτητα από τα προβλήματα υγείας μας, ο γιατρός μας πιθανότατα θα μας πει απλώς να χάσουμε βάρος. Όπως και όλοι οι άλλοι γύρω μας. Αφού κάναμε αγώνα για να καθιερώσουμε καλύτερα πρότυπα γύρω από το πώς κρίνουμε τη σχέση μεταξύ βάρους και υγείας, τώρα τα εγκαταλείπουμε ξανά.
Σχόλια όπως αυτά της Heather Gay δεν έχουν σκοπό να προκαλέσουν κάποιο κίνημα, αλλά μέσα στην ειλικρίνειά τους αποδεικνύονται ριζοσπαστικά. Παρά τα ωραία λόγια για την αποδοχή του σώματός μας όπως είναι, είναι ακόμα πολύ πιο εύκολο να είσαι αδύνατος σε αυτή την κοινωνία... και ακόμα κρίνουμε τους χοντρούς ανθρώπους για το τι κάνουν με το σώμα τους.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτή η κατηγορία φαρμάκων αποτελεί μια παρέμβαση στην υγεία που αλλάζει τα δεδομένα. Φάρμακα σαν το Mounjaro μπορούν να αλλάξουν τη ζωή μας. Να μας χωράνε τα ρούχα μας, να νιώθουμε μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση για το σώμα μας, να περπατάμε χωρίς πόνο στα γόνατα και τους αστραγάλους, να αποκτήσουμε περισσότερη ενέργεια και να έχουμε καλύτερο ύπνο. Το αν το θέμα είναι σωματικό, ψυχολογικό, πνευματικό ή απλώς το πόσο βαθιά έχουμε εσωτερικεύσει την ντροπή γύρω από το σώμα μας, είναι ένα ερώτημα αδύνατο να απαντηθεί. Χάνοντας βάρος νιώθουμε καλύτερα.
Όμως αν θέλουμε πραγματικά να μεταπηδήσουμε από μια κοινωνία που κάνει διακρίσεις εις βάρος των υπέρβαρων ανθρώπων σε μια κοινωνία που κατανοεί, αγκαλιάζει και φιλοξενεί όλα τα σώματα, τότε πρέπει να δούμε τους υπέρβαρους ανθρώπους ως κάτι περισσότερο από απλώς ανθρώπους με περιττά κιλά. Πρέπει να τους δούμε ως ανθρώπους με τις ίδιες ανάγκες, επιθυμίες και ανησυχίες με τους αδύνατους. Αυτό περιλαμβάνει το να είμαστε ελεύθεροι να επιλέξουμε τι θα κάνουμε με το σώμα μας χωρίς να φοβόμαστε ότι οι άλλοι στην κοινότητά μας θα το δουν ως προδοσία. Το κίνημα του body positivity θα αποτύχει αν το χρησιμοποιήσουμε ως δικαιολογία για να επινοήσουμε περισσότερα εργαλεία για να κρίνουμε τον εαυτό μας και να επιβάλουμε ο ένας στον άλλον καινούργια μη βιώσιμα πρότυπα.
Και ενώ αναρωτιόμαστε γιατί αυτά τα φάρμακα πλήττουν όλη την πρόοδο που έχουμε κάνει προς μια κουλτούρα συμπερίληψης, βρισκόμαστε στο χείλος μιας νέας αλλαγής. Τι θα συμβεί όταν σταματήσουμε τα φάρμακα; Οι έρευνες δείχνουν ότι οι περισσότεροι, συνήθως εξαιτίας των παρενεργειών και του κόστους, δεν παίρνουν τα φάρμακα αυτά για περισσότερο από έναν χρόνο. Όπως αποδεικνύεται, αυτή η «λύση» για το πάχος δεν είναι ούτε εξισορροπητική ούτε βιώσιμη. Συμπέρασμα: μπορούμε πραγματικά να επιλέξουμε να πάρουμε φαρμακευτική αγωγή μόνο αν μπορούμε να επιλέξουμε, χωρίς φόβο, να συνεχίσουμε και χωρίς αυτή.
Με πληροφορίες από The Cut.
