Ο Κόλμαν Ντομίνγκο σατίρισε με δηλητηριώδη ακρίβεια την ιδέα του Ίλον Μασκ να φτιάξει με AI μια «ιστορικά ακριβή» εκδοχή της Οδύσσειας.
Παρουσιάζοντας ως guest host το Jimmy Kimmel Live!, ο ηθοποιός σχολίασε το σχέδιο του Μασκ με μια φράση που θα μπορούσε να σταθεί μόνη της ως κριτική: δεν γίνεται να ζητάς ιστορική ακρίβεια από κάτι που είναι, από τη φύση του, μύθος.
Η αφορμή ήταν πρόσφατη ανάρτηση του Μασκ, στην οποία παρουσίασε ένα σύντομο απόσπασμα της Οδύσσειας φτιαγμένο με το Grok Imagine και υποστήριξε ότι η πλατφόρμα του μπορεί να δημιουργήσει μια εκδοχή του ομηρικού έπους πιο «πιστή» και «ιστορικά ακριβή». Η ιδέα εμφανίστηκε σαν απάντηση, ή έστω σαν πρόκληση, απέναντι στην Οδύσσεια του Κρίστοφερ Νόλαν, την οποία ο Μασκ έχει επανειλημμένα επικρίνει.
Το πρόβλημα αρχίζει ήδη από τη λέξη «ιστορικά». Η Οδύσσεια δεν είναι χρονικό γεγονότων. Είναι έπος γεμάτο θεούς, τέρατα, μεταμορφώσεις, πειρασμούς, θαύματα, φαντάσματα και ταξίδια που ανήκουν περισσότερο στη γλώσσα του μύθου παρά στην ιστορική αναπαράσταση. Ο Ντομίνγκο το είπε απλά και με το σωστό σαρκαστικό βάρος: η Οδύσσεια είναι μυθοπλασία, όπως η τανία The Hunger Games.
Το σχόλιο δεν ήταν μόνο φιλολογικό. Ο Μασκ έχει επιτεθεί στις επιλογές του Νόλαν, ειδικά στη διανομή ρόλων που αφορά τη Λουπίτα Νιόνγκο και τον Έλιοτ Πέιτζ. Η Νιόνγκο υποδύεται την Ελένη της Τροίας, ενώ ο Πέιτζ εμφανίζεται ως Σίνων, και οι επιλογές αυτές έγιναν στόχος ρατσιστικών και τρανσφοβικών αντιδράσεων στα social media. Ο Μασκ ενίσχυσε αυτή την κριτική, παρουσιάζοντας την ιδέα της «ακρίβειας» σαν αντίδοτο στην υποτιθέμενη «woke» διαστρέβλωση.
Εκεί βρίσκεται και το πραγματικό θέμα. Η συζήτηση για την «ιστορική ακρίβεια» στα αρχαία έπη σπάνια είναι τόσο αθώα όσο ακούγεται. Πολύ συχνά λειτουργεί σαν κώδικας για το ποιος επιτρέπεται να παίζει ποιους ρόλους, ποια σώματα θεωρούνται «σωστά» για την αρχαιότητα και ποια πρέπει να μένουν έξω από την εικόνα της. Στην περίπτωση της Οδύσσειας, το επιχείρημα γίνεται ακόμη πιο παράδοξο: ζητά καθαρότητα από έναν μυθικό κόσμο που δεν υπήρξε ποτέ ως ρεαλιστική αναπαράσταση.
Ο Ντομίνγκο το μετέτρεψε σε βραδινή τηλεοπτική σάτιρα, αλλά η στόχευση ήταν καθαρή. Ειρωνεύτηκε το ότι ο Μασκ, αντί να ασχολείται με τον Άρη, θέλει να διορθώσει τον Όμηρο με AI. Και όταν έφτασε στο σημείο της Ελένης της Τροίας, το γύρισε ακόμη πιο αιχμηρά: αυτή είναι, είπε, δύσκολη εβδομάδα για τον Μασκ, γιατί η Ελένη της Τροίας είναι μια όμορφη μαύρη γυναίκα και ο Τζίμι Κίμελ, τον οποίο αντικαθιστούσε προσωρινά, είναι ένας όμορφος μαύρος άνδρας.
Πίσω από το αστείο υπάρχει ένα πολύ σύγχρονο πολιτιστικό σύμπτωμα. Η AI δεν εμφανίζεται εδώ απλώς ως εργαλείο παραγωγής εικόνων, αλλά ως φαντασίωση διόρθωσης της κουλτούρας: μια μηχανή που υπόσχεται να ξαναφτιάξει τα έργα χωρίς τους ανθρώπους, τις επιλογές και τις συγκρούσεις που τα κάνουν ενδιαφέροντα. Σαν να μπορεί ένα μοντέλο να λύσει το ζήτημα της τέχνης επειδή θα δώσει στον Μασκ την εκδοχή του κόσμου που προτιμά.
Η Οδύσσεια, όμως, είναι ίσως το πιο αστείο πεδίο για μια τέτοια μάχη. Είναι ένα κείμενο που επέζησε ακριβώς επειδή ξαναλέγεται, μεταφράζεται, παραμορφώνεται, προσαρμόζεται και επιστρέφει κάθε φορά αλλιώς. Από την προφορική παράδοση μέχρι το Χόλιγουντ και από το έπος μέχρι την pop culture, ο Οδυσσέας δεν ανήκει σε καμία «καθαρή» εκδοχή. Ανήκει στις αφηγήσεις που τον ξαναφτιάχνουν.
Ο Ντομίνγκο δεν υπερασπίστηκε απλώς τη διανομή ρόλων του Νόλαν. Έδειξε πόσο κωμική είναι η ιδέα ότι η AI θα προσφέρει την αυθεντική Οδύσσεια, λες και ο Όμηρος περίμενε το Grok για να αποκτήσει επιτέλους σωστή αισθητική. Μερικές φορές, το πιο ακριβές σχόλιο για την τεχνολογία δεν είναι τεχνικό.
Είναι ένα καλό αστείο που λέει την αλήθεια γρηγορότερα από οποιαδήποτε εντολή σε μηχανή.
με στοιχεία από Pink News
