Η αποστολή διερεύνησης γεγονότων του ΟΗΕ κατέληξε ότι τα στοιχεία που συγκέντρωσε για την πολιορκία και την κατάληψη της πόλης el-Fasher στο Σουδάν οδηγούν σε συμπέρασμα που παραπέμπει σε γενοκτονία. Η πόλη, στη δυτική περιοχή του Νταρφούρ, έπεσε στα χέρια των παραστρατιωτικών Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης, των RSF, στα τέλη Οκτωβρίου, έπειτα από αποκλεισμό 18 μηνών.
Το πόρισμα περιγράφει έναν αποκλεισμό που οδήγησε σε λιμοκτονία και στέρηση ανθρωπιστικής βοήθειας, ενώ αφού η πόλη έπεσε, ακολούθησαν μαζικές δολοφονίες, βιασμοί, βασανιστήρια και εξαφανίσεις.Η ειδικός της αποστολής, Μόνα Ρίσμαουι, είπε ότι το υλικό που συγκεντρώθηκε «αφήνει μόνο ένα εύλογο συμπέρασμα». «Οι RSF ενήργησαν με πρόθεση να καταστρέψουν, εν όλω ή εν μέρει, τις κοινότητες Ζαγκάουα και Φουρ στο el-Fasher. Αυτά είναι τα χαρακτηριστικά της γενοκτονίας», δήλωσε.
Η έκθεση αναφέρει ότι τεκμηριώνονται τουλάχιστον τρεις πράξεις που συνδέονται με το έγκλημα της γενοκτονίας, ανάμεσά τους η θανάτωση μελών προστατευόμενης εθνοτικής ομάδας, η πρόκληση σοβαρής σωματικής και ψυχικής βλάβης και η επιβολή συνθηκών ζωής που οδηγούν, σκόπιμα, στη φυσική καταστροφή της ομάδας, εν όλω ή εν μέρει.
Οι ερευνητές δεν μπόρεσαν να επισκεφθούν την πόλη, ωστόσο το πόρισμα βασίστηκε σε περισσότερες από 320 συνεντεύξεις με επιζώντες, σε δηλώσεις διοικητών των RSF, καθώς και σε επιβεβαιωμένα βίντεο και δορυφορικές εικόνες.
Η αντίδραση του Λονδίνου και το Συμβούλιο Ασφαλείας
Η Βρετανίδα υπουργός Εξωτερικών, Ιβέτ Κούπερ, χαρακτήρισε τα ευρήματα «πραγματικά φρικιαστικά» και δήλωσε ότι θα τα θέσει στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ την Πέμπτη. Σε ανακοίνωσή της ζήτησε διεθνείς ποινικές έρευνες ώστε να υπάρξει λογοδοσία και δικαιοσύνη για τα θύματα, αλλά και να σταματήσει η ροή όπλων που τροφοδοτεί τη σύγκρουση.
Ο εμφύλιος στο Σουδάν ξέσπασε τον Απρίλιο του 2023, έπειτα από σύγκρουση εξουσίας ανάμεσα στον τακτικό στρατό και τις RSF για το αν και πώς θα εντάσσονταν οι παραστρατιωτικοί στις δυνάμεις ασφαλείας. Με την πάροδο του χρόνου, η σύγκρουση εξαπλώθηκε σε όλη τη χώρα, πάνω σε παλιές τοπικές αντιπαλότητες και βαθιές εθνοτικές διαιρέσεις. Και οι δύο πλευρές έχουν κατηγορηθεί για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και εγκλήματα πολέμου.
Στο Νταρφούρ, αραβικές πολιτοφυλακές που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά των RSF στοχοποιούν μη αραβικούς πληθυσμούς που θεωρούν εχθρικούς. Η έκθεση σημειώνει ότι οι πρακτικές που καταγράφονται θυμίζουν την περίοδο πριν από περίπου 20 χρόνια, όταν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι από αυτόχθονες αφρικανικές εθνοτικές ομάδες σκοτώθηκαν σε εκστρατεία καταστολής που είχε συνδεθεί με το καθεστώς του Ομάρ αλ Μπασίρ.
«Τρεις ημέρες απόλυτης φρίκης»
Στο πόρισμα αναφέρεται ότι η πόλη «λιμοκτονήθηκε και καταστράφηκε» στη διάρκεια της πολιορκίας, γεγονός που αποδυνάμωσε συστηματικά τον πληθυσμό και τον άφησε απροστάτευτο απέναντι στη βία που ακολούθησε. Οι ερευνητές περιγράφουν ότι «χιλιάδες άνθρωποι, ιδιαίτερα Ζαγκάουα, σκοτώθηκαν, βιάστηκαν ή εξαφανίστηκαν μέσα σε τρεις ημέρες απόλυτης φρίκης», καθώς οι RSF δεν ξεχώριζαν μεταξύ αμάχων και ενόπλων ομάδων που υπερασπίζονταν την πόλη.
Η αποστολή σημειώνει ότι όσα έγιναν στο el-Fasher συνεχίζουν γνωστά μοτίβα βίας στο Νταρφούρ, αλλά σε πολύ πιο φονική κλίμακα. Τονίζει ότι υπήρχαν σαφή προειδοποιητικά σημάδια, τα οποία δεν αξιοποιήθηκαν εγκαίρως. Προειδοποιεί επίσης ότι χωρίς λογοδοσία ο κίνδυνος νέων εγκλημάτων με γενοκτονικό χαρακτήρα παραμένει άμεσος.
Η εντολή που έδωσε το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ στην ομάδα, στη Γενεύη, προβλέπει και την αναγνώριση υπόπτων «όπου είναι δυνατόν», ώστε να οδηγηθούν σε λογοδοσία.
Ποιοι κατονομάζονται και τι λένε οι RSF
Στην έκθεση κατονομάζονται ο επικεφαλής των RSF, αντιστράτηγος Μοχάμεντ Χαμντάν Νταγκάλο, γνωστός ως Χεμέντι, και ο εκπρόσωπος της οργάνωσης, αντισυνταγματάρχης Αλ Φατίχ Αλ Κουράσι. Η αποστολή επικαλείται το γεγονός ότι δημόσια «διεκδίκησαν και πανηγύρισαν» την επιχείρηση.
Το πόρισμα σημειώνει ότι ο Χεμέντι αναγνώρισε πως υπήρξαν «παραβιάσεις» κατά την κατάληψη της πόλης και χαρακτήρισε το el-Fasher «καταστροφή», ωστόσο δικαιολόγησε την επίθεση ως αναγκαία. Αναφέρεται επίσης ότι έδωσε οδηγίες να μην στοχοποιούνται άμαχοι και να μην σκοτώνονται αιχμάλωτοι και υποσχέθηκε έρευνες. Παρ’ όλα αυτά, οι ερευνητές λένε ότι οι RSF δεν απάντησαν στα αιτήματα της αποστολής για διευκρινίσεις σχετικά με τα μέτρα που έλαβαν.
«Η κλίμακα, ο συντονισμός και η δημόσια στήριξη της επιχείρησης από την ανώτερη ηγεσία των RSF δείχνουν μια σχεδιασμένη και οργανωμένη επιχείρηση, που εκτελέστηκε μέσα από καθιερωμένη ιεραρχία και δομή, και όχι μεμονωμένες πράξεις», αναφέρει η αποστολή.
Στην έκθεση γίνεται αναφορά και σε διαβόητο διοικητή με το προσωνύμιο «Αμπού Λουλού», ο οποίος συνελήφθη αφού κυκλοφόρησαν βίντεο με τη βαρβαρότητά του. Ωστόσο, σημειώνεται ότι οι RSF δεν έδωσαν στοιχεία για το αν ακολούθησαν δικαστικές διαδικασίες.
Οι ερευνητές αναφέρουν επίσης ότι δεν υπήρξε συνεργασία από τις σουδανικές αρχές, παρά τις προσπάθειες της αποστολής. Η Ιβέτ Κούπερ μίλησε για παρεμπόδιση «και από τις δύο εμπόλεμες πλευρές» και τη χαρακτήρισε «ντροπιαστική και απαράδεκτη».
Ξένοι μισθοφόροι, όπλα και ο ρόλος τρίτων
Η εντολή της αποστολής δεν περιλάμβανε έρευνα για τον ρόλο εξωτερικών παραγόντων που ενδέχεται να στηρίζουν τις RSF. Ωστόσο το πόρισμα αναφέρει ότι η στρατιωτική εκστρατεία ενισχύθηκε από ξένους μισθοφόρους με «προηγμένα οπλικά συστήματα και συστήματα επικοινωνιών. Όπως λένε, οι ερευνητές βρίσκονται σε επικοινωνία με κράτη για «αξιόπιστες πληροφορίες» που αφορούν πιθανή εμπλοκή τους και θα επανέλθουν με νεότερα στοιχεία.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εμφανίζονται συχνά σε διεθνείς αναφορές ως βασικός υποστηρικτής των RSF, κάτι που το Άμπου Ντάμπι αρνείται κατηγορηματικά. Το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΑΕ καταδίκασε «με τον πιο έντονο τρόπο» τις σοβαρές παραβιάσεις που καταγράφονται στην έκθεση, αλλά καταδίκασε και εγκλήματα που αποδίδει στις σουδανικές ένοπλες δυνάμεις. Τόνισε επίσης ότι η έκθεση δεν κάνει αναφορά στο Άμπου Ντάμπι και ότι δεν παρέχει βάση για «αβάσιμους ισχυρισμούς» που συνδέουν τα ΗΑΕ με παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου στο Σουδάν.
Τι ζητά ο ΟΗΕ
Η αποστολή ζητά από τη διεθνή κοινότητα να εφαρμόσει πλήρως το ισχύον εμπάργκο όπλων στο Νταρφούρ και να το επεκτείνει σε όλο το Σουδάν. Καλεί επίσης να μπλοκαριστεί κάθε μεταφορά όπλων και άλλης στήριξης προς πλευρές που εμπλέκονται σε σοβαρές παραβιάσεις και να επιβληθούν στοχευμένες κυρώσεις. Παράλληλα, ζητά πλήρη συνεργασία με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και να εξεταστεί η δημιουργία δικαστικού μηχανισμού που θα λειτουργεί συμπληρωματικά.
Η Ιβέτ Κούπερ είπε ότι «το πιο σημαντικό από όλα» είναι να υπάρξει διεθνής δράση και πίεση για κατάπαυση του πυρός, πρόσβαση ανθρωπιστικής βοήθειας και στήριξη των επιζώντων. Τόνισε επίσης τη «συστηματική και εκτεταμένη» σεξουαλική βία, την οποία χαρακτήρισε «πόλεμο στα σώματα των γυναικών».
Η συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας έχει στόχο να πιέσει για μια ανθρωπιστική εκεχειρία, η οποία μέχρι τώρα αποδεικνύεται άπιαστη, παρά τη μαζική δυστυχία των αμάχων. «Ο κόσμος εξακολουθεί να αποτυγχάνει τους ανθρώπους του Σουδάν», είπε η Κούπερ. «Όταν άρχισαν να βγαίνουν οι ιστορίες για τις φρίκες του el-Fasher, έπρεπε να είναι σημείο καμπής, αλλά η βία συνεχίζεται. Σήμερα, στο Συμβούλιο Ασφαλείας, το Ηνωμένο Βασίλειο ως προεδρεύον θα φροντίσει ο κόσμος να μη γυρίσει αλλού το βλέμμα.»
Με πληροφορίες από BBC
