Η Ευρώπη βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο μιας γεωπολιτικής θύελλας που θυμίζει τις σκοτεινότερες εποχές του Ψυχρού Πολέμου.
Μετά από δεκαετίες ειρηνικής ευημερίας, η ήπειρος αντιμετωπίζει πλέον έναν συνδυασμό στρατιωτικής απειλής, κυβερνοεπιθέσεων και προπαγάνδας από τη Ρωσία του Βλαντιμίρ Πούτιν. Παρά τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης μέσω των πρόσφατων συνομιλιών Τραμπ–Πούτιν, η κατάσταση δείχνει να επιδεινώνεται.
Μέσα σε λίγες εβδομάδες, ευρωπαϊκές χώρες έχουν καταγράψει πολλαπλές παραβιάσεις του εναέριου χώρου τους, επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές και κυβερνοεπιθέσεις σε στρατηγικά συστήματα. Από την Εσθονία μέχρι τη Δανία, και από τα Βαλκάνια έως τον Ατλαντικό, η Ρωσία εξαπολύει έναν υβριδικό πόλεμο που συνδυάζει στρατιωτικές και ψυχολογικές τακτικές.
Ένας αόρατος πόλεμος σε όλη την Ευρώπη
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών, ρωσικοί δορυφόροι και πλοία έχουν εντοπιστεί κοντά σε υποθαλάσσια καλώδια τηλεπικοινωνιών, ενώ drones παραβιάζουν συχνά εναέριους χώρους κρατών-μελών του ΝΑΤΟ. Η δολιοφθορά στα ενεργειακά δίκτυα της Βαλτικής και η ρωσική εμπλοκή στις εκλογές της Μολδαβίας καταδεικνύουν ένα ευρύτερο σχέδιο αποσταθεροποίησης.
Η Δανία και η Νορβηγία, μάλιστα, προχώρησαν πρόσφατα σε έλεγχο ρωσικού πλοίου που θεωρείται ύποπτο για αποστολή drones πάνω από ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις. Παράλληλα, η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν φέρεται να έγινε στόχος παρεμβολών στο αεροσκάφος της, γεγονός που δείχνει το εύρος των ρωσικών ενεργειών.
Η Ευρώπη απαντά με την ιδέα μιας «αμυντικής γραμμής drones», ενώ χώρες όπως η Πολωνία και η Φινλανδία δηλώνουν ότι θα καταρρίψουν κάθε μη επανδρωμένο αεροσκάφος που θα εισέρχεται στον εναέριο χώρο τους.
Ο Πούτιν, η Κίνα και ο νέος άξονας αποσταθεροποίησης
Πέρα από το στρατιωτικό πεδίο, η Ρωσία επενδύει σε συνεργασίες με την Κίνα και τη Βόρεια Κορέα, δημιουργώντας έναν άξονα αμφισβήτησης της δυτικής επιρροής. Η Κίνα, αν και πιο διακριτική, φαίνεται να συμμετέχει με δικές της τακτικές: από τη διακοπή τηλεπικοινωνιακών καλωδίων μέχρι την αύξηση κυβερνοεπιθέσεων.
Δυτικοί αξιωματούχοι μιλούν για μια «συμβιωτική σχέση» ρωσικής και κινεζικής παραπληροφόρησης που στοχεύει να αποδυναμώσει την ευρωπαϊκή συνοχή, ιδιαίτερα στις φτωχότερες χώρες των Βαλκανίων και της Ανατολικής Ευρώπης.
Η στάση των ΗΠΑ και ο κίνδυνος μιας διαιρεμένης Δύσης
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφράσει κατά καιρούς αμφιβολίες για τη δέσμευση των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή ασφάλεια. Αν και ενθαρρύνει την επανεξοπλιστική προσπάθεια της Ευρώπης, η ρητορική του για «μείωση της αμερικανικής ευθύνης» προκαλεί ανησυχία.
Η Ευρώπη, όπως δήλωσε πρόσφατα η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν, βρίσκεται αντιμέτωπη με «την πιο επικίνδυνη στιγμή από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο». Η προοπτική ενός ατυχήματος, όπως η κατάρριψη ρωσικού αεροσκάφους ή η δολιοφθορά ευρωπαϊκού φορτηγού αεροπλάνου, αυξάνει τις πιθανότητες μιας ανεξέλεγκτης σύγκρουσης.
Αυτό που διαφαίνεται ξεκάθαρα είναι ότι η Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα εποχή ανασφάλειας, όπου η ειρήνη δεν είναι δεδομένη. Και αν οι ΗΠΑ απομακρυνθούν από την ήπειρο, η Ευρώπη θα πρέπει να στηριχθεί στις δικές της δυνάμεις, για πρώτη φορά μετά από 80 χρόνια.
Με πληροφορίες από Bloomberg
