Ο εορταστικός Δεκέμβρης μπαίνει πάντοτε με μια ημέρα ιδιαίτερα σημαντική. Πρόκειται για την Παγκόσμια Ημέρα Ενημέρωσης & Ευαισθητοποίησης για το AIDS, μια διαχρονικά επίκαιρη αφορμή για να υπενθυμίσουμε πόσο σημαντικό είναι να ενημερώνουμε συστηματικά για τον τρόπο μετάδοσης, την σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης του ιού που, από την εμφάνισή του, έχει προκαλέσει πάνω από 40 εκατομμύριά θανάτους παγκοσμίως.
Ευτυχώς, τα τελευταία χρόνια, η χώρα μας ανήκει στο κομμάτι του πλανήτη όπου ο HIV, καθώς και το επίμονο κοινωνικό στίγμα που ακολουθεί όσους μολύνονται από αυτόν, σε μεγάλο βαθμό έχουν πλέον περιοριστεί. Η πρόοδος αυτή είναι αποτέλεσμα της σημαντικής αύξησης στην προσβασιμότητα των θεραπειών για τα οροθετικά άτομα, καθώς και της ακούραστης προσπάθειας μιας σειράς φορέων και οργανισμών.
Στην κορυφή της λίστας που τους περιλαμβάνει βρίσκεται αναμφίβολα ο Σύλλογος Οροθετικών Ελλάδος «Θετική Φωνή», ο οποίος ιδρύθηκε το 2009 με σκοπό την προάσπιση των δικαιωμάτων των οροθετικών, την αντιμετώπιση της εξάπλωσης του HIV/AIDS, και τον περιορισμό των κοινωνικών και οικονομικών επιπτώσεών του στην Ελλάδα. Εδώ και 13 χρόνια, ο σύλλογος αγωνίζεται ασταμάτητα για την εξασφάλιση καλύτερων πρακτικών πρόληψης και ενημέρωσης, υπηρεσιών περίθαλψης και κοινωνικής μέριμνας των ανθρώπων που ζουν με HIV/AIDS αλλά και των ευάλωτων στον HIV κοινωνικών ομάδων.
Ο Πρόεδρος του Συλλόγου Οροθετικών Ελλάδας «Θετική Φωνή», καθώς και Πρόεδρος Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, Νίκος Δέδες, μας εξηγεί το που βρισκόμαστε σήμερα στην Ελλάδα σχετικά με τον περιορισμό και την αντιμετώπιση του ιού, καθώς και γιατί η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζουν πλέον τα άτομα τα οποία ζουν με αυτόν είναι οι διακρίσεις και η άγνοια της κοινωνίας.
—Ποιες είναι, σήμερα, οι κοινωνικές ομάδες που είναι ευάλωτες στον HIV;
Στις ευάλωτες στον HIV ομάδες συμπεριλαμβάνονται οι άνδρες που κάνουν σεξ με άνδρες, οι χρήστες ψυχοδραστικών ουσιών, τα άτομα που εργάζονται στο σεξ, καθώς και τα άτομα με προσφυγικό ή μεταναστευτικό υπόβαθρο. Πρόκειται για ομάδες που εκτίθενται σε κίνδυνο μετάδοσης του ιού σε μεγαλύτερο βαθμό από το γενικό πληθυσμό, κάτι που δεν έχει να κάνει με την κοινωνική τους ταυτότητα καθεαυτή, αλλά με τις πρακτικές που ακολουθούνται, καθώς και με τις δυνατότητες πρόσβασης τους σε υπηρεσίες υγείας. Βέβαια ο ιός αφορά κάθε σεξουαλικά ενεργό άτομο, λιγότερο ή περισσότερο, ανάλογα με τον αριθμό των συντρόφων.
—Πιστεύετε ότι η ποιότητα παροχής υπηρεσιών υγείας προς τα άτομα που ζουν με HIV στην χώρα μας είναι σε καλό επίπεδο συγκριτικά με άλλες χώρες;
Η Ελλάδα μέχρι την οικονομική κρίση είχε υποδειγματική περίθαλψη για τα άτομα που ζουν με HIV με πολύ καλής ποιότητας ιατρονοσηλευτικό προσωπικό. Από την επιδημική κρίση του 2011-2012 σε χρήστες, που προσέθεσε μεγάλο αριθμό νέων διαγνώσεων, αλλά και τη φυγή πολλών γιατρών στο εξωτερικό, οι συνθήκες στις μονάδες λοιμώξεων έχουν σταδιακά επιδεινωθεί λόγω έλλειψης προσωπικού. Τα πράγματα χειροτέρεψαν ακόμα περισσότερο κατά την πανδημία του COVID-19 όπου ο φόρτος για τους λοιμωξιολόγους ήταν τεράστιος. Ελπίζουμε σύντομα η Πολιτεία να αξιολογήσει τις ανάγκες και να ενισχύσει τις μονάδες.
Το άλλο πρόβλημα είναι η συχνά κακή αντιμετώπιση του ιατρονοσηλευτικού προσωπικού προς τους οροθετικούς κατά την παροχή υπηρεσιών υγείας έξω από τις μονάδες λοιμώξεων ή ακόμα χειρότερα η άρνηση παροχής των υπηρεσιών αυτών.
Δεδομένου ότι τα άτομα που ζουν με τον ιό και λαμβάνουν τη θεραπεία τους είναι μη μεταδοτικά, είναι απαραίτητο να διασφαλίζεται η ολιστική φροντίδα και η απρόσκοπτη πρόσβαση στη θεραπεία ανεξαρτήτως ασφαλιστικής κάλυψης ή και νομιμοποιητικών εγγράφων τόσο για την υγειά των ιδίων αλλά και για τη προστασία της δημόσιας υγείας.
—Αναφορικά με το κομμάτι της πρόσβασης σε καινοτόμα φάρμακα κατά του HIV, θεωρείτε πως η Ελλάδα βρίσκεται πλέον σε ένα ικανοποιητικό σημείο;
Στην Ελλάδα είχαμε πάντα πρόσβαση στα καλύτερα φάρμακα. Η επιστήμη έχει κάνει τεράστια βήματα τις τελευταίες δεκαετίες όσον αφορά στην αντιμετώπιση του HIV. Πλέον η αντιρετροϊκή αγωγή είναι εύκολη στη χορήγηση. Μεγάλο μέρος των ατόμων που ζουν με HIV λαμβάνουν ένα χάπι μία φορά την ημέρα, χωρίς να έχουν παρενέργειες. Σύντομα πρόκειται να κυκλοφορήσει και μακράς διαρκείας αγωγή με χορήγηση μια φορά στους δύο μήνες, πράγμα το οποίο θα είναι εξαιρετικά χρήσιμο για ανθρώπους που έχουν δυσκολίες στην τήρηση της αγωγής. Άλλο καλό νέο είναι ότι η Ελλάδα γίνεται πλέον μια ακόμη χώρα της Ευρώπης όπου θα είναι διαθέσιμη η προληπτική/προφυλακτική αγωγή για τον HIV (PrEP), το ισχυρότερο όπλο πρόληψης απέναντι στον ιό. Άρα, εκτός από τα φάρμακα της θεραπείας, θα έχουμε σύντομα διαθέσιμα και προφυλακτικά φάρμακα που αποτρέπουν το ενδεχόμενο σεξουαλικής λοίμωξης.
—Ποια είναι, λοιπόν, τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα τα άτομα που ζουν με τον ιό;
Με την πρόοδο της επιστήμης η HIV λοίμωξη είναι πλέον απόλυτα διαχειρίσιμη όταν το άτομο βρίσκεται υπό ιατρική παρακολούθηση και φαρμακευτική αγωγή. Αυτό που δυστυχώς εξακολουθεί να υπάρχει και να δυσχεραίνει την καθημερινότητα των ατόμων που ζουν με τον HIV είναι το στίγμα: στην εργασία και στην κοινωνία, αλλά ορισμένες φορές ακόμη και στην οικογένεια ή στις προσωπικές σχέσεις. Μια μεγάλη επιτυχία της Θετικής Φωνής είναι ότι, μετά από συνάντηση και με τον Υπουργό Εργασίας, κ. Χατζηδάκη, ψηφίστηκε πρόσφατα η ρητή απαγόρευση των διακρίσεων στους χώρους εργασίας εις βάρος των οροθετικών ατόμων, κάτι το οποίο συνέβαινε και ευελπιστούμε πως πλέον θα εξαλειφθεί.
