Στην εποχή της διαρκούς διαθεσιμότητας και της συναισθηματικής υπερέκθεσης, το να θέτεις όρια μοιάζει σχεδόν επαναστατική πράξη. Μεγαλώσαμε πιστεύοντας ότι η αγάπη σημαίνει να δίνεις χωρίς όρους, να προσαρμόζεσαι, να αντέχεις. Όμως τι συμβαίνει όταν αυτή η «ευγένεια» μετατρέπεται σε καταπίεση εαυτού και κάθε «όχι» συνοδεύεται από ενοχές;

 

Στο βιβλίο Πώς να τους λες να πάνε να γ@μηθούν… ευγενικά, που κυκλοφορεί στις 5 Μαΐου από τις Εκδόσεις Key Books, η ψυχολόγος Alba Cardalda προσεγγίζει με άμεσο, σύγχρονο και συχνά χιουμοριστικό τρόπο ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα των ανθρώπινων σχέσεων: τα όρια.

 

Με πρακτικά παραδείγματα και επιστημονική τεκμηρίωση, το βιβλίο αποδομεί ενοχές και παρεξηγήσεις γύρω από τη διεκδικητικότητα και δείχνει πώς μπορούμε να εκφράζουμε τις ανάγκες μας χωρίς να πληγώνουμε – αλλά και χωρίς να πληγωνόμαστε.

 

Σε έναν κόσμο που μας έμαθε να λέμε «ναι» από ευγένεια, φόβο ή συνήθεια, το να μάθουμε να λέμε «όχι» με καθαρότητα και σεβασμό είναι ίσως η πιο ουσιαστική μορφή φροντίδας - για τον εαυτό μας και για τους άλλους. Τα όρια δεν είναι το τέλος μιας σχέσης, είναι ο τρόπος να μπορέσει να υπάρξει πραγματικά.

 

Το βιβλίο της Alba Cardalda δεν υπόσχεται εύκολες λύσεις, αλλά προσφέρει κάτι πιο σημαντικό: μια νέα ματιά στις σχέσεις μας. Μας καλεί να επανεξετάσουμε όσα θεωρούσαμε δεδομένα, να αναγνωρίσουμε τις ανάγκες μας χωρίς ενοχές και να διεκδικήσουμε χώρο χωρίς επιθετικότητα.

 

Γιατί τελικά, το να μπορείς να πεις σε κάποιον «μέχρι εδώ» - ακόμα κι όταν αυτό χρειάζεται να ειπωθεί ευγενικά αλλά ξεκάθαρα - δεν είναι απόρριψη. Είναι ειλικρίνεια. Και ίσως, η πιο ώριμη μορφή αγάπης.

 

Ακολουθεί ένα απόσπασμα από την εισαγωγή:

 

Πριν από κάποια χρόνια έζησα σε ένα χωριουδάκι της Βολιβίας, όπου δούλευα ως εθελόντρια ψυχολόγος σε ένα ορφανοτροφείο. Μια μέρα, πηγαίνοντας στην πόλη για προμήθειες, ανακάλυψα ότι ο δρόμος που ακολουθούσα συνήθως ήταν κλειστός λόγω πλημμυρών και αναγκάστηκα να πάρω έναν άγνωστο παράδρομο.

 

Οδηγούσα για αρκετή ώρα μέσα σε δυνατή βροχή, όταν συνειδητοποίησα ότι δεν υπήρχαν πινακίδες, ούτε όρια ταχύτητας, ούτε διαχωριστικές γραμμές. Ήταν σαν να κινούμουν σε έναν ατελείωτο, ακαθόριστο δρόμο.

 

Ξαφνικά, είδα ένα αυτοκίνητο να έρχεται κατά πάνω μου με μεγάλη ταχύτητα. Πανικοβλήθηκα και έστριψα απότομα για να αποφύγω τη σύγκρουση.

 

Ένας δρόμος χωρίς πινακίδες μοιάζει με μια σχέση δίχως όρια.

 

Κανείς δεν ξέρει τι επιτρέπεται και τι όχι, τι να περιμένει από τους άλλους ή τι περιμένουν οι άλλοι από εκείνον. Δεν υπάρχουν σαφείς κανόνες, ούτε μπορεί κάποιος να καταλάβει αν σέβεται ή παραβιάζει τον χώρο του άλλου. Και κάπως έτσι, είναι πολύ πιθανό να προκληθεί «ατύχημα».

 

Όπως οι πινακίδες μάς βοηθούν να φτάσουμε με ασφάλεια στον προορισμό μας, έτσι και τα όρια στις σχέσεις διασφαλίζουν ότι οι δεσμοί παραμένουν υγιείς και σταθεροί.

 

Κι όμως, οι περισσότεροι από εμάς δεν μάθαμε ποτέ να τα βλέπουμε έτσι.

 

Μεγαλώσαμε με την ιδέα ότι το να θέτεις όρια είναι εγωιστικό, ότι η αγάπη πρέπει να είναι άνευ όρων. Αυτές οι πεποιθήσεις μας οδηγούν στο να νιώθουμε ενοχές όταν λέμε «όχι» και να παραμένουμε σε σχέσεις που μας βλάπτουν.

 

Συχνά λέμε «δεν πειράζει» ή «ας μην το κάνω θέμα», καταπνίγοντας όσα νιώθουμε. Όμως τα συναισθήματα δεν εξαφανίζονται· συσσωρεύονται, μέχρι που κάποια στιγμή ξεσπούν με τον χειρότερο τρόπο.

 

Έχουμε το δικαίωμα να θέτουμε όρια. Το σημαντικό είναι να μάθουμε πώς να το κάνουμε: με σαφήνεια, σεβασμό και επίγνωση - τόσο των δικών μας αναγκών όσο και των άλλων.

Οδηγός Βιβλίου