— Κύριε Παντελιάδη, θα θέλαμε να μας δώσετε την εικόνα των πρώτων ημερών αλλά και τη σημερινή στις περιοχές της Θεσσαλίας που υπέστησαν τη μεγαλύτερη καταστροφή. Ποια είναι η κατάσταση που επικρατεί τώρα στα καταστήματά σας σε Βόλο, Καρδίτσα, Λάρισα, Τρίκαλα, Φάρσαλα και Παλαμά;
Έχουμε 23 καταστήματα My market και METRO Cash and Carry στην περιοχή, τα οποία φυσικά δεν ήταν δυνατό να μην επηρεαστούν από αυτό που συνέβη στον Θεσσαλικό Κάμπο. Πάθαμε μεγάλες ζημιές σε έξι από αυτά και μικρότερες σε άλλα πέντε. Μέσα σε δύο μέρες λειτουργούσαν ξανά όλα, εκτός από δύο, τα οποία ως το τέλος της πρώτης εβδομάδας λειτουργούσαν επίσης. Χρειάστηκε να αφαιρεθούν τόνοι λάσπης, να πεταχτούν δεκάδες χιλιάδες χαλασμένα προϊόντα, να σταλούν νέες γεννήτριες, να επισκευαστούν ψυγεία, να αλλάξει όλος ο ηλεκτρονικός εξοπλισμός, να καθαριστεί επιμελώς όλο το μαγαζί και ο εξοπλισμός του και να ξαναγεμίσουν τα ράφια και τα ψυγεία με καινούργια προϊόντα. Τιτάνιο έργο, που έγινε ταυτόχρονα σε έξι σημεία, με την πρόσθετη δυσκολία των κλειστών δρόμων και της έλλειψης ρεύματος και νερού σε αρκετές περιπτώσεις.
— Ποια είναι η δική σας άποψη για το τεράστιο μέγεθος της καταστροφής και το σχόλιό σας όσον αφορά την πρόληψη και την αντιμετώπιση της κρίσης;
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η καταστροφή είναι πρωτόγνωρη, αν και εκτιμώ ότι οι μεσο- και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις θα είναι μικρότερες από κάποιες πολύ απαισιόδοξες εκτιμήσεις που ακούω. Για την πρόληψη και την αντιμετώπιση θα σας μεταφέρω τη δική μας εμπειρία. Μετά τον Ιανό καταγράψαμε τα αδύνατα σημεία μας που αναδύθηκαν σε εκείνη την κακοκαιρία και επενδύσαμε σε μέτρα αντιμετώπισής τους. Χάρη σ' αυτά, αρκετά καταστήματά μας δεν έπαθαν τίποτα και σε άλλα οι ζημιές περιορίστηκαν αρκετά. Σε δυο πόλεις είχαμε τα μοναδικά καταστήματα που παρέμειναν σε λειτουργία τη δεύτερη μέρα της κακοκαιρίας Daniel, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις μαγαζιά μας που είχαν πλημμυρίσει τέθηκαν σε πλήρη λειτουργία όταν άλλα κοντινά μας σούπερ μάρκετ έβγαζαν ακόμα τις λάσπες. Τι σημαίνει αυτό; Ότι αν υπάρχει σχέδιο και συνέπεια στην εφαρμογή του, ανθρώπινες ζωές σώζονται, η ζημιά περιορίζεται και η αποκατάσταση γίνεται σύντομα και οργανωμένα. Αυτό που ισχύει για τα καταστήματά μας ισχύει και για το σύνολο των υποδομών. Αλλά πρέπει να δουλέψουμε από τώρα, όχι κατά τη διάρκεια της επόμενης καταιγίδας.
Aν υπάρχει σχέδιο και συνέπεια στην εφαρμογή του, ανθρώπινες ζωές σώζονται, η ζημιά περιορίζεται και η αποκατάσταση γίνεται σύντομα και οργανωμένα. Αυτό που ισχύει για τα καταστήματά μας, ισχύει και για το σύνολο των υποδομών. Αλλά πρέπει να δουλέψουμε από τώρα, όχι κατά τη διάρκεια της επόμενης καταιγίδας.
— Γνωρίζετε, από τη θέση σας ως προέδρου της ΕΣΕ τι συμβαίνει με τις άλλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ στη Θεσσαλία; Ποια είναι η συνολική εικόνα που έχετε για τον κλάδο;
Όλες οι αλυσίδες είχαν μικρότερες ή μεγαλύτερες ζημιές. Όλες δυσκολεύτηκαν να επανατροφοδοτήσουν τα καταστήματά τους λόγω των κλειστών δρόμων και δεν μπορούσαν να κάνουν σωστό προγραμματισμό γιατί δεν είχαν πληροφόρηση. Αρκεί να σας πω ότι τις πρώτες μέρες δεν είχαμε καμία ενημέρωση για το μέγεθος της πλημμύρας στην Εθνική Οδό και περιμέναμε να ανοίξει από ώρα σε ώρα. Σε τέτοιες περιπτώσεις, πάντως, η μοίρα είναι λίγο πολύ κοινή.
— Πώς ανταποκρίθηκαν οι εργαζόμενοί σας σ’ αυτές τις δύσκολες στιγμές;
Η πολύ γρήγορη και αποτελεσματική αντίδρασή μας που σας προανέφερα έγινε εφικτή χάρη στους ανθρώπους μας. Όλοι, εργαζόμενοι στα τοπικά καταστήματα, διευθυντές καταστημάτων και περιφερειακοί, οι άνθρωποι των αποθηκών μας και οι οδηγοί, οι μηχανικοί μας, τα συνεργεία μας και τα στελέχη της πληροφορικής, ολόκληρη η διοικητική ομάδα και οι εξωτερικοί μας συνεργάτες, όλοι εργάστηκαν με αυταπάρνηση και, συχνά, με ηρωισμό. Εργαζόμενοι με καταστροφές στα σπίτια τους επέμεναν να μείνουν στο κατάστημα και να βοηθήσουν, γιατί το θεωρούσαν καθήκον τους απέναντι στην τοπική κοινωνία το να επαναλειτουργήσει γρήγορα το κατάστημα για να τροφοδοτηθεί ο κόσμος.
— Περιγράφετε μια εικόνα λίγο ουτοπική…
Το καταλαβαίνω, αυτά που λέω δεν ταιριάζουν με την άποψη που έχουμε για τις σχέσεις εργαζομένου και εργοδότη. Είναι απίθανο όμως το πώς λειτουργούμε εμείς οι Έλληνες σε δύσκολες καταστάσεις. Βγάζουμε τον καλύτερο εαυτό μας, αρκεί να έχουμε συντονισμό και προοπτική. Το έχω δει και παλιότερα με τους ανθρώπους μας στις πλημμύρες της Μάνδρας και στον Ιανό. Στα δύσκολα είμαστε όλοι μαζί. Σκεφθείτε ότι εργαζόμενοι απ' όλα τα καταστήματα της Ελλάδας έσπευσαν εθελοντικά να βοηθήσουν τους συναδέλφους τους στη Θεσσαλία. Κάθε φορά νιώθω ευγνώμων απέναντί σε όλους τους ανθρώπους μας, και φυσικά δεν δίστασα να το γράψω και αυτήν τη φορά σε όλους.
— Έχετε εκπονήσει κάποιο πρόγραμμα για τη στήριξή τους;
Φυσικά, αυτές οι σχέσεις εμπιστοσύνης και αλληλοβοήθειας δεν μπορεί να είναι μονόπλευρες. Έχουμε καταρχάς μια πάγια πολιτική χρηματικής βοήθειας και άτοκων δανείων, ανάλογα και με το ύψος της ζημιάς που έχει πάθει κάθε εργαζόμενος. Προσφέρουμε, επίσης, δωρεάν ασφάλιση της οικοσκευής των εργαζομένων μας με κάλυψη μέχρι 3.000 ευρώ. Ακόμα, παρέχουμε, σε συνεργασία φυσικά με ειδικούς επιστήμονες, γραμμή ψυχολογικής υποστήριξης για όλους τους ανθρώπους μας. Και, πέρα από αυτά, παρεμβαίνουμε και βοηθούμε κατά περίπτωση όσο και όπου χρειάζεται.
— Έχετε προχωρήσει σε κινήσεις και πρωτοβουλίες και για την ανακούφιση της τοπικής κοινωνίας; Πόσο θα διαρκέσουν;
Το πρώτο πράγμα που έλειψε ήταν το νερό. Μοιράσαμε δεκάδες χιλιάδες φιάλες νερού στις πληγείσες περιοχές. Κάναμε μια έκπτωση, που όμοιά της δεν έχει ξαναγίνει στην Ελλάδα, σε όλα τα είδη που έχουν ανάγκη οι κάτοικοι των περιοχών αυτών. Συγκεκριμένα, δώσαμε 20% έκπτωση σε όλα τα είδη για μία εβδομάδα και 30% σε όλες τις βασικές κατηγορίες προϊόντων διατροφής και διαβίωσης για άλλη μία εβδομάδα. Και για να είμαι δίκαιος, πρέπει να σημειώσω ότι όλες οι αλυσίδες προχώρησαν σε αντίστοιχες κινήσεις. Οι εκπτώσεις αυτές αποτελούν μια μεγάλη προσφορά στην τοπική κοινωνία – αρκεί να έχετε στο μυαλό σας ότι ο κλάδος λειτουργεί με περιθώριο κερδοφορίας κοντά στο 2%. Εκτός όμως από τις κινήσεις που σχεδιάστηκαν κεντρικά, σε εταιρικό επίπεδο, έγιναν και πολλές άλλες μικρές, αλλά πολύ σημαντικές ενέργειες με την πρωτοβουλία των στελεχών μας σε τοπικό επίπεδο. Το πιο συνηθισμένο ήταν η προσφορά νερού και τροφίμων σε κατοίκους της γειτονιάς όσο καιρό δεν μπορούσαν να μετακινηθούν από τα σπίτια τους. Πέρα από όλα αυτά, δώσαμε και δίνουμε αγώνα για να γεμίζουμε τα καταστήματά μας με προϊόντα κάτω από συνθήκες που παραμένουν δύσκολες.
— Παρατηρήθηκαν αναφορές για σοβαρές ελλείψεις στα ράφια των σούπερ μάρκετ όσον αφορά βασικά προϊόντα διατροφής και υγιεινής, εμφιαλωμένο νερό κ.ο.κ. Υπάρχει κάποιο σχέδιο ανάσχεσης του προβλήματος από τη δική σας πλευρά; Πότε εκτιμάτε ότι θα ομαλοποιηθεί η κατάσταση στον τομέα της τροφοδοσίας;
Εκτιμώ ότι δεν έχουμε πλέον σοβαρά προβλήματα ελλείψεων στα ράφια μας. Μπορεί να λείψει φυσικά μια μάρκα εμφιαλωμένου νερού, υπάρχουν όμως πολλές άλλες εναλλακτικές. Ευτυχώς, στα My market έχουμε την ευελιξία να εκμεταλλευόμαστε τα διαφορετικά κέντρα διανομής μας. Μόλις διακόπηκε η οδική επικοινωνία με τη Βόρεια Ελλάδα αρχίσαμε να εκτελούμε τις παραγγελίες των καταστημάτων της Θεσσαλίας από τα κέντρα διανομής μας στα Οινόφυτα και τον Ασπρόπυργο.
Είναι λογικό ότι για ένα μικρό χρονικό διάστημα κάποιες βιομηχανίες με εργοστάσια στον κάμπο θα αντιμετωπίσουν προβλήματα στην παραγωγή τους. Θα τα διορθώσουν σύντομα και μέχρι τότε ο καταναλωτής μπορεί να βρει και εδώ εναλλακτικές λύσεις. Μεγαλύτερο πρόβλημα ίσως υπάρξει βραχυπρόθεσμα με την αγροτική παραγωγή, καθώς στις πληγείσες περιοχές παράγονται πολλά προϊόντα. Ευτυχώς, η συγκομιδή είχε προχωρήσει αρκετά σε κάποια από αυτά, ενώ οι άλλες περιοχές της Ελλάδας, και εν ανάγκη οι εισαγωγές, θα καλύψουν σε μεγάλο βαθμό τα κενά. Η περιοχή έχει επίσης πολλά αρνιά, πολλά από τα οποία πνίγηκαν. Αυτό θα έχει κάποιες επιπτώσεις στην επάρκεια και ίσως την τιμή του κρέατος, αλλά και των τυριών που παρασκευάζονται από πρόβειο γάλα.
— Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση που καλούνται να αντιμετωπίσουν τα σούπερ μάρκετ την επομένη της καταστροφής; Και πώς πιστεύετε ότι πρέπει να ανταποκριθεί η ίδια πολιτεία;
Στην Ελλάδα δραστηριοποιούνται δύο ειδών επιχειρήσεις: οι κρατικοδίαιτες και αυτές που δεν θέλουν, δεν χρειάζονται και δεν έχουν καμία σχέση με το κράτος. Ευτυχώς, ανήκουμε στη δεύτερη κατηγορία. Είμαστε εκπαιδευμένοι να τα βγάζουμε πέρα μόνοι μας. Δεν παίρνουμε επιδοτήσεις, δεν έχουμε πελάτη το κράτος, δεν περιμένουμε τίποτα από εκεί. Τα καταφέρνουμε με τις δικές μας δυνάμεις. Η πολιτεία πρέπει να ασχοληθεί με τους ανθρώπους που μένουν στις πληγείσες περιοχές και να τους βοηθήσει να σταθούν ξανά στα πόδια τους. Όχι να μοιράσει αφειδώς λεφτά αλλά να βοηθήσει στην αποκατάσταση των ζημιών των ιδιωτών και στη γρήγορη αποκατάσταση των υποδομών. Κα,ι φυσικά, να σχεδιάσει και να υλοποιήσει έργα για να μην ξανασυμβεί τέτοιο κακό. Κατά τη γνώμη μου, αυτό είναι ένα πολύ σοβαρό και μακροπρόθεσμο έργο που δεν αφορά, δεν μπορεί να αφορά μόνο μια κυβέρνηση. Χρειάζεται μια διακομματική συναίνεση για να αφήσουμε μια ομάδα τεχνοκρατών να κάνει μια ολοκληρωμένη δουλειά, και να τη φέρει σε πέρας.
Στην Ελλάδα δραστηριοποιούνται δύο ειδών επιχειρήσεις: οι κρατικοδίαιτες και αυτές που δεν θέλουν, δεν χρειάζονται και δεν έχουν καμία σχέση με το κράτος. Ευτυχώς, ανήκουμε στη δεύτερη κατηγορία. Είμαστε εκπαιδευμένοι να τα βγάζουμε πέρα μόνοι μας.
— Φαίνεται, επίσης, ότι πέρα από τις ελλείψεις σε βασικά είδη, παρατηρούνται και περιστατικά αισχροκέρδειας στις πληγείσες περιοχές. Πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν τα συγκεκριμένα φαινόμενα;
Μπορώ με απόλυτη σιγουριά να πω ότι δεν θα βρείτε καμία τέτοια περίπτωση σε σούπερ μάρκετ μεγάλης αλυσίδας. Δεν παίζουμε τέτοια παιχνίδια και δεν θα ρισκάραμε ποτέ τη φήμη μας για να κερδίσουμε λίγα ευρώ παραπάνω. Και υπάρχει και κάτι που λέγεται ηθική. Αν θέλουμε να είμαστε περήφανοι για τη δουλειά μας, δεν μπορούμε να τη θυμόμαστε μόνο περιστασιακά. Προσωπικά, είμαι πολύ περήφανος για τη δουλειά μου, την εταιρεία μου και τους συνεργάτες μου.
— Οι πλημμύρες στη Θεσσαλία ήρθαν σε μια περίοδο που γίνεται μεγάλη συζήτηση για τον πληθωρισμό και την ακρίβεια στη χώρα μας. Πολλοί φοβούνται για νέες ανατιμήσεις και εκτόξευση των τιμών. Ποια είναι η δική σας εκτίμηση ως προς αυτό το κομμάτι και τι επιπτώσεις εκτιμάτε ότι θα έχει η καταστροφή στην τοπική αλλά και στην ελληνική οικονομία γενικότερα;
Η ζημιά έγινε ακριβώς τη στιγμή που, επιτέλους, ο πληθωρισμός των τροφίμων αρχίζει να αποκλιμακώνεται. Από τα στοιχεία που έχουμε ήμουν βέβαιος ότι ο Σεπτέμβριος θα δείξει μικρότερο ρυθμό αύξησης τιμών από τους προηγούμενους μήνες. Παραμένω αισιόδοξος γι' αυτό, παρότι είναι δυστυχώς βέβαιο ότι θα έχουμε αρνητικές επιπτώσεις σε είδη μαναβικής. Εδώ χρειάζεται και η συνδρομή της πολιτείας στην εφαρμογή του νόμου, για να μην εκμεταλλευτεί κανείς την κατάσταση. Θέλω να σημειώσω κάτι που ίσως δεν είναι γνωστό σε πολύ κόσμο: τα σούπερ μάρκετ έχουν από τον νόμο περιορισμένο περιθώριο κέρδους εδώ και 3 χρόνια. Έχουν γίνει –και συνεχίζονται– δεκάδες χιλιάδες έλεγχοι και έχουν εντοπιστεί ελάχιστες παραβάσεις. Ένα είναι σίγουρο, κερδοσκοπία από τα σούπερ μάρκετ δεν γίνεται. Έχουμε δεχθεί την τεράστια αύξηση των λογαριασμών ενέργειας πέρυσι, την εκτίναξη του κόστους δανεισμού λόγω υπερδιπλασιασμού των επιτοκίων φέτος και την αύξηση όλου του κόστους λειτουργίας μας, έχουμε δώσει όλοι αυξήσεις μισθών –και χαίρομαι γι' αυτό, έπρεπε να γίνει και πρέπει να συνεχιστεί–, και το κάναμε όλο αυτό χωρίς να περάσουμε τίποτα στις τιμές.
— Πιστεύετε πως η κρίση αυτή θα έχει διάρκεια και θα επηρεάσει όλους τους καταναλωτές; Για πόσο; Πότε θα έχουμε πλήρη εικόνα για την έκταση της ζημιάς και πόσο θα μας επηρεάσει;
Εμείς, οι μεσογειακοί λαοί, συνήθως αντιδρούμε περισσότερο με το θυμικό και λιγότερο με τη λογική. Πολλές φορές αυτό μας κάνει καλύτερους ανθρώπους, αλλά στη συγκεκριμένη περίπτωση μας εμποδίζει να κρίνουμε ψύχραιμα. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι έχουμε μια τεράστια καταστροφή. Αυτό όμως από μόνο του δεν αρκεί για να προκαλέσει ύφεση στην οικονομία ή φτωχοποίηση σε μια περιοχή σαν τη Θεσσαλία. Σας θυμίζω την ανάπτυξη της ερειπωμένης Γερμανίας μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Αλλά και στα δικά μας, ας σκεφτούμε την πορεία της Ελλάδας τις δεκαετίες του ’50 και του ’60. Μιλάμε για ασύγκριτα δυσκολότερες συνθήκες. Τι χρειάζεται; Σχέδιο, προσπάθεια, συνέπεια. Αντί να ρίχνουμε ο ένας ευθύνες στον άλλον, να ριχτούμε όλοι στη δουλειά. Έγιναν λάθη; Πολλά. Αν αναλωθούμε στην καταδίκη του παρελθόντος, δεν θα φτιάξουμε ποτέ ένα καλύτερο μέλλον. Τα λάθη είναι χρήσιμα μόνο για να μας διδάξουν πώς να τα αποφύγουμε στο μέλλον. Εκτός αν μας ενδιαφέρει μόνο να καταδικάσουμε τον αντίπαλο, λες και εμείς ζούμε σε άλλη χώρα και δεν έχει σημασία τι θα γίνει από εδώ και πέρα.
— Πριν από μερικούς μήνες, οι έξι μεγαλύτερες ελληνικές αλυσίδες σούπερ μάρκετ προχωρήσατε στη δημιουργία της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας. Πρόκειται για ένα συλλογικό όργανο με σκοπό τη στήριξη και την εκ νέου ανάπτυξη του κλάδου. Πώς βλέπετε αυτό το πρώτο διάστημα ως πρόεδρός της; Yπάρχει διάθεση και πρόσφορο έδαφος για συνεργασία;
Εμείς οι Έλληνες είμαστε καλοί επιχειρηματίες. Είμαστε καλοί και σε πολλά άλλα. Όταν όμως πετυχαίνουμε, τείνουμε να θεωρούμε ότι τα καταφέραμε μόνοι μας και θεωρούμε τον εαυτό μας αναντικατάστατο. Αυτό μας κάνει δύσκολους στην επικοινωνία και στη συνεργασία. Στον κλάδο μου έχουμε πολλές πετυχημένες επιχειρήσεις. Τα ελληνικά σούπερ μάρκετ είναι από τα καλύτερα στην Ευρώπη. Οι επιχειρήσεις είναι υγιείς και αναπτύσσονται, ενώ υιοθετούν την καινοτομία και δοκιμάζουν συνεχώς καινούργια εργαλεία για να εξυπηρετούν καλύτερα τον πελάτη τους. Τα δύο στοιχεία που ανέφερα προηγουμένως θα μπορούσαν να τροφοδοτούν τον εγωισμό των επιχειρηματιών, καθώς οι περισσότερες εταιρείες του κλάδου είναι οικογενειακές, και να εμποδίσουν τη δημιουργία ενός συλλογικού οργάνου. Και όμως, τα καταφέραμε. Και τα πάμε μια χαρά, χωρίς εγωισμούς και προσπάθεια αυτοπροβολής κανενός. Υπάρχουν πολλά πράγματα που μπορούμε να κάνουμε, και θα είναι προς όφελος όλων. Έχουμε μεγάλη διάθεση για δουλειά, και θέλουμε να συνεργαστούμε καλά με τα όργανα της πολιτείας και με τις οργανώσεις των προμηθευτών μας, για να γίνουμε καλύτεροι στη δουλειά μας και τελικά, να ωφελήσουμε τον πελάτη μας, στον οποίο οφείλουμε την ύπαρξή μας.
