ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΠΟΥ ο Τζόνα Περέτι, ο C.E.O. του BuzzFeed, ανακοίνωσε ότι κλείνει το BuzzFeed News, πραγματοποίησε μια τηλε-συνάντηση με το προσωπικό του ιστότοπου. Το κλίμα ήταν ζοφερό. Ο Περέτι είχε ήδη στείλει στους παρευρισκόμενους ένα υπόμνημα στο οποίο αναγνώριζε τις κακές κινήσεις που είχαν οδηγήσει σ’ αυτή τη στιγμή. «Πήρα την απόφαση να υπερεπενδύσω στο BuzzFeed News επειδή αγαπώ τόσο πολύ τη δουλειά και την αποστολή του», είχε γράψει. «Αυτό με έκανε να αργήσω να αποδεχτώ ότι οι μεγάλες πλατφόρμες δεν θα παρείχαν τη διανομή ή την οικονομική υποστήριξη που απαιτείται για την δωρεάν δημοσιογραφία που είναι ειδικά φτιαγμένη για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης». Ένας υπάλληλος τον ρώτησε πότε έπρεπε να είχε κάνει τις απαραίτητες αλλαγές για να καταστήσει την εταιρεία κερδοφόρα. Πιθανότατα πέντε με επτά χρόνια νωρίτερα, απάντησε ο Περέτι.
Πίσω στο 2016, το BuzzFeed News βρισκόταν, φαινομενικά τουλάχιστον, στα ύψη. Υπό την ηγεσία του Μπεν Σμιθ, ενός πρώην αρθρογράφου του Politico, τον οποίο ο Περέτι είχε προσλάβει ως πρώτο αρχισυντάκτη της ειδησεογραφικής του επιχείρησης, ο ιστότοπος είχε ενταχθεί στις τάξεις των έγκριτων μέσων. Μπορεί να μην είχε το παραδοσιακό κύρος οργανισμών όπως οι New York Times ή η Washington Post, αλλά οι δημοσιογράφοι του έβγαζαν καίριες πολιτικές ειδήσεις και έκαναν επίπονη ερευνητική δουλειά – είχε γραφεία στο εξωτερικό και συναγωνιζόταν ισάξια για τα κορυφαία δημοσιογραφικά βραβεία.
Οι νεοσύστατες επιχειρήσεις μέσων ενημέρωσης σε αυτή τη νέα, αβέβαιη εποχή απευθύνονται σε ένα εξειδικευμένο, εύπορο κοινό εγκαταλείποντας την φιλοδοξία παροχής ποιοτικής ειδησεογραφίας ελεύθερα διαθέσιμης σε όλους, όπως επιχείρησε να κάνει το BuzzFeed News.
Στο παρασκήνιο, όμως, ο Σμιθ και ο Περέτι είχαν εμπλακεί σε «μια μακρά σειρά από διενέξεις σχετικά με ποιες ακριβώς θα έπρεπε να είναι οι πηγές των εσόδων», γράφει ο Σμιθ στο νέο του βιβλίο, "Traffic: Genius, Rivalry, and Delusion in the Billion-Dollar Race to Go Viral" [Traffic: Ιδιοφυία, Αντιπαλότητα και Ψευδαίσθηση στην Κούρσα Δισεκατομμυρίων για να γίνεις Viral]. Αντίθετα από τα sites μέσων με paywall όπως οι Times, το BuzzFeed News δημοσίευε τη δημοσιογραφία του δωρεάν, βοηθούμενο στη διανομή από πλατφόρμες όπως το Facebook και το Twitter που σύντομα όμως θα άλλαζαν πλεύση.
Μέχρι τα μέσα του 2017, το Facebook και η Google είχαν σφίξει τον έλεγχό τους στη διαδικτυακή διαφημιστική αγορά και το BuzzFeed έχασε τον ετήσιο στόχο των εσόδων του. Ο ιστότοπος απέλυσε περίπου εκατό υπαλλήλους. Ο Περέτι έγραψε τότε ένα μακροσκελές υπόμνημα στο οποίο ανέφερε: «Τα μέσα ενημέρωσης βρίσκονται σε κρίση. . . . Οι μεγάλες τεχνολογικές πλατφόρμες επιτρέπουν εξατομικευμένες μιντιακές φούσκες που μας αφήνουν να ζούμε στον κόσμο μας, ενώ τα παραδοσιακά μέσα υιοθετούν συνδρομητικά μοντέλα που απευθύνονται σε εύπορους συνδρομητές, ενισχύοντας την υπάρχουσα κοσμοθεωρία των ελίτ». Εκ των υστέρων, ένα συνδρομητικό μοντέλο θα μπορούσε να είχε βοηθήσει στη διάσωση του BuzzFeed News.
Δεν συνέβη όμως κάτι τέτοιο. Τον Ιανουάριο του 2019, ο ιστότοπος απέλυσε περίπου διακόσια πενήντα άτομα. Τον επόμενο χρόνο χτύπησε η πανδημία και το Buzzfeed News έθεσε σε διαθεσιμότητα ένα μέρος του προσωπικού του στη Βρετανία. Στα τέλη του 2020, ο Περέτι εξαγόρασε τη HuffPost – μια ιστοσελίδα της οποίας ήταν ο συνιδρυτής χρόνια νωρίτερα.
Πριν από λίγο καιρό, ο Περέτι διένειμε ένα ακόμη ‘προγνωστικό’ υπόμνημα σχετικά με το πού κατευθύνονται τα ψηφιακά μέσα ενημέρωσης. Οι αρχικές σελίδες όπως αυτή της HuffPost επιστρέφουν, έγραφε – οι χρήστες θέλουν να κρατήσουν τις ειδήσεις μακριά από τις ροές τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και «οι μεγαλύτερες πλατφόρμες θα καθορίζονται όλο και περισσότερο από το πόσο διασκεδαστικές είναι για τους χρήστες τους». Προέβλεψε επίσης ότι «η Τεχνητή Νοημοσύνη θα εξοντώσει την πλειοψηφία του στατικού περιεχομένου στο εγγύς μέλλον. Το περιεχόμενο θα πρέπει να είναι εξατομικευμένο, διαδραστικό, δυναμικό και με ενσωματωμένη ‘νοημοσύνη’». Στην επικοινωνία που είχαμε, δήλωσε επίσης: «Πιστεύω ότι μπορεί κανείς να χτίσει μια καλή επιχείρηση σε αυτές τις κοινωνικές πλατφόρμες, θα πρέπει όμως το περιεχόμενο να είναι ψυχαγωγικό. Οι καταναλωτές θέλουν να γίνουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διασκεδαστικά ξανά».
Αυτό που είναι βέβαιο είναι πως τα κέρδη έχουν και πάλι μεγάλη σημασία για τα media. Λίγο μετά το κλείσιμο του BuzzFeed News, το Vice, το FiveThirtyEight και το Insider ανακοίνωσαν σχέδια για μείωση του προσωπικού τους – τα πιο πρόσφατα μόνο θύματα σε μια δραματική σειρά απολύσεων που συμβαίνει στα μέσα μαζικής ενημέρωσης τους τελευταίους μήνες. Τη Δευτέρα, οι New York Times ανέφεραν ότι το Vice θα υποβάλλει σύντομα αίτηση πτώχευσης. Οι νεοσύστατες επιχειρήσεις μέσων ενημέρωσης σε αυτή τη νέα, αβέβαιη εποχή απευθύνονται σε ένα εξειδικευμένο, εύπορο κοινό εγκαταλείποντας την φιλοδοξία παροχής ποιοτικής ειδησεογραφίας ελεύθερα διαθέσιμης σε όλους, όπως επιχείρησε να κάνει το BuzzFeed News. Ο ίδιος ο Περέτι παραδέχτηκε την στρατηγική αποτυχία του φιλόδοξου μοντέλου του στο υπόμνημα με το οποίο ανακοίνωνε πριν από μερικές μέρες το οριστικό κλείσιμο του ειδησεογραφικού του site: «Μετανιώνω που δεν κράτησα την εταιρεία σε υψηλότερα πρότυπα κερδοφορίας».
Με στοιχεία από το The New Yorker
