Μεγαλύτερος υποκριτής από τον Ντόναλντ Τραμπ δεν υπάρχει

Μεγαλύτερος υποκριτής από τον Ντόναλντ Τραμπ δεν υπάρχει Facebook Twitter
Με τον Τραμπ καταλύεται η έσχατη γραμμή άμυνας της αρετής, όπως μας την περιέγραψε ευφυέστατα ο Λα Ροσφουκό: «Η υποκρισία είναι ο φόρος τιμής που αποτίει η κακία στην αρετή». Εικονογράφηση: Λουκία / LIFO
0


«Η ΥΠΟΚΡΙΣΙΑ
 είναι μια προνομιούχα κακία (vice) που κλείνει το στόμα ολωνών», υποχρεώνει ο Μολιέρος τον Δον Ζουάν να πει, «μια κακία της μόδας», «όλες οι κακίες της μόδας θεωρούνται αρετές» και «ο ρόλος του ενάρετου άντρα είναι ο καλύτερος από όλους τους ρόλους που μπορεί κανείς να υποδυθεί σήμερα». Δίχως προσωπείο και κόμπλεξ, ο ταρτουφισμός επιτίθεται μετωπικά στα άγια των αγίων της ηθικής.

Η ανηλεής επίθεση στοχεύει την Εκκλησία, τον τότε οιονεί μονοπωλιακό θεματοφύλακα της ηθικής, που ανέκαθεν θεωρούσε την υποκρισία ασυγχώρητη αμαρτία και περιφρονούσε τον υποκριτή, διότι κρύβει επιμελώς τις ενδότερες σκέψεις του προκειμένου να εξαπατήσει και να βλάψει τον πλησίον του. «Ουαὶ υμίν, γραμματείς καὶ Φαρισαίοι υποκριταί», λέει ο Ιησούς (Λουκάς 11:44). Υποκριταί, δηλαδή ηθοποιοί στον «καλύτερο από όλους τους ρόλους», που διαπρέπουν στη θεατρική «υπόκρισιν» –τον ετυμολογικό γεννήτορα της υποκρισίας– φορώντας πάλι θεατρικά μια μάσκα (persona) για να προσποιηθούν άλλο από αυτό που είναι.

Το παράδοξο της φιλελεύθερης δημοκρατίας είναι ότι ενθαρρύνει την υποκρισία, διότι η πολιτική της πειθούς απαιτεί, όπως γνωρίζουμε ήδη από τον Αριστοτέλη, έναν ορισμένο βαθμό υποκρισίας εκ μέρους όλων των ομιλητών.

Εντούτοις, αυτές οι θρησκευτικές διαμάχες, που πέρασαν με την ίδια ένταση στις σύγχρονες ιδεολογικές συγκρούσεις, δεν είναι το μείζον στις σύγχρονες φιλελεύθερες δημοκρατίες. Η υποκρισία είναι μεν πανταχού παρούσα, ασφαλώς παραμένει καταδικαστέα, αλλά η Τζούντιθ Σκλαρ στο βιβλίο της «Ordinary Vices» (1984) μας παροτρύνει να σταματήσουμε να της δίνουμε μεγάλη σημασία και να σπαταλάμε πολύ χρόνο ασχολούμενοι μαζί της, αφού οι πολιτικοί στοχοποιούνται εύκολα, επειδή κατά κανόνα κάνουν συμβιβασμούς. Παράλληλα, το παράδοξο της φιλελεύθερης δημοκρατίας είναι ότι ενθαρρύνει την υποκρισία, διότι η πολιτική της πειθούς απαιτεί, όπως γνωρίζουμε ήδη από τον Αριστοτέλη, έναν ορισμένο βαθμό υποκρισίας εκ μέρους όλων των ομιλητών. Κυρίως, δεν πρέπει να προσπερνάμε εύκολα το σχεδόν αδιαμφισβήτητο γεγονός: «Είναι ευκολότερο να διασύρεις τον χαρακτήρα ενός αντιπάλου εκθέτοντας την υποκρισία του παρά να δείξεις ότι οι πολιτικές του πεποιθήσεις είναι εσφαλμένες».

Με τον ακροδεξιό λαϊκισμό αυτή η εύθραυστη ισορροπία ανατρέπεται, παρότι οι πολίτες ανέχονταν, εντός ορισμένων ορίων πάντα, ακόμη και την ιδέα ότι οι πολιτικοί ούτε λένε αυτό που εννοούν ούτε εννοούν αυτό που λένε. Οι φασιστικές ιδέες βρήκαν πρόθυμο ακροατήριο σε όσους ήθελαν να ακούσουν ότι ο κόσμος μας είναι σάπιος, τα περί ηθικών αξιών σκέτη κοροϊδία, το σωστό και το λάθος αυταπάτη. Ο Τραμπ κατέλυσε αυτά τα ταμπού, ενθουσιάζοντας τα ακροατήριά του με την «ειλικρίνειά» του, δηλαδή με τον καθαγιασμό της ωμότητας και τα βρεφονηπιακής απλοϊκότητας σχόλια αναμασώντας παλιές ιδέες: ο κόσμος μας είναι χωρισμένος σε «φίλους και εχθρούς» (Καρλ Σμιτ)· υπάρχουν μόνο «νικητές και ηττημένοι» και οι άνθρωποι πρέπει να «πετάξουν τη μάσκα της υποκρισίας», όπως περιέγραψε τον φασισμό η Χάνα Άρεντ.

Προφανώς, αυτές οι ιδέες προορίζονται για εσωτερική και εξωτερική χρήση, εμείς πάντως τις βλέπουμε ξεκάθαρα στις διεθνείς σχέσεις. Ο αναπληρωτής προσωπάρχης του Λευκού Οίκου, Στίβεν Μίλερ, δεν θα μπορούσε να είναι πιο ωμός (CNN, 5/1/2026): «Ζούμε σε έναν κόσμο στον οποίο μπορείς να μιλάς όσο θέλεις για διεθνείς ευγένειες και όλα τα άλλα, στον πραγματικό κόσμο που κυβερνιέται από την ισχύ, η οποία με τη σειρά της κυβερνιέται από τη βία, και αυτή από την εξουσία. Αυτοί είναι οι σιδηροί νόμοι του κόσμου από την αρχή του χρόνου». Τρεις μέρες αργότερα, ο Τραμπ δεν άφησε την παραμικρή σκιά («The New York Times», 8/1/2026). Το μόνο που ελέγχει την εξουσία του είναι η δική του ηθική: «Είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να με σταματήσει… Δεν χρειάζομαι το Διεθνές Δίκαιο». Και το επιστέγασμα ήρθε από τον ίδιο: η Ουκρανία πρέπει να συνάψει συμφωνία για να τερματιστεί ο πόλεμος, επειδή «η Ρωσία είναι μεγάλη δύναμη, ενώ η Ουκρανία δεν είναι» (Reuters, 17/8/2025).

Με τον Τραμπ καταλύεται η έσχατη γραμμή άμυνας της αρετής, όπως μας την περιέγραψε ευφυέστατα ο Λα Ροσφουκό: «Η υποκρισία είναι ο φόρος τιμής που αποτίει η κακία στην αρετή». Κανένας δεν πίστευε ότι το Διεθνές Δίκαιο και οι θεσμοί του ήταν η πανάκεια για την επιβολή διεθνούς έννομης τάξης. Ωστόσο, σε έναν άναρχο κόσμο λειτουργούσαν ως έναν βαθμό σαν αμορτισέρ και βαλβίδες αποσυμπίεσης των εντάσεων. Με άλλα λόγια, η υποκρισία κρατούσε ζωντανό το δίκαιο και τις αξίες.

Η μετονομασία του υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ σε υπουργείο Πολέμου, μια παραδιαστολή που αντικαθιστά έναν ευφημισμό –μια υποκριτική φιλοφρόνηση στην αρετή– με δυσφήμηση, καταδεικνύει την αδιαφορία του Τραμπ για την κακία. Αν αυτό θεωρηθεί ψιλά γράμματα, η πλήρης αδιαφορία του να διατυπώσει μια ελάχιστα συνεκτική δικαιολογία για την επίθεσή του εναντίον του Ιράν είναι κολοσσιαία.

Ούτε το Διεθνές Δίκαιο ούτε οι υποστηρικτικοί του θεσμοί μπορούν να επιβιώσουν, όταν σπάσει η τελευταία γραμμή άμυνας της αρετής. Είτε αυθεντική είτε υποκριτική, η απόδοση του φόρου τιμής στην αρετή είναι το ελάχιστο προαπαιτούμενο για να μη βυθιστούμε στη βαναυσότητα τού «πόλεμος όλων εναντίον όλων».

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LIFO

Οπτική Γωνία
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Γιατί η πολιτική έχει αρχίζει να γίνεται επικίνδυνα απρόβλεπτη;

Οπτική Γωνία / Γιατί η πολιτική έχει αρχίσει να γίνεται επικίνδυνα απρόβλεπτη;

Στην Ελλάδα, αυτήν τη στιγμή, παρατηρούμε έναν συνδυασμό παράδοξων καταστάσεων που δεν επιτρέπει τις προβλέψεις, σε πολιτικό τουλάχιστον επίπεδο, και εντείνει την αίσθηση αδιεξόδου.
ΑΓΓΕΛΟΣ ΑΛ. ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ
Αριστερά και δεξιά: Ποιος θυμάται πια τι σημαίνουν;

Οπτική Γωνία / Αριστερά και δεξιά: Ποιος θυμάται πια τι σημαίνουν;

Οι παλιές πολιτικές διαχωριστικές γραμμές, ο λαϊκισμός και η νέα πολιτική γεωγραφία. Ο ιστορικός Αντώνης Λιάκος και ο πολιτικός επιστήμονας Κωνσταντίνος Σαραβάκος αναλύουν τι σημαίνει σήμερα να είσαι αριστερός ή δεξιός.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Όλα είναι λαϊκισμός

Daily / Όλα είναι λαϊκισμός

Δεν επιτρέπεται να συμβαίνουν αντικυβερνητικά γεγονότα. Δεν είναι σωστό. Είναι αχαριστία, είναι cringe, είναι λαϊκισμός. Η αμφισβήτηση είναι λαϊκισμός. Η διαμαρτυρία είναι λαϊκισμός. Η επίκληση του θυμικού είναι λαϊκισμός. Τα μνημόσυνα είναι λαϊκισμός.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Βαδίζουμε προς μια νέα Γιάλτα;

Νέος Άγνωστος Κόσμος / Βαδίζουμε προς μια νέα Γιάλτα;

Η εικόνα λίγων πανίσχυρων χωρών που ανταλλάσσουν σημειώματα με τα ποσοστά κυριαρχίας τους σε αδύναμες χώρες είναι πασίδηλα προσβλητική, καθώς ο κυνισμός τέτοιων διαπραγματεύσεων αγνοεί επιδεικτικά τις επιθυμίες των λαών.
ΚΩΣΤΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ
Ένας τραυματίας του Πολυτεχνείου και ο θησαυρός μιας εμπειρίας

Οπτική Γωνία / Ένας «άγνωστος» τραυματίας του Πολυτεχνείου και το θάρρος μιας γενιάς

Ο 24χρονος σκηνοθέτης Δημήτρης Δημογεροντάκης που συμμετείχε στα γεγονότα του Πολυτεχνείου τραυματίστηκε από τρεις σφαίρες, αλλά επέζησε. Η ιστορία του σηματοδοτεί τη συλλογική εμπειρία μιας γενιάς που δεν φοβήθηκε να αναμετρηθεί με κάτι μεγαλύτερο.
ΝΙΚΟΛΑΣ ΣΕΒΑΣΤΑΚΗΣ
Όσα ψαρεύει ένας παράκτιος ψαράς σε ένα χρόνο, η τράτα τα κάνει σε μία μέρα»

Ρεπορτάζ / «Η μηχανότρατα σαρώνει σε μία μέρα όσα ένα παράκτιο σκάφος σε ένα χρόνο»

Η παράκτια αλιεία χάνει την ψαριά της, την ώρα που μηχανότρατες από τα μεγάλα λιμάνια της χώρας φτάνουν μέχρι τους ψαρότοπους των μικρών νησιών. Η LiFO παρουσιάζει χάρτες που αποτυπώνουν τις διαδρομές τους και την αλιευτική τους δραστηριότητα στα νερά από τα οποία ζουν οι ντόπιοι ψαράδες.
ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ
Πού πάνε η Αθηναίοι όταν τους διώχνουν από το κέντρο;

Ρεπορτάζ / Πού πάνε οι Αθηναίοι όταν τους διώχνουν από το κέντρο;

Τα ακριβά ενοίκια αναγκάζουν πολλά νοικοκυριά να αναζητήσουν σπίτι σε φθηνότερες περιοχές της Αττικής: μια ακόμη κοινωνική διάσταση της στεγαστικής κρίσης. Υπάρχει πραγματική διέξοδος ή η αναζήτηση αποδεικνύεται τζάμπα κόπος;
ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ
Fuck Trump και χτυπήματα κάτω από τη μέση: Μήπως οι Δημοκρατικοί ήξεραν κάτι παραπάνω;

Ιλεκτρίσιτυ / Fuck Trump και χτυπήματα κάτω από τη μέση: Μήπως οι Δημοκρατικοί ήξεραν κάτι παραπάνω;

Αν κάτι δείχνει η επικοινωνιακή επιτυχία των δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ –και ειδικά μιας νέας γενιάς πολιτικών– είναι ότι η έξυπνη και στοχευμένη επιθετικότητα μπορεί και να κερδίσει τη μάχη.
ΧΑΡΗΣ ΚΑΛΑΪΤΖΙΔΗΣ
6 ερωτήσεις στην κορυφαία ακτιβίστρια του φοιτητικού κινήματος στην Αλβανία

Οπτική Γωνία / 6 ερωτήσεις στην κορυφαία ακτιβίστρια του φοιτητικού κινήματος στην Αλβανία

Η Samanda Tocka είναι ένα από τα κεντρικά πρόσωπα του φοιτητικού κινήματος στην Αλβανία. Μιλά στη LiFO για τα αιτήματα των φοιτητών και τη μάχη μιας γενιάς «που αρνείται να συμβιβαστεί με ένα μέλλον χωρίς προοπτική»
ΤΗΣ ΝΑΝΤΑ  ΣΑΑΜΠΑΝ
Αν αύριο μείνουμε χωρίς ρεύμα, τρόφιμα και επικοινωνία, τι θα συμβεί;

Οπτική Γωνία / Αν αύριο μείνουμε χωρίς ρεύμα, τρόφιμα και επικοινωνία, τι θα συμβεί;

Μπορεί ένας υβριδικός πόλεμος να αρχίσει από το ψυγείο ενός σούπερ μάρκετ; Πόσο ευάλωτη είναι η Ελλάδα; O δρ. Ευρωπαϊκής Ασφάλειας και Νέων Απειλών, κύριος επιστημονικός συνεργάτης του ΕΛΙΑΜΕΠ, Τριαντάφυλλος Καρατράντος, εξηγεί.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Δύσκολες μέρες για το εβραϊκό λόμπι στις ΗΠΑ

Νέος Άγνωστος Κόσμος / Δύσκολες μέρες για το εβραϊκό λόμπι στις ΗΠΑ

Μια νέα πραγματικότητα αναδείχθηκε στις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές: οι αθλιότητες στη Γάζα ενεργοποίησαν την αντίδραση για τα παλαιστινιακά δεινά, τόσο που πλέον οι δωρεές της AIPAC θεωρούνται τοξικές και απορρίπτονται.
ΚΩΣΤΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ
Έλεος πια με την «εθνικότητα»!

Οπτική Γωνία / «Εθνικότητα;» Μόνο οι ξένοι έχουν καταγωγή. Οι ντόπιοι έχουν ασυλία

Το μεροληπτικό όσο και αποπροσανατολιστικό ερώτημα για την εθνική καταγωγή των φερόμενων ως δραστών ήσσονος, συνήθως, σημασίας αδικημάτων έχει γίνει μόνιμη επωδός σε σχόλια κάτω από σχετικά δημοσιεύματα. Τυχαίο;
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ