Ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι το Ιράν «ταπεινώνει» τις Ηνωμένες Πολιτείες στις έμμεσες διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό του πρόγραμμα, υποστηρίζοντας πως η Τεχεράνη χειρίζεται πιο αποτελεσματικά το διπλωματικό παιχνίδι από την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ.
Οι δηλώσεις του Μερτς έγιναν ενώ οι έμμεσες συνομιλίες Ουάσιγκτον - Τεχεράνης παραμένουν σε αδιέξοδο, εντείνοντας παράλληλα τις ήδη δύσκολες σχέσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ και αρκετούς Ευρωπαίους συμμάχους τους στο NATO.
Μιλώντας σε φοιτητές στη γερμανική πόλη Μάρσμπεργκ, ο καγκελάριος αναφέρθηκε στην απόφαση των ΗΠΑ να ακυρώσουν τη μετάβαση αντιπροσωπείας τους στο Ισλαμαμπάντ, όπου επρόκειτο να γίνει νέος γύρος έμμεσων επαφών με το Ιράν.
«Οι Ιρανοί είναι προφανώς πολύ ικανοί στις διαπραγματεύσεις ή, καλύτερα, πολύ ικανοί στο να μην διαπραγματεύονται, αφήνοντας τους Αμερικανούς να ταξιδεύουν και να επιστρέφουν χωρίς αποτέλεσμα», είπε χαρακτηριστικά.
Πρόσθεσε ακόμη ότι «ολόκληρο έθνος εξευτελίζεται από την ιρανική ηγεσία», κάνοντας ειδική αναφορά στους Φρουρούς της Επανάστασης, το ισχυρό στρατιωτικό σώμα που διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην πολιτική και στρατηγική γραμμή της Τεχεράνης.
«Έχουμε όλα τα χαρτιά» στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν, δήλωσε ο Τραμπ
Οι δηλώσεις έρχονται σε αντίθεση με την εικόνα που επιχειρεί να παρουσιάσει ο Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε δηλώσει μία ημέρα νωρίτερα στο Fox News ότι «έχουμε όλα τα χαρτιά», προσθέτοντας πως αν το Ιράν θέλει συνομιλίες «μπορεί να έρθει σε εμάς ή να μας καλέσει».
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με περιφερειακούς αξιωματούχους, η Τεχεράνη κατέθεσε νέα πρόταση για προσωρινή αποκλιμάκωση με επίκεντρο το στενό του Ορμούζ, αφήνοντας για μεταγενέστερο στάδιο τα πιο δύσκολα ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα, οι βαλλιστικοί πύραυλοι και οι κυρώσεις.
Το στενό του Ορμούζ, ανάμεσα στον Περσικό Κόλπο και τον Ινδικό Ωκεανό, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς παγκοσμίως για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οποιαδήποτε ένταση στην περιοχή επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το Ιράν προτείνει συμφωνία που θα διασφαλίζει τη διέλευση πλοίων από το στενό, ενώ τα υπόλοιπα θέματα θα παραμείνουν στο τραπέζι για επόμενες συνομιλίες.
Παράλληλα, ιρανικό κοινοβουλευτικό σχέδιο προβλέπει την επιβολή τελών σε πλοία που διέρχονται από την περιοχή για «παρεχόμενες υπηρεσίες». Η πρόταση προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις.
Ο γενικός γραμματέας του Διεθνή Ναυτιλιακού Οργανισμού, Αρσένιο Ντομίνγκες, δήλωσε ότι δεν υπάρχει νομική βάση για την επιβολή φόρων ή τελών σε διεθνή στενά ναυσιπλοΐας.
Διπλωματικές πηγές που παρακολουθούν τις συνομιλίες εκτιμούν ότι η πρόταση δύσκολα θα γίνει αποδεκτή από την Ουάσιγκτον, καθώς δεν αγγίζει το βασικό αμερικανικό αίτημα για μόνιμο περιορισμό του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
"Shipping and seafarers should never be used as leverage in geopolitical conflict."@IMOHQ chief Arsenio Dominguez reiterated the call for de-escalation to ensure safety for seafarers, freedom of navigation and stability of supply chains worldwide.https://t.co/nY5da4fbXZ pic.twitter.com/v6C7Wi2gTX
— UN News (@UN_News_Centre) April 27, 2026
Γιατί το Ιράν εμφανίζεται πρόθυμο να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ
Πίσω από τη νέα ιρανική στάση βρίσκεται η αυξανόμενη οικονομική πίεση που αντιμετωπίζει η χώρα. Μετά το αδιέξοδο των συνομιλιών, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενίσχυσαν τους περιορισμούς στη ναυτιλία και στο εμπόριο που συνδέεται με ιρανικά λιμάνια, επιβαρύνοντας περαιτέρω μια ήδη εύθραυστη οικονομία.
Το ΔΝΤ εκτιμά ότι η ιρανική οικονομία θα συρρικνωθεί κατά 6,1% φέτος, ενώ ο πληθωρισμός κινείται κοντά στο 70%. Ακόμη μεγαλύτερες πιέσεις καταγράφονται στις τιμές βασικών τροφίμων και στην υγειονομική περίθαλψη.
Οι περιορισμοί έχουν επηρεάσει και τον ενεργειακό τομέα. Σύμφωνα με αναλυτές, δεξαμενόπλοια που χρησιμοποιούνταν για μεταφορά ή προσωρινή αποθήκευση πετρελαίου δυσκολεύονται να επιστρέψουν σε ιρανικά λιμάνια, περιορίζοντας τις διαθέσιμες επιλογές της χώρας.
Τυχόν μείωση της παραγωγής θα μπορούσε να έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες για την πετρελαϊκή βιομηχανία του Ιράν, έναν από τους βασικούς πυλώνες της οικονομίας του.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί συναντήθηκε στη Μόσχα με τον Βλάντιμιρ Πούτιν και Ρώσους αξιωματούχους, επιδιώκοντας πολιτική και οικονομική στήριξη.
Σύμφωνα με ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, ο Πούτιν διαβεβαίωσε ότι η Μόσχα «θα κάνει ό,τι υπηρετεί τα συμφέροντα του Ιράν και των λαών της περιοχής ώστε να επιτευχθεί ειρήνη το συντομότερο δυνατό».
Όπως αναφέρει ο Guardian, σε περίπτωση που συνεχιστεί η αμερικανική πίεση στο Ιράν, η διαδρομή μέσω της Κασπίας Θάλασσας και οι χερσαίες συνδέσεις με τη Ρωσία θα αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερη σημασία για το ιρανικό εμπόριο και την πρόσβαση της χώρας στις διεθνείς αγορές.
Αναλυτές εκτιμούν πάντως ότι η οικονομική πίεση από μόνη της δύσκολα θα οδηγήσει την Τεχεράνη σε μεγάλες υποχωρήσεις στο πυρηνικό ζήτημα.
Το καθεστώς στο Ιράν αντιμετωπίζει τη σύγκρουση ως ζήτημα επιβίωσης
Ο Άλι Βάεζ, διευθυντής του προγράμματος για το Ιράν στο International Crisis Group, σημείωσε ότι οι κυρώσεις και οι εμπορικοί περιορισμοί επιβαρύνουν σαφώς την ιρανική οικονομία, όμως το καθεστώς αντιμετωπίζει τη σύγκρουση ως ζήτημα επιβίωσης.
Όπως υποστηρίζει, όταν η ηγεσία θεωρεί ότι βρίσκεται σε υπαρξιακή μάχη, είναι διατεθειμένη να απορροφήσει πολύ μεγαλύτερο οικονομικό κόστος απ’ ό,τι θα άντεχε υπό κανονικές συνθήκες, μεταφέροντας παράλληλα το βάρος στην κοινωνία.
Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ αντιμετωπίζει δικές του πολιτικές πιέσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ, από μία πιθανή άνοδο των τιμών καυσίμων, μέχρις τις ευρύτερες πληθωριστικές πιέσεις στην αμερικανική οικονομία.
Μία παρατεταμένη αναστάτωση στη ναυσιπλοΐα και στην αγορά ενέργειας θα μπορούσε να επηρεάσει την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, αυξάνοντας το πολιτικό κόστος για την Ουάσιγκτον.
Υπό αυτό το πρίσμα, η αμερικανική πλευρά καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην πίεση προς την Τεχεράνη και στην ανάγκη να αποφευχθεί μια νέα ενεργειακή ή οικονομική αναταραχή με διεθνείς συνέπειες.
Μία περιορισμένη συμφωνία αφήνει ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα
Παρά τις πιέσεις, μια περιορισμένη συμφωνία με το Ιράν θα μπορούσε να δώσει στον Ντόναλντ Τραμπ τη δυνατότητα να παρουσιάσει πολιτική νίκη, ιδιαίτερα αν οδηγούσε στην επαναλειτουργία της ναυσιπλοΐας στο στενό του Ορμούζ και σε αποκλιμάκωση της κρίσης.
Ο Αμερικανός πρόεδρος θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι η πίεση των ΗΠΑ και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ προκάλεσαν σημαντικό πλήγμα στις πυρηνικές και στρατιωτικές δυνατότητες της Τεχεράνης, ακόμη κι αν δεν υπήρχε συνολική συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα.
Ωστόσο, μια τέτοια λύση θα άφηνε ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα. Το Ιράν διατηρεί σημαντικά αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, υλικό που προκαλεί έντονη ανησυχία στη Δύση λόγω της δυνητικής στρατιωτικής του χρήσης.
Παράλληλα, ειδικοί σε θέματα άμυνας εκτιμούν ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε με την πάροδο του χρόνου να αποκαταστήσει μέρος των στρατιωτικών της δυνατοτήτων, ιδιαίτερα σε τομείς χαμηλότερου κόστους όπως drones, πύραυλοι μικρότερου βεληνεκούς και ασύμμετρες επιχειρησιακές δυνατότητες.
Την ίδια ώρα, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής δράσης στον Λίβανο, υποστηρίζοντας ότι η Χεζμπολάχ εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή απειλή.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός ανέφερε ότι οι ρουκέτες των 122 χιλιοστών και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη της οργάνωσης παραμένουν βασικές απειλές για την ασφάλεια του Ισραήλ.
Οι δηλώσεις αυτές δείχνουν ότι, ακόμη και αν υπάρξει προσωρινή συνεννόηση ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Τεχεράνη, η ευρύτερη αστάθεια στη Μέση Ανατολή δύσκολα θα τερματιστεί άμεσα.
Με πληροφορίες από Guardian
