Ένα νέο έργο τέχνης στο κτίριο της Εθνικής Τράπεζας

Έξω από την οχύρωση της κλασικής Αθήνας, στη σημερινή πλατεία Κοτζιά, από τις πύλες του αρχαίου τείχους, ξεκινούσε μια βασική οδική αρτηρία που οδηγούσε προς τους βόρειους δήμους της Αττικής, η περίφημη Αχαρνική Οδός.

Όταν ξεκίνησε να χτίζεται το Μέγαρο Καραντζά της Εθνικής Τράπεζας, ένα από τα πιο φιλόδοξα κτίρια κύρους που χτίστηκαν στην ελληνική πρωτεύουσα στις αρχές του 21ου αιώνα, στη γωνία των οδών Αιόλου και Σοφοκλέους από τη Ρένα Σακελλαρίδου και τη Μόρφω Παπανικολάου με σύμβουλο αρχιτέκτονα τον Μάριο Μπότα ήρθαν στο φως και πάλι οι αρχαιότητες που ήταν καλυμμένες με αδρανή υλικά και σήμερα έχουν αποκαλυφθεί και διατηρηθεί στο κτίριο, ενσωματώνοντας αρχικά την ιδέα του αρχαίου ευρήματος ως θραύσμα της ευρύτερης ιστορίας της Αθήνας, είναι ορατές από τους περαστικούς.

Ο περαστικός αν σταθεί εκεί, είτε από τη Σοφοκλέους είτε από την Αιόλου, κάτω από το κτίριο από πωρόλιθο στο χρώμα της άμμου θα δει μια νέα εικαστική εγκατάσταση που αποτελεί ανάθεση της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος στην εικαστικό Μαρία Λοϊζίδου που εργάστηκε ειδικά για την πραγματοποίηση της.

Η εγκατάσταση «Μετέωροι Βηματισμοί» επιχειρεί να επανεντάξει στον αστικό ιστό τον αρχαιολογικό χώρο ως μνημείο και να τον μετατρέψει σε χώρο υποδοχής και φιλοξενίας απροσδόκητων συλλογισμών, αισθήσεων και συναισθημάτων, συνδέοντας τον με την σύγχρονη καθημερινότητα και την ψυχαγωγία των πολιτών ως ένα προνομιακό πεδίο σχέσης πολίτη και πολιτισμού.

Η εικαστικός δούλεψε με την ιδέα και την εννοιολογική σημασία του δρόμου ως τον πλέον δημοκρατικό χώρο που συνδέει περιοχές και ανθρώπους μέσα από την εμπειρία του βαδίσματος και στον προσωπικό ρυθμό των περιπατητών. Μια αλήθεια που ενώνει διαχρονικά τους ανθρώπους και επενδύει στη συνθήκη της συλλογικής μνήμης, επιχειρώντας να εστιάσει, μέσα από τις αλληλοεπιστρώσεις, στη συσσωρευμένη ενέργεια μέσα στον χρόνο. Η γλυπτική εγκατάσταση συνδέεται τόσο με τον εξωτερικό όσο και με τον εσωτερικό χώρο του κτιρίου από τους δρόμους της οδού Αιόλου και της οδού Σοφοκλέους. Η κάθε θέαση από τα διαφορετικά σημεία των δρόμων και του κτιρίου είναι ιδιαίτερη και ανεξάντλητη. Σε κάθε επίσκεψη και κάθε πέρασμα, ο περαστικός και επισκέπτης έρχεται αντιμέτωπος με την πρόκληση της ανοιχτοσύνης μιας άλλης σχέσης. 

Τα ίχνη του αρχαίου δρόμου στη δημιουργία μιας σύγχρονης εικαστικής γραφής, με υλικά που μοιάζουν λεπτεπίλεπτα, εφήμερα, εύθραυστα και διαφανή και η οπτική εξερεύνηση αυτών των υλικών που αποπνέει οικειότητα μέσα από την πρακτική της χειροποίητης πλέξης, επιτρέπουν στο  θεατή να παρατηρεί τη λεπτή ένταση μεταξύ της ευθραυστότητας και της επιβλητικής φυσικής παρουσίας των αντικειμένων, παλαιών και νέων. Το χρώμα των επιλεγμένων υλικών, ενσωματώνοντας παστέλ αποχρώσεις και μεταλλικούς τόνους, δημιουργεί μια ονειρική και σχεδόν αιθέρια ατμόσφαιρα εντός του χώρου, προτρέποντας τον θεατή να αφεθεί στις αισθήσεις και στα συναισθήματα του.

Η εγκατάσταση επεμβαίνει στον χώρο χωρίς να τον τεμαχίζει, να αποκλείει τμήματα του ή να αποσπά έστω μέρος της υπόστασή του. Απεναντίας, η διαφάνεια του υλικού και η χρωματική του απόδοση και γυαλάδα ελευθερώνουν χώρο τόσο στο αρχαίο εύρημα όσο και στην αρχιτεκτονική του κτιρίου, καθώς επίσης και στον χώρο φιλοξενίας του επισκέπτη. Τα επιμέρους στοιχεία του έργου σηματοδοτούν την ιστορία του χώρου από την αρχαιότητα μέχρι τη νεότερη ιστορία της οδού Αιόλου, συντηρώντας το αρχαίο εύρημα και συνδέοντάς το με ένα έργο σύγχρονο στη «κοιλιά» του οικήματος της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος, ανοιχτό σε όλους.

Η εγκατάσταση είναι αιωρούμενη και στηρίζεται από την οροφή του νέου κτιρίου. Το τεντωμένο χειροποίητο υλικό, φτιαγμένο με βελονάκι από ανοξείδωτο χάλυβα –χρειάστηκε 10.800 ώρες χειρωνακτικής εργασίας για να φτιαχτεί– έρχεται να προστατεύσει τα αρχαιολογικά ευρήματα στον ενδιάμεσο κενό χώρο μεταξύ του νέου και του αρχαίου. Οι χιλιάδες επαναληπτικές χειρονομίες μιας απλής πρακτικής, αυτής του πλεξίματος, μετρούν τον χρόνο, αποδίδοντας σεβασμό στη συντήρηση της συσσωρευμένης ενέργειας της ανθρωπότητας.

«Το σχήμα των επαναληπτικών τεμαχίων, κύριο κομμάτι του έργου στην αναδιαμόρφωση των αναρτημένων δαπέδων και κολονών, αναφορά του αρχαίου ογκόλιθου, χρησιμοποιείται σε αριθμητική υποδιαίρεσή του ως συνδετικό στοιχείο που συνυπάρχει στο αρχαιολογικό εύρημα και στο σύγχρονο κτίριο στην προσπάθεια σύνδεσης της ιστορίας. Το διάφανο πλέγμα που τα καλύπτει ελευθερώνει χώρο στη συνέχεια των ζωών μας, ντύνοντας τον κάθε όγκο ξεχωριστά χωρίς να κρύβει τον εσωτερικό του χώρο, προσδίδοντάς του έναν ρόλο αποθήκευσης της ιστορίας του καθημερινού ανθρώπου της οδού Αιόλου, κάθε γεωγραφικής προέλευσης και κοινωνικής ταυτότητας, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Αποδίδει τη σημασία της φανέρωσης και του πιο μικροσκοπικού κόκκου χώματος που απλώνεται στο δάπεδο της αρχαίας οδού. Η αίσθηση της ανύψωσης και της αιώρησης της εγκατάστασης μαζί με τις χιλιάδες επαναληπτικές χειρονομίες μιας απλής πρακτικής, αυτής του πλεξίματος, μετρά τον ενδιάμεσο χρόνο με τις εκατοντάδες χιλιάδες πατημασιές και μας προσκαλεί να τις αφουγκραστούμε», σημειώνει η Μαρία Λοϊζίδου.

«Μετέωροι Βηματισμοί», 2022-2024
Διαστάσεις: 16μΧ4.70μ.Χ14μ.
Υλικά: Χειροποίητη πλέξη από ανοξείδωτο σύρμα, 152.100 μέτρα
Ανοξείδωτος χάλυβας, χειροποίητη πλέξη με βιομηχανική επικάλυψη χρώματος, μπρούντζος, μέταλλο
Βάρος 37,5 κιλά
Ώρες εργασίας: 10.800
Συνεργάτες εργαστηρίου: Άννα- Μαρία Χαραλάμπους (συντονισμός),
θεία Ελενίτσα, Σκεύη, Βασιλική, κυρία Ελένη, Πωλίνα, Ελένη, κύριος Φάνος
Συνεργάτες εγκατάστασης: Νικόλας Αρνί, αρχιτέκτονας / Sidiron, μεταλλικές κατασκευές

I WAS THERE

Τι είχε να πει ένας βραβευμένος με Booker συγγραφέας;

30.03.2026