Μάθε, παιδί μου, χορό

Η γενιά Z ετοιμάζεται να κάνει τα πρώτα της βήματα στον χορό με πάθος, ρίσκο και τόλμη, και ήμασταν εκεί στην πρώτη «επαγγελματική» της παράσταση.

Εδώ και πολλά χρόνια, όταν μπορώ, βλέπω εξετάσεις τελειόφοιτων των σχολών θεάτρου ή χορού, παραστάσεις που έχουν τη δύναμη και τη φιλοδοξία αυτών των παιδιών –που δεν είναι παιδιά πια–, τα οποία βγαίνουν στον επαγγελματικό στίβο. Το τι προσδοκούν και τι ονειρεύονται παραμένει για μένα ένα άλυτο μυστήριο.

Στο μισοσκόταδο του θεάτρου Κνωσός οι σπουδαστές του 3ου έτους της Κρατικής Σχολής Ορχηστικής Τέχνης (ΚΣΟΤ) δοκιμάζουν τη θέση του δημιουργού. Σκέφτομαι ότι οι 16 τελειόφοιτοι/-ες χορευτές και χορεύτριες που ετοιμάζονται και σε λίγο θα αρχίσουν τη γενική τους πρόβα έχουν περάσει χρόνια χωρίς τις διασκεδάσεις της εφηβείας, έχουν δοκιμαστεί σκληρά, έχουν πονέσει στο πάτωμα της σχολής τους, έχουν νιώσει από πολύ νωρίς τι σημαίνει στέρηση, απογοήτευση, ζήλια και επίγνωση της δυνατότητας. Έχουν όμως ζήσει και τις χαρές και τους μικρούς θριάμβους που λίγο καταλαβαίνουν όσοι δεν περνούν από τις ίδιες διαδικασίες και δοκιμασίες.

«Σε αυτές τις εξετάσεις οι σπουδαστές αναλαμβάνουν τη σύλληψη και τη σύνθεση μιας μικρής παράστασης. Οργανώνουν τον χρόνο της πρόβας, συντονίζουν τους συμφοιτητές τους, διαμορφώνουν τη δομή, τον ρυθμό, τον χώρο. Έρχονται σε επαφή με την αθέατη πλευρά της δημιουργίας ενός έργου – εκεί όπου οι αποφάσεις, οι ευθύνες και οι λεπτομέρειες συνθέτουν τη σκηνική πράξη», λέει η δικαιολογημένα υπερήφανη για την αποκαλυπτική φαντασία και δημιουργικότητα των σπουδαστών, καλλιτεχνική διευθύντρια της ΚΣΟΤ Λίντα Καπετανέα. «Τα έργα τους περνάνε από τη φαντασία στη σκηνή και μιλούν για όσα τους απασχολούν βαθιά, όπως η φιλία και οι ανθρώπινες σχέσεις, η ενηλικίωση, η προσωπική ταυτότητα και η ανεξαρτησία, η ζωή στην τέχνη, η απώλεια, η αναζήτηση του εαυτού και η σχέση με την κοινότητα».

Όταν τα φώτα χαμηλώνουν και το πρώτο κομμάτι, «Status Quo», παρουσιάζεται, δυο χορεύτριες, αντίπαλοι και κατά στιγμές σύμμαχοι, κινούνται στον ίδιο πολιτικό χώρο, με την ανάγκη για προσωπική υπεροχή να υπερισχύει. Σε αυτόν τον αγώνα υπεροχής και εντυπώσεων όλα έχουν ειπωθεί. Στο επόμενο κομμάτι, «Armand», οι έξι επί σκηνής ερμηνευτές/-τριες φέρνουν τα ζητήματα της αυτονομίας και της κατάκτησής της, της απελευθέρωσης από τις οικογενειακές προσδοκίες και της ατομικής χειραφέτησης. «Έξω από την ασφάλεια και τη φροντίδα των γονιών μας, πιο ψηλά από τις ρίζες που μας ανέθρεψαν, απλώνεται ένας ορίζοντας επιθυμιών και ονείρων. Υπάρχει προσωπική εξέλιξη χωρίς μάχη, ένταση και ρήξη;» σημειώνουν. Στο «One Life Stand» οι δυο ερμηνεύτριες-χορογράφοι δημιουργούν ένα έργο για όσα νομίζουμε ότι καταλαβαίνουμε και όσα κρατάμε στο σκοτάδι. Στο ποιητικό «Αντί-Εγώ» εννιά πρόσωπα στη σκηνή μάς μεταφέρουν σε έναν κόσμο στον οποίο πάντα κάποιος περισσεύει, σε έναν κόσμο όπου η αγάπη είναι τεράστια και ο πόνος μαζί, ενώ στο κομμάτι «Fragile Whole» μια μικρογραφία της κοινωνίας ζωντανεύει παράλληλα με τη διάσπαση ενός συνόλου, την καλλιέργεια του φόβου και τη διατάραξη των ισορροπιών. Σε ένα από τα πιο ενδιαφέροντα θέματα της βραδιάς, το «00:13», εξερευνά τη σκοτεινή πλευρά της ανδρικής φιλίας και τις ισορροπίες που τη συγκροτούν. Τέσσερις άνδρες συνδέονται στενά, ενώ πίσω από τη συντροφικότητα αναδύεται ένας άρρητος αλλά έντονος ανταγωνισμός, μια διαρκής διαπραγμάτευση δύναμης, επιθυμίας και αποδοχής. Στο «Έγκλημα σκέψης» διατυπώνονται κρυμμένα συναισθήματα και κινήσεις που αυτολογοκρίνονται, με την πλήρη αντίσταση στον εαυτό να φτάνει σε σημείο πνιγμού, ενώ στο «Το αίμα που κυλάει στις φλέβες του είναι το πιο αστείο ροζ» οι δυο φύσεις μας ερωτοτροπούν για να δουν ποια θα επικρατήσει σε έναν τραγέλαφο.

Στη μία ώρα που διήρκεσε η παράσταση, στις δέκα πρωτότυπες χορογραφίες μικρής διάρκειας –καμία δεν ξεπέρασε τα 6 λεπτά–, οι δημιουργοί και οι χορευτές/-τριες αποτύπωσαν επί σκηνής προσωπικά βιώματα, καλλιτεχνικές αναζητήσεις και σύγχρονους προβληματισμούς, αναδεικνύοντας τη μετάβαση από τη μαθητεία στην καλλιτεχνική ευθύνη και την αυτόνομη δημιουργική έκφραση.

Ως μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας, το όλο εγχείρημα «Young Choreographers 2026» δεν μοιάζει καθόλου ερασιτεχνικό. Οι συμμετέχοντες οργάνωσαν μόνοι τους τα πάντα, τη δραματουργία και τη σύνθεση της χορογραφίας. Το σκηνικό αποτέλεσμα τους δικαιώνει, είναι όμορφο: οι φωτισμοί συγκροτούν διαφορετικής έντασης σκηνικούς χώρους, οι χορευτές φορούν σύγχρονα κοστούμια επιμελημένα σε κάθε λεπτομέρεια, ακούγονται υπέροχες μουσικές, ενώ οι χορογραφικές επιρροές είναι φανερές, οι νέοι αυτοί καλλιτέχνες επηρεάζονται από τους καλύτερους της διεθνούς και της ελληνικής σκηνής.

Θα ήθελα να κάνω μια παρατήρηση: όσο περνούν τα χρόνια το επίπεδο των Ελλήνων χορευτών που αποφοιτούν από την ΚΣΟΤ είναι όλο και πιο άρτιο, η τεχνική τους κατάρτιση εξαιρετική· η σχολή και με τον Δάφνι Κόκκινο και με τη Λίντα Καπετανέα ανθεί. Οι χορευτές έχουν σώμα, σκέψη και αίσθημα και θα αποκτήσουν εμπειρία, ανοίγοντας τον συναισθηματικό τους κόσμο όταν πλέον θα δοκιμαστούν και σε άλλο επίπεδο, φτάνει να τους δοθεί η ευκαιρία σε ένα τοπίο μεγαλύτερο από το υπάρχον στη χώρα μας. Όσοι μπορέσουν θα αναζητήσουν τον δρόμο τους στο εξωτερικό. Είναι γενναίο να κάνεις σπουδές καλλιτεχνικές και ωραίο μαζί. Ό,τι κι αν συμβεί στη ζωή σου. Οι θέσεις των πρώτων είναι μετρημένες, αλλά ο χορός ανοίγει τεράστιες δυνατότητες. Αυτή η γενιά ανοίγει τον δικό της δρόμο· μέσα σε μια ώρα είδα να προβάλλεται με τόλμη, με θάρρος και πάθος όλη η προβληματική της, ανθρώπων που ζουν, επηρεάζονται και αλληλεπιδρούν εντελώς διαφορετικά από αυτό που συνέβαινε σε προηγούμενα χρόνια. Η δυναμική της γενιάς Ζ δύσκολα θα καταγραφεί αν δεν περάσουμε πολύ χρόνο μαζί τους για να τους κατανοήσουμε και να τους ενθαρρύνουμε. Όποιος έχει αποφασίσει να γίνει χορευτής έχει κάνει ήδη το πρώτο βήμα στον σκληρό, ανταγωνιστικό, αλλά πάντα μαγικό κόσμο της τέχνης. Και δεν μπορεί παρά να φαντάζεται ότι τα καλύτερα είναι μπροστά του. Και εμείς μαζί του.

Στο «Young Choreographers 2026» χορογράφησαν οι: Νάντια Κοντού, Λένια Βαβυλουσάκη, Ναϊρί Μοβσεσιάν, Αθηνά Παπαδοπούλου, Θεοφανία Πρεβεζάνου, Γιάννης Βολονάκης, Δέσποινα Μυριτζή, Πάρις Τσαφαράς, Ίρις Δαγδελένη, Μαρία Κοζωνάκη, Λάμπρος Καρακώστας.