— Αυτές τις μέρες πολλές κυβερνήσεις στην Ευρώπη λαμβάνουν μέτρα κατά της αλόγιστης χρήσης των κινητών τηλεφώνων. Πιστεύετε ότι είναι ένα καλό μέτρο;
Πιστεύω ότι είναι μια θετική κίνηση που καθυστέρησε να εφαρμοστεί. Υπάρχουν έντονοι προβληματισμοί σχετικά με τις επιπτώσεις ιδιαίτερα στα μικρά παιδιά, π.χ. λίγες ώρες και κακή ποιότητα ύπνου, ψυχολογική εξάρτηση και διάσπαση προσοχής. Τα μέτρα σίγουρα είναι θετικά, θα πρέπει όμως να συνδυαστούν με την ενημέρωση τόσο των ενηλίκων όσο και των παιδιών ώστε να μη θεωρηθεί ότι περιορίζουν την ελευθερία τους, καθώς τα κινητά έχουν γίνει όχι απλώς μέρος της καθημερινότητας αλλά κομμάτι του εαυτού μας.
Η ενημέρωση των μαθητών και των γονέων για τις επιπτώσεις από την υπερβολική χρήση των κινητών στην ψυχική και σωματική υγεία είναι κρίσιμη. Εκπαιδευτικά προγράμματα και σεμινάρια μπορούν να βοηθήσουν προς αυτή την κατεύθυνση.
— Τα έξυπνα κινητά πρέπει να απαγορευτούν στα σχολεία και να αυξηθεί ο χρόνος «ελεύθερου παιχνιδιού» των μαθητών, υποστηρίζει ο Τζόναθαν Χάιντ, ένας από τους μεγαλύτερους υπέρμαχους αυτής της κίνησης. Πώς μπορεί να επιτευχθεί αυτό;
Αυτό που προτείνει ο Τζόναθαν Χάιντ είναι μια πρόκληση που απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό και συντονισμένες ενέργειες από το υπουργείο Παιδείας, τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς. Συγχρόνως, θα πρέπει να γίνει προσπάθεια σε πολλά επίπεδα ώστε να μη θεωρηθεί στέρηση της ελευθερίας των μαθητών. Επειδή η κατοχή και χρήση κινητών στο σχολείο θεωρείται δεδομένη, πρέπει να υπάρχει διαρκής ενημέρωση αλλά και θέσπιση κανόνων όπως η απαγόρευση της χρήσης τους κατά τη διάρκεια του μαθήματος, με εξαίρεση συγκεκριμένες περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης π.χ.
ψυχολόγος-παιδοψυχολόγος
Ένα άλλο μέτρο θα μπορούσε να είναι η κατάθεση των κινητών κατά την είσοδο των μαθητών σε ένα σημείο ειδικά διαμορφωμένο, απ’ όπου θα μπορούν να τα παραλαμβάνουν στο τέλος της ημέρας, εξασφαλίζοντας ότι δεν θα χρησιμοποιηθούν κατά τη διάρκεια της σχολικής ημέρας. Η ενημέρωση των μαθητών και των γονέων για τις επιπτώσεις από την υπερβολική χρήση των κινητών στην ψυχική και σωματική υγεία είναι κρίσιμη. Εκπαιδευτικά προγράμματα και σεμινάρια μπορούν να βοηθήσουν προς αυτή την κατεύθυνση.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η παρουσίαση εναλλακτικών δραστηριοτήτων που μπορούν να ενθουσιάσουν τους μαθητές και να τους κρατήσουν μακριά από τα κινητά. Η στήριξη των εκπαιδευτικών από την πολιτεία, τους γονείς και από την ευρύτερη κοινωνία αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την επιτυχία της όλης προσπάθειας. Οι εκπαιδευτικοί πρέπει να έχουν τις απαραίτητες δεξιότητες ώστε να ενθαρρύνουν τους μαθητές να συμμετέχουν σε ελεύθερο παιχνίδι, αφήνοντας τα κινητά στην άκρη. Η επιτυχής εφαρμογή αυτών των μέτρων απαιτεί συνεργασία και δέσμευση απ’ όλες τις πλευρές. Είναι σημαντικό τα σχολεία να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον που να προάγει την υγεία και την ανάπτυξη των μαθητών, όπου η χρήση των κινητών θα είναι περιορισμένη. Αντίθετα, η φυσική και η κοινωνική δραστηριότητα μέσω του ελεύθερου παιχνιδιού θα πρέπει να ενισχυθεί.
— Πόσο επηρεάζουν τελικά τα smartphones την ψυχολογία των παιδιών;
Τα smartphones έχουν σημαντική επίδραση στην ψυχολογία των παιδιών. Εξαρτάται από τη χρήση των συσκευών, τον χρόνο που αφιερώνεται σε αυτές και το περιεχόμενο με το οποίο αλληλεπιδρούν τα παιδιά. Χρησιμοποιώντας τα κινητά τηλέφωνα, εκτίθενται σε πολλά ερεθίσματα και επιρροές που δυσκολεύονται να διαχειριστούν λόγω της ηλικίας και του επιπέδου της ανάπτυξης με αποτέλεσμα σε βάθος χρόνου να δημιουργούνται ψυχολογικά και κοινωνικά προβλήματα. Τα αρνητικά αποτελέσματα φαίνονται, δυστυχώς, στην πορεία, όχι άμεσα.
Βλέπουμε πολλά παιδιά και νέους που δυσκολεύονται ιδιαίτερα να κοινωνικοποιηθούν και προτιμούν να περνούν τον χρόνο τους στο κινητό επειδή δεν έχουν μάθει να συναναστρέφονται συνομηλίκους σε φυσικό περιβάλλον. Η κοινωνικοποίηση και η επικοινωνία με τους άλλους ανθρώπους είναι κάτι που χρειάζεται χρόνο και κόπο και, κυρίως, πρέπει να ξεκινήσει από την παιδική ηλικία μέσα από το παιχνίδι στις παιδικές χαρές και τη συνάντηση με άλλα παιδιά.
Μην ξεχνάμε και πόσο σημαντικό ρόλο παίζει η οικογένεια, επειδή τα παιδιά μιμούνται ότι βλέπουν από τους γονείς. Όταν οι γονείς, επιστρέφοντας στο σπίτι ασχολούνται με το κινητό τους, το ίδιο θα επιδιώξουν να κάνουν και τα παιδιά. Επομένως, θα πρέπει από μικρή ηλικία να ενθαρρύνονται ώστε να έχουν φυσική συναναστροφή και επικοινωνία με τους ανθρώπους.
— Θεωρείτε ότι η πολύωρη επαφή των παιδιών με την ψηφιακή ζωή επηρεάζει αισθητά την ανάπτυξή τους;
Ναι, τόσο σε ψυχολογικό όσο και σε φυσιολογικό επίπεδο. Η επίδραση αυτή μπορεί να είναι σύνθετη και να διαφέρει ανάλογα με την ηλικία του παιδιού, το περιεχόμενο με το οποίο αλληλοεπιδρά και τον τρόπο χρήσης της ψηφιακής τεχνολογίας. Ας ξεκινήσουμε με τα θετικά της ψηφιακής ζωής: παρέχει πρόσβαση σε πληθώρα εκπαιδευτικών πηγών και εργαλείων που μπορούν να ενισχύσουν τη μάθηση και τη δημιουργικότητα των παιδιών. Επίσης, οι εφαρμογές εκπαίδευσης και τα διαδραστικά παιχνίδια μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη γνωστικών δεξιοτήτων. Τέλος, στα θετικά μπορούμε να αναφέρουμε την αλληλεπίδραση και την κοινωνικοποίηση με φίλους από άλλες περιοχές του κόσμου.
Όσον αφορά τις αρνητικές επιπτώσεις, είναι αρκετές και ανησυχητικές σύμφωνα με τα στατιστικά των τελευταίων χρόνων αλλά και από τα παιδιά που βλέπω στο γραφείο μου. Παρατηρούνται σημαντικές διαταραχές ύπνου με αποτέλεσμα να επηρεάζεται αρνητικά η ακαδημαϊκή απόδοση αλλά και η μνήμη των παιδιών. Σημαντικές είναι οι επιπτώσεις και στην ψυχοκοινωνική τους ανάπτυξη επειδή η πολύωρη ενασχόληση με τα ηλεκτρονικά μέσα μειώνει σημαντικά τη φυσική αλληλεπίδραση με τους συνομηλίκους και κατ’ επέκταση την ικανότητα διαχείρισης διαπροσωπικών σχέσεων. Τα τελευταία χρόνια έχουν παρατηρηθεί αυξημένα επίπεδα άγχους, κατάθλιψη και διάσπαση προσοχής και απομάκρυνση από τη φυσική δραστηριότητα που είναι απαραίτητη τόσο για την ανάπτυξη όσο και για την υγεία τους γενικά.
— Τι σημαίνει για έναν νέο σήμερα το γεγονός ότι οι φιλίες, τα ραντεβού και oι σεξουαλικές τους σχέσεις εξαρτώνται πλήρως από τα κινητά;
Είναι ένα δίκοπο μαχαίρι. Από τη μια πλευρά προσφέρει νέες δυνατότητες και προσβάσεις, αλλά, από την άλλη, μπορεί να οδηγήσει σε επιφανειακές σχέσεις, άγχος και κινδύνους για τη ψυχική υγεία και την ιδιωτικότητα. Η χρήση αποκλειστικά και μόνο της τεχνολογίας έχει σημαντικές επιπτώσεις στις σχέσεις, στην αυτοεικόνα τους, στην κοινωνικοποίηση καθώς και στον τρόπο με τον οποίο βιώνουν και κατανοούν τη σεξουαλικότητα και την οικειότητα. Η εκπαίδευση για υπεύθυνη και ισορροπημένη χρήση της τεχνολογίας είναι απαραίτητη για να βοηθήσουμε τους νέους να αναπτύξουν υγιείς σχέσεις σε έναν ψηφιακό κόσμο.
To άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
