Η 16η ΑΠΡΙΛΙΟΥ είναι η Παγκόσμια Ημέρα Άνω Τελείας και ο Απρίλιος ο μήνας ευαισθητοποίησης για όσους παλεύουν με το τραύμα τους και τον ιδεασμό να θέσουν τέλος στη ζωή τους.
Και φέτος τα social media πλημμύρισαν από εικόνες με τατουάζ ανθρώπων σε διάφορα σημεία του σώματός τους: μία μικρή άνω τελεία – μία υπενθύμιση της μέρας που έφτασαν τόσο κοντά στην απόφαση να τερματίσουν τη ζωή τους ή μια κίνηση αλληλεγγύης προς όσους ταλαιπωρούνται από προβλήματα ψυχικής υγείας και αναζητούν στήριξη.
Το σημείο στίξης της άνω τελείας μέσα στα χρόνια έγινε σύμβολο θάρρους και δύναμης να πάρουν τον χρόνο τους και να απομακρυνθούν απ’ ό,τι τους έφερε τόσο κοντά στην απόγνωση και στην απόφαση ότι η ζωή τους δεν άξιζε πια. Μια άνω τελεία ανάμεσα σε μία προηγούμενη, σκοτεινή φάση της διαδρομής τους και στην απόφαση τελικά να μείνουν και να παλέψουν.
Αφήστε τον να εκφράσει τα συναισθήματά του με τον τρόπο που θέλει εκείνος. Αφήστε τον να κλάψει, να φωνάξει, να ορκιστεί και να κάνει ό,τι είναι γι’ αυτόν απαραίτητο για να απελευθερώσει τα συναισθήματά του. Όμως μην του επιτρέψετε να γίνει βίαιος ή να βλάψει τον εαυτό του.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Αμερικανικού Οργανισμού Ψυχικής Υγείας, μόνο το 2020 46.000 Αμερικανοί αποφάσισαν να βάλουν τέλος στη ζωή τους. Πρακτικά, αυτό μεταφράζεται σε μία αυτοχειρία ανά 11 λεπτά, τη στιγμή που οι ΗΠΑ βιώνουν την πιο τρομακτική κρίση ψυχικής υγείας μεταξύ νεαρών ατόμων και ειδικά μετά την επέλαση της πανδημίας της Covid-19. Βάσει των ίδιων στατιστικών, μέσα στο 2021 το 44% των παιδιών γυμνασιακής ηλικίας βίωσαν επίμονα περιστατικά κατάθλιψης και απόγνωσης, ενώ ένα 20% διαγνώστηκε με αυτοκτονικό ιδεασμό.
Από τον Φεβρουάριο μέχρι τον Μάρτιο του 2021, ο αριθμός κοριτσιών ηλικίας 12 με 17 ετών που νοσηλεύτηκαν ύστερα από κάποια αποτυχημένη απόπειρα αυτοκτονίας αυξήθηκε κατά 51% σε σύγκριση με το ποσοστό της ίδιας χρονικής περιόδου του 2019.
Πέρα από το γεωγραφικό όριο των ΗΠΑ, η κρίση ψυχικής υγείας –ειδικά μετά την πανδημία– θεωρείται παγκόσμιο φαινόμενο και παρά την εν γένει μηδαμινή προσπάθεια ευαισθητοποίησης, οι ειδικοί επιμένουν ότι η θεραπεία μπορεί να αποδώσει καρπούς σε ποσοστό 71%.
Το υψηλό ποσοστό αντιμετώπισης της κατάστασης είναι ο λόγος για τον οποίο σε αρκετές χώρες του εξωτερικού υπάρχουν σοβαρές καμπάνιες ευαισθητοποίησης ενηλίκων και εφήβων, προκειμένου να καταφεύγουν σε ψυχολόγους και ψυχιάτρους, ακόμα και σε τηλεφωνικές γραμμές υποστήριξης, προκειμένου να αποτραπεί ακόμα μία αυτοκτονία.
Πώς, όμως, βοηθάμε έναν άνθρωπο που φαίνεται να παλεύει με την ιδέα της αυτοκτονίας; Υπάρχουν βήματα που μπορούν να αποτρέψουν το χειρότερο και τι πρέπει να γνωρίζουμε όλοι όταν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο πληροφορούμαστε τις αυτοκαταστροφικές προθέσεις ενός ατόμου;
Σύμφωνα με τον οδηγό βοήθειας της «Κλίμακας» (Γραμμή Τηλεφωνικής Βοήθειας 1018), είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τα παρακάτω βήματα ώστε να φανούμε αποτελεσματικοί και καίριοι, όταν χρειαστεί.
«Να παίρνετε πάντα στα σοβαρά τα αυτοκαταστροφικά σχόλια»
Όταν ένας άνθρωπος αναφέρει ότι σκέπτεται την αυτοκτονία πρέπει πάντα να αντιμετωπίζουμε αυτά τα σχόλια με σοβαρότητα. Η υπόθεση ότι ο άνθρωπος αυτός επιδιώκει μόνο την προσοχή μας είναι ένα πολύ σοβαρό και ενδεχομένως καταστρεπτικό λάθος. Ζητήστε την βοήθεια ειδικών άμεσα.
«Προσπαθήστε να μη φανείτε σοκαρισμένοι»
Ο άνθρωπος αυτός είναι ήδη πολύ συντετριμμένος και αν διακρίνει την ταραχή σας για ό,τι σας λέει, θα τον επηρεάσει αρνητικά. Παραμείνετε ήρεμοι και μιλήστε μαζί του.
Ένας αυτοκαταστροφικός άνθρωπος χρειάζεται βοήθεια από επαγγελματίες ψυχικής υγείας. Μην επιτρέψετε σε μη σωστά καταρτισμένους ανθρώπους να δράσουν ως οι μοναδικοί σύμβουλοι αυτού του ατόμου.
«Ζητήστε βοήθεια αμέσως»
Καλέστε στο 1018 την 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την αυτοκτονία. Ένας αυτοκαταστροφικός άνθρωπος χρήζει άμεσης βοήθειας από ειδικούς ψυχικής υγείας.
«Ακούστε προσεκτικά όλα όσα έχει να σας πει αυτός ο άνθρωπος»
Αφήστε τον να μιλήσει όσο θέλει. Ακούστε τον προσεκτικά ώστε να είστε σε θέση να τον υποστηρίξετε όσο γίνεται και να μάθετε όσο το δυνατόν περισσότερα για αυτό που του προκαλεί τα αυτοκαταστροφικά συναισθήματα/σκέψεις.
«Ενδυναμώστε και ενθαρρύνετε αυτόν τον άνθρωπο»
Χρησιμοποιήστε ενθαρρυντικές φράσεις. Να θυμάστε ότι ο έντονος συναισθηματικός πόνος μπορεί να είναι συντριπτικός, γι’ αυτό τον λόγο να είστε όσο το δυνατό πιο ευγενικοί και υποστηρικτικοί. Δεν υπάρχει συνταγή για τέτοιες περιπτώσεις, διότι κάθε άνθρωπος και κάθε περίπτωση είναι διαφορετικοί.
«Πείτε του ότι ανησυχείτε πολύ γι’ αυτόν»
Πείτε του αλλά και δείξτε του ότι ενδιαφέρεστε γι’ αυτόν. Ένας αυτοκαταστροφικός άνθρωπος είναι ευάλωτος και χρειάζεται να αισθανθεί το ενδιαφέρον σας.
«ΜΗΝ τον αφήσετε μόνο του»
Εάν ο άνθρωπος αυτός είναι σε υψηλό κίνδυνο αυτοκτονίας, μην τον αφήσετε μόνο του. Μην αφήσετε έναν αυτοκαταστροφικό άνθρωπο μόνο του ούτε για ένα δευτερόλεπτο. Μόνον αφού δεχτεί βοήθεια από κάποιον ειδικό μπορείτε να εκτιμήσετε την περίπτωση να τον αφήσετε μόνο του.
«Ρωτήστε τον: "αισθάνεσαι τόσο άσχημα που σκέφτεσαι την αυτοκτονία;"»
Εάν η απάντηση είναι «ναι», ρωτήστε: «Έχεις σκεφτεί πώς θα το κάνεις;». «Έχεις ό,τι χρειάζεσαι για να το κάνεις;». «Έχεις σκεφτεί πότε θα το κάνεις;».
Πρέπει να μάθετε όσο το δυνατόν περισσότερα για το τι σκέπτεται. Όσο περισσότερο έχει προγραμματίσει τις πράξεις του τόσο μεγαλύτερο κίνδυνο διατρέχει. Εάν ο άνθρωπος αυτός έχει προσχεδιάσει τη μέθοδο και τη χρονική στιγμή, τότε βρίσκετε σε εξαιρετικά υψηλό κίνδυνο, γι’ αυτό τον λόγο δεν πρέπει να διστάσετε να καλέσετε το 1018 και να εξασφαλίσετε ότι το άτομο αυτό θα πάρει βοήθεια από ειδικούς ψυχικής υγείας.
Εάν αυτός ο άνθρωπος είναι κάτοχος όπλου και σας μιλήσει για την πρόθεσή του να το χρησιμοποιήσει, καλέστε άμεσα την αστυνομία ώστε να του αναιρεθεί η κατοχή του όπλου. Τα πυροβόλα χρησιμοποιούνται στην πλειοψηφία των περιπτώσεων και συνήθως εκείνοι που τα χρησιμοποιούν ως μέσω αυτοκτονίας δεν επιζούν. Αυτή είναι μια έκτακτη ανάγκη που πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα από την αστυνομία.
Αφήστε τον να εκφράσει τα συναισθήματά του με τον τρόπο που θέλει εκείνος. Αφήστε τον να κλάψει, να φωνάξει, να ορκιστεί και να κάνει ό,τι είναι γι’ αυτόν απαραίτητο για να απελευθερώσει τα συναισθήματά του. Όμως μην του επιτρέψετε να γίνει βίαιος ή να βλάψει τον εαυτό του.
Μην προσπαθήσετε να βοηθήσετε αυτόν τον άνθρωπο μόνοι σας. Βεβαιωθείτε ότι παρακολουθείται από γιατρό και ειδικό ψυχικής υγείας.
Προτού αφήσετε μόνο του τον άνθρωπο αυτό βεβαιωθείτε ότι δέχτηκε βοήθεια από ειδικό ψυχικής υγείας ή ότι ο κίνδυνος αυτοκτονίας έχει περάσει. Δεν μπορείτε να τον αφήσετε έως ότου περάσει ο κίνδυνος ή έως ότου μπει σε θεραπεία. Ένας άνθρωπος με αυτοκτονικό ιδεασμό είναι σε κίνδυνο κάθε στιγμή. Βεβαιωθείτε ότι κάνατε τις κατάλληλες ενέργειες για να τον βοηθήσετε πριν τον αφήσετε μόνο του.
Εάν κάποιος σας πει να κρατήσετε μυστικό τις αυτοκτονικές του προθέσεις, να θυμάστε ότι δεν μπορείτε να κρατήσετε αυτό το μυστικό. Σε καμία περίπτωση δεν μπορείτε να κρατήσετε ένα μυστικό που μπορεί να προκαλέσει τον θάνατο κάποιου. Δεν παραβιάζετε μια προνομιούχο επικοινωνία όταν λαμβάνετε τα απαραίτητα μέτρα για να αποτρέψετε μια αυτοκτονία. Αυτή είναι μια έκφραση αγάπης, φροντίδας, και σοβαρής ανησυχίας, και είναι η μόνη ηθική επιλογή σε μια κατάσταση τόσο σοβαρή όσο αυτή.
Με στοιχεία από Impact, Κλίμακα
