Μόλις ανοίξει ξανά το Mauritshuis, ένα από τα πιο διάσημα μουσεία του κόσμου για τα έργα του Βερμέερ και του Ρέμπραντ και φυσικά τη διάσημη «Καρδερίνα» του Κάρελ Φαμπρίτσιους, στη Χάγη στις 29 Αυγούστου 2021, οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία όχι μόνο να δουν τα αγαπημένα τους έργα αλλά και να τα μυρίσουν.
Οι επιμελητές του μουσείου ετοιμάζουν ένα πρωτότυπο πείραμα-πρότζεκτ επιχειρώντας να απαθανατίσουν τη ζωή του δέκατου έβδομου αιώνα και τις μυρωδιές του, που πολλές από αυτές έχουν εξαφανιστεί. Τι αρωματικές συνθέσεις έχουν τα έργα τέχνης; Αναρωτιούνται. Και πόση σημασία έχει η όσφρηση για να καταλάβουμε ή να συνδεθούμε με ένα έργο τέχνης;
Η έκθεση με τίτλο "Smell the Art: Fleeting – Scents in Colour", περιλαμβάνει αρωματικά σπρέι που, με το πάτημα ενός ποδοδιακόπτη, απελευθερώνουν τη μυρωδιά ενός πίνακα.
Τι μπορεί να μυρίζει ένα ειδυλλιακό τοπίο που δε μπορεί να συλλάβει το μάτι μας;
Οι επιμελητές για παράδειγμα παρατήρησαν ότι στο έργο View of Oudezijds Voorburgwal with the Oude Kerk in Amsterdam στην ήρεμη και καθαρή εικόνα με κύκνους, όμορφα κτίρια και μια βάρκα να πλέει στα ήρεμα νερά που έχει ζωγραφίσει ο Jan van der Heyden, μια γυναίκα πλένει ασπρόρουχα στο ποτάμι εκεί που εκβάλλουν και τα νερά μιας αποχέτευσης. Ο θεατής μένει μόνο στην εικόνα ενός καθαρού καναλιού και δε σκέφτεται ότι η πόλη και κάθε άλλη απεικόνιση έχει τη δική της οσμή, οσμές σώματος και αρώματα λουλουδιών, αρώματα από μακρινές χώρες, μπαχαρικά και καπνό, εξαφανισμένες μυρωδιές σήμερα, όπως λουλάκια και παλιά λευκαντικά ή σαπούνια.
Οι αρωματικές συνθέσεις που συνοδεύουν τους πίνακες του 17ου αιώνα που έχουν επιλεγεί για την έκθεση, θέλουν να αναδείξουν την οσφρητική εμπειρία μέσα από μια ιστορική έρευνα για τη μυρωδιά που πραγματοποιεί το μουσείο αλλά και να αναδείξουν μια αίσθηση που είναι εν ύπνω όταν κάνουμε επίσκεψη σε ένα μουσείο.
Η σχεδόν εκκεντρική αυτή έκθεση επισημαίνει τη σημασία που δίνουν οι άνθρωποι στις οσμές και τη σύνδεση τους με τα γεγονότα της ζωής μας. Κάτω από αυτό το πρίσμα η εμπειρία του να μυρίσουν τους πίνακες θα τους μείνει αλησμόνητη και μάλλον θα τους καταπλήξει.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ένα μουσείο επιχειρεί να συνδέσει έργα τέχνης με αρώματα. Μια έκθεση που σχεδιάστηκε με γνώμονα τη όσφρηση των επισκεπτών, το "The Art of Scent", έκανε το ντεμπούτο της στο Μουσείο Τεχνών και Σχεδιασμού στη Νέα Υόρκη το 2012. Το Λούβρο στρατολόγησε τους κορυφαίους αρωματοποιούς για να δημιουργήσει αρώματα εμπνευσμένα από τα διάσημα έργα τέχνης του, αλλά το Ολλανδικό μουσείο θέλει να παρουσιάσει και το ρόλο του αρώματος στην ολλανδική ζωή του 17ου αιώνα. Ενώ οι κάτοικοι των πόλεων ανακάλυπταν τα μύρα και τη μυρωδιά του κεχριμπαριού, ο κλήρος απέφευγε και στηλίτευε τη χρήση αρωματικών λιβανιών στις εκκλησίες.
«Η αίσθηση της μυρωδιάς είναι συνδεδεμένη με συναισθήματα και αναμνήσεις, σε αντίθεση με την όραση και τις άλλες αισθήσεις που έχουν λιγότερη σύνδεση με τη μνήμη και το συναίσθημα» λένε οι επιμελητές.
Στην έκθεση «Fleeting – Scents in Color», θα υπάρχουν και τέσσερα αρώματα που θα μπορεί να παραγγείλει το κοινό για να μυρίσει και από το σπίτι του τους πίνακες όταν η έκθεση παρουσιαστεί και ψηφιακά.
