Η προβληματική ανατομία μιας Μυκηναίας κυρίας

Η προβληματική ανατομία μιας Μυκηναίας κυρίας Facebook Twitter
11


 

Το εύρημα

Τμήμα τοιχογραφίας που εικονίζει το άνω μισό γυναικείας μορφής.
Γνωστή ως "Μυκηναία"
Διαστάσεις σωζόμενου τμήματος περίπου 50 x 70 εκ.
13ο αι. π.Χ.
Μυκήνες
Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Η περίφημη Μυκηναία ήρθε στο φως το 1970 στις ανασκαφές του Γεωργίου Μυλωνά στη Νοτιοδυτική Οικία των Μυκηνών και χρονολογείται τον 13ο αιώνα π.Χ.

Εικονίζεται μιά γυναικεία μορφή με την κεφαλή σε κατατομή προς τα αριστερά και τον άνω κορμό κατ'ενώπιον σε γαλάζιο βάθος. Η γυναίκα έχει πολύ μακριά μαλλιά, χτενισμένα σε περίτεχνη κόμμωση, με μακριούς βοστρύχους, φορά περιδέραια και βραχιόλια και με το δεξί της χέρι κρατά ένα περιδέραιο. Φορά κιτρινωπό ένδυμα με κόκκινες και λευκές ταινίες στο οποίο σημειώνονται οι θηλές του στήθους. 

Μέχρι πρόσφατα πιστευόταν ότι η Μυκηναία απεικόνιζε μιά καθιστή θεά που κάποια πιστή της πρόσφερε το περιδέραιο. Ωστόσο το 2009 η Bernice Jones δημοσίευσε μιά σημαντική μελέτη της τοιχογραφίας σε συνάρτηση με άλλα κομμάτια που βρέθηκαν στην ίδια περιοχή και κατέληξε σε μιά νέα πρόταση που εικονίζει την γυναίκα όρθια να κατευθύνεται προς τα αριστερά και να προσφέρει το περιδέραιο, ίσως σε μιά καθιστή θεότητα. 

 

μελέτη της B. Jones, σχέδιο του R. Ruppert

 

Η λεγόμενη "Μυκηναία" αποτελεί μιά από τις πιό αναγνωρίσιμες εικόνες της ελληνικής αρχαιότητας. Αναπαράγεται αφειδώς σε τουριστικούς οδηγούς, αφίσες, κάρτες, στα σχολικά βιβλία μας. Ακόμη και σε εξώφυλλα βιβλίων, όπως το Helen of Troy της Bettany Hughes.

 

 

Την έχετε δει δεκάδες φορές, ασφαλώς πολλοί θα την έχετε θαυμάσει κι από κοντά στη μυκηναϊκή αίθουσα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου στην Αθήνα. 

 

 

 

Την έχετε δει πολλές φορές, αλλά αναρωτιέμαι πόσοι έχετε παρατηρήσει την προβληματική ανατομία της;

 

Πόσοι έχετε παρατηρήσει ότι η περίφημη Μυκηναία έχει δύο δεξιά χέρια;

 

 

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΙΣΤΟΡΙΑ
11

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Τώρα είναι μια συνοικία γεμάτη πρόοδο και ζωή

Μεσοπόλεμος / «Ο οικοδομικός οργασμός ήλλαξε διά μιας την όψιν της Κυψέλης»

Ο Κανάρης δεν υπήρξε μόνο ένας από τους πρώτους Έλληνες «βομβιστές» (ως διάσημος, ξακουστός μπουρλοτιέρης) αλλά και το πρώτο σύμβολο κυψελιώτικου χιπστερισμού στη μεσοπολεμική του εκδοχή.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
Στάση στην Ιερά Οδό για να ζητήσεις την εύνοια της Αφροδίτης και του Έρωτα

Ιστορία μιας πόλης / Στάση στην Ιερά Οδό για να ζητήσεις την εύνοια της Αφροδίτης και του Έρωτα

Το Ιερό της Αφροδίτης μεταξύ Αθήνας και Ελευσίνας υπήρξε τόπος στάσης και λατρείας των ταξιδιωτών προς την Ελευσίνα. Η αρχαιολόγος Ευσταθία (Έφη) Ανέστη παρουσιάζει την ιστορία, τα ευρήματα και τη σημασία ενός από τα πιο ξεχωριστά αλλά λιγότερο γνωστά ιερά της αρχαίας Αττικής.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ταυρομαχίες για πατριωτικούς σκοπούς

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΙΣΤΟΡΙΑ / «Ο Ισπανός, χάρις στο θέαμα της ταυρομαχίας, συνήθισε το αίμα»

Ο πολεμικός απεσταλμένος της εφημερίδας «Ακρόπολις» παρακολούθησε «ένα θέαμα με μεγαλοπρέπεια μεσαιωνική, ένα θέαμα κτηνώδες» ενώ βροντούσαν τα κανόνια του Ισπανικού Εμφυλίου.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
Στo «Σωτηρία» ζητούσαν θεραπεία οι φυματικοί της πόλης

Ιστορία μιας πόλης / Στo «Σωτηρία» ζητούσαν θεραπεία οι φυματικοί της πόλης

Το νοσοκομείο «Η Σωτηρία» υπήρξε για περισσότερο από έναν αιώνα σύμβολο του αγώνα κατά της φυματίωσης. Σήμερα, το ομώνυμο μουσείο διατηρεί ζωντανή αυτή την ιστορία μέσα από αντικείμενα, αρχεία και μαρτυρίες. Μαζί με την ιστορικό και μουσειολόγο Ασημίνα Γρηγορίου ανακαλύπτουμε την ιδιαίτερη κληρονομιά του.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
«Το αεροπλάνο είναι, ειδικά για τους αμάχους, τρομερός εφιάλτης»

Μεσοπόλεμος / «Θα πετάξετε εάν θέλετε, υπό τον όρον ν’ αποσιωπήσετε ό,τι δείτε»

Ο απεσταλμένος της εφημερίδας «Ακρόπολις» στον Ισπανικό Εμφύλιο πέταξε πάνω από τη Μαδρίτη και το Εσκορεάλ με αεροπλάνο των εθνικιστών. «Διανύσαμε 230 χιλιόμετρα. Ο αεροπόρος μού είπε ότι δεν μας έρριξαν από κάτω. Ο Θεός κι η ψυχή του».
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
Πώς οι αποικίες των Μεγαρέων άλλαξαν τον αρχαίο κόσμο;

Ιστορία μιας πόλης / Ο αποικίες των Μεγαρέων άλλαξαν τον αρχαίο κόσμο

Οι νέες πόλεις που ίδρυσαν οι Μεγαρείς στη Μεσόγειο και στον Εύξεινο Πόντο δημιούργησαν ένα πυκνό δίκτυο, μοναδικό στην ελληνική αρχαιότητα. Οι αρχαιολόγοι Ειρήνη Σβανά και Λουκάς Ζώνας μιλούν για τον αποικισμό, την εξάπλωση του ελληνικού στοιχείου και τη σχέση των νέων κοινοτήτων με τη μητρόπολη.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
«Τώρα ο πατέρας πολεμά τα παιδιά του. Ίσως να σκότωσε και κανένα»

Μεσοπόλεμος / «Τώρα ο πατέρας πολεμά τα παιδιά του. Ίσως να σκότωσε και κανένα»

Ο πολεμικός ανταποκριτής της εφημερίδας «Ακρόπολις» περιγράφει τις εντυπώσεις του από τον Ισπανικό Εμφύλιο, από τα ερείπια του Ρεταμάρες και την Ημέρα του Πεζικού στο Τολέδο.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
Ξερολιθιές, νεράιδες, ανεμόμυλοι: Αυτή είναι η ιστορία της Νάξου

Ιστορία μιας πόλης / Ξερολιθιές, νεράιδες, ανεμόμυλοι: Αυτή είναι η ιστορία της Νάξου

Ο επίκουρος καθηγητής Μουσειολογίας Στέλιος Λεκάκης μιλά για το παρελθόν του νησιού, και τον τρόπο με τον οποίο τα υλικά μνημεία συνδέονται με την προφορική και την άυλη κληρονομιά.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ένας Έλληνας ρεπόρτερ στον Ισπανικό Εμφύλιο

Μεσοπόλεμος / «Παντού καταστροφή και θάνατος». Ένας Έλληνας ρεπόρτερ στον Ισπανικό Εμφύλιο

Ο πολεμικός ανταποκριτής της εφημερίδας «Ακρόπολις» περιγράφει τις εντυπώσεις του από τα γαλλοϊσπανικά σύνορα μέχρι τα χαρακώματα της πρώτης γραμμής, όπου είδε να χύνεται «άφθονο αίμα, κρουνούς που ρέουν ατελείωτοι».
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ

σχόλια

7 σχόλια
Αν και η στάση του αριστερού χεριού είναι πολύ περίεργη, το λάθος στο αριστερό χέρι ειναι ο δείκτης, του οποίου το νύχι δεν θα έπρεπε να φαίνεται. Τα δάχτυλα ειναι σωστά τοποθετημένα, διότι αν ήταν δεξιά παλάμη το δεύτερο δάχτυλο, σαν μέσος θα ήταν το μακρύτερο δάχτυλο, ενώ τώρα διακρίνεται ο μικρός, μετά ο παράμεσος κα τοι τρίτο μακρύτερο δάχτυλο ο μέσος.
Εξαιρετική παρουσίαση! Μια σπουδαία κυρία στο Μουσείο!Παρά το μέγα σφάλμα του ζωγράφου που απέδωσε δύο δεξιά άκρα των χεριών, οι καινοτομίες της τεχνικής και των λεπτομερειών της μορφής υποδηλώνουν έναν καλλιτέχνη, πολύ μεγάλο για την εποχή του, δηλαδή έναν μοναχικό άνθρωπο. Μπράβο στη στήλη για την επιλογή και την παρουσίαση!
Κοιτάζω και ξανά κοιτάζω, αλλά δύο δεξιά χέρια δε βλέπω. Στο αριστερό της χέρι, το περίγραμμα του κάτω μέρους του χεριού είναι δυσδιάκριτο επειδή υπάρχει μια ρωγμή. Εσείς πού το διαβάσατε ότι εχει δυο δεξιά χέρια, ή είναι δικό σας συμπέρασμα;
Όχι, δεν είναι δική μου παρατήρηση και ειναι σαφές ότι πρόκειται για αριστερό χέρι. Ο αντίχειρας βρίσκεται από την πλευρά του θεατή και το πρώτο δάκτυλο είναι ο δείκτης.Η παρατήρηση εχει παλαιόθεν καταγραφεί στη βιβλιογραφία και δεν πρόκειται για μοναδική περίπτωση, όπως ορθώς σημειώνει ο σχολιαστής Παλαιός των Ημερών αμέσως από πάνω. Στην εικονογραφία του Αιγαίου δύο δεξιά χέρια έχει παραδείγματος χάριν μιά μορφή που κρατά κάδο στην σαρκοφάγο της Αγίας Τριάδας. To ειδικώτερο άρθρο επί του θέματος αν σας ενδιαφέρει είναι αυτό Sara A. Immerwahr, "Left or right? A study of hands and feet", στο L. Morgan (ed.) Aegean Wall Painting: A Tribute to Mark Cameron, BSA Studies no. 13, London 2005. Ας σημειωθεί ότι η απεικόνιση δύο δεξιών χεριών αποτελεί και συχνό φαινόμενο της Αιγυπτιακής τέχνης.
Η Μυκηναία έχει και άλλα μυστικά.Ξέρετε π.χ. ότι είναι κατασκευασμένη με γεωμετρικά στένσιλ και όχι με το χέρι;Όποιος έχει όρεξη για τεχνικά άρθρα, ας δει εδώhttp://ieeexplore.ieee.org/xpl/login.jsp?tp=&arnumber=5413987&url=http%3A%2F%2Fieeexplore.ieee.org%2Fxpls%2Fabs_all.jsp%3Farnumber%3D5413987http://ieeexplore.ieee.org/xpl/login.jsp?tp=&arnumber=5740922&url=http%3A%2F%2Fieeexplore.ieee.org%2Fxpls%2Fabs_all.jsp%3Farnumber%3D5740922
Έχετε δίκιο, η Μυκηναία έχει κι άλλα μυστικά. Ο καλός φίλος αρχαιολόγος στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Κώστας Πασχαλίδης μου θύμισε την δική του παρατήρηση ότι η Μυκηναία είναι η μόνη μειδιώσα μορφή της αιγαιακής εικονογραφίας. Σας ευχαριστώ που προσθέσατε τις παραπομπές. Το φαινόμενο της χρήσης εργαλείων σταθερού γεωμετρικού σχήματος είναι ιδιαιτέρως σαφές στις τοιχογραφίες της Σαντορίνης. Σας παραπέμπω σε σχετικό άρθρο των Μπίρταχα-Ζαχαριουδάκη ευτυχώς διαθέσιμο στο διαδίκτυο http://msaz.net/geo/theraweb/thera-c.html