Δεν ήταν μόνο η νοτιοανατολική Τουρκία που δοκιμάστηκε σκληρά από τον σεισμό των 7,8 Ρίχτερ. Σοβαρό αντίκτυπο είχε και στη βόρεια Συρία που έπαιξε «δεύτερο βιολί» στις ειδήσεις, η ανθρώπινη τραγωδία όμως είναι κι εδώ μεγάλη, και μάλιστα σε μια χώρα όπου οι πληγές του εμφυλίου παραμένουν ανοικτές – μια φρίκη δίχως τέλος.
Κάπου 300.000 Σύριοι έχουν βρεθεί άστεγοι, αρκετές χιλιάδες είναι οι τραυματίες, ενώ σε 3.000 ανέρχονται οι καταμετρημένοι ως τώρα νεκροί. Όπως όμως συμβαίνει και στην Τουρκία, υπάρχουν βάσιμοι φόβοι ότι τα θύματα είναι πολλαπλάσια, δεδομένου μάλιστα ότι εδώ δεν έχουμε μια πληθώρα εγχώριων και ξένων διασωστικών ομάδων που επιχειρούν. Η περιοχή είναι φτωχότερη, οι άνθρωποι το ίδιο, οι υποδομές σχεδόν ανύπαρκτες, όπως και οι δημόσιες και οι κοινωνικές υπηρεσίες. Τώρα το μεγάλο στοίχημα είναι η φροντίδα όσων επέζησαν.
Μιλήσαμε για όλα αυτά με τον Απόστολο Βεΐζη, γενικό διευθυντή της ΜΚΟ Intersos Hellas που επιχειρεί στη βόρεια Συρία από το 2019, στηρίζοντας ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες και ειδικά παιδιά. Παρέχει ιατρική φροντίδα και συμβουλευτική, στηρίζει τις δομές υγείας, διανέμει τρόφιμα και άλλα είδη πρώτης ανάγκης.
Μπροστά σε τέτοιες γενικευμένες συμφορές που δεν γνωρίζουν σύνορα και εθνικότητες ακόμα και οι πολεμικές συγκρούσεις οφείλουν να σταματούν. Θα έπρεπε να είχε συμφωνηθεί ήδη στη Συρία μια πολιτική εκεχειρία που θα καθιστούσε δυνατή την άμεση και ανεμπόδιστη ροή της ανθρωπιστικής βοήθειας.
Εκτός από το γραφείο της στη Δαμασκό, έχει παρουσία σε δύο περιοχές που επλήγησαν ιδιαίτερα από τον σεισμό, τη Χάμα και το Ιντλίμπ. «Ήταν μεν δυστύχημα το ότι μας βρήκε ο σεισμός εκεί, “ευτύχημα” όμως που μπορέσαμε να ανταποκριθούμε άμεσα στις εκκλήσεις για βοήθεια», λέει ο γιατρός – και είναι σίγουρα ανακουφιστικό το ότι τουλάχιστον η αποστολή δεν μέτρησε απώλειες από το χτύπημα του εγκέλαδου.
— Μιλάμε καταρχάς για τη Συρία, μια χώρα που πέρασε έναν σκληρό και μακροχρόνιο εμφύλιο, με ανυπολόγιστες ανθρώπινες και υλικές απώλειες, κατεστραμμένες πόλεις και υποδομές, και αντιπαλότητες που δεν έχουν κοπάσει.
Ακριβώς. Η φυσική καταστροφή ήρθε να επιβαρύνει μια ήδη οριακή κατάσταση. Υπολογίζεται ότι μέχρι το 2024 κάπου 14 εκατ. Σύριοι θα χρειαστούν ανθρωπιστική βοήθεια, 700.000 περισσότεροι από πέρσι.
Επιπλέον, 77% των Σύριων που ζουν στις ελεγχόμενες από την κεντρική κυβέρνηση περιοχές αδυνατεί να καλύψει τις βασικές του ανάγκες. Πρόσβαση στο ηλεκτρικό ρεύμα έχουν μόνο έξι στους δέκα πολίτες κι αυτό για 3-8 ώρες ημερησίως. Αλλού τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα.
Επιπλέον, η Συρία σήμερα είναι πολύ φτωχότερη και διαθέτει πολύ λιγότερους πόρους από την Τουρκία. Αγαθά που στη δεύτερη βρίσκεις εύκολα ακόμα και σε συνοικιακά σούπερ μάρκετ, στην πρώτη, ειδικά στην παρούσα φάση, είναι δύσκολο να βρεθούν.
— Διαβάζαμε ότι μέχρι πρόσφατα η κυβέρνηση Άσαντ αρνούνταν να διευκολύνει την παροχή βοήθειας σε περιοχές εκτός της δικαιοδοσίας της, μεγάλο κομμάτι των οποίων βρίσκεται ακριβώς στην πληγείσα ζώνη.
Θα σας πω. Στην ελεγχόμενη από τη Δαμασκό Χάμα, όπου βρίσκεται το ένα κλιμάκιό μας, οι άνθρωποι αναγκάζονταν, ελλείψει μέσων, να σκάβουν κυριολεκτικά με τα χέρια μήπως βρουν επιζώντες ανάμεσα στα συντρίμμια. Τα υπάρχοντα νοσοκομεία είναι κι αυτά ετοιμόρροπα, λείπουν ακόμα και βασικά φάρμακα. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι βρίσκονται στον δρόμο – 80.000 μόνο στο Χαλέπι.
Στο κομμάτι που ελέγχει η αντιπολίτευση και όπου κατοικούν περί τα 4 εκατ. άνθρωποι, το 1,7 εκατ. ζει σε σκηνές, ένας τεράστιος αριθμός εκτοπισμένων για τους οποίους τα πράγματα τώρα θα δυσκολέψουν ακόμα περισσότερο. Εδώ και αρκετές ημέρες δεν λάμβαναν καν ανθρωπιστική βοήθεια, εφόσον το μοναδικό υπάρχον πέρασμα από την Τουρκία, το οποίο ελέγχουν οι ειρηνευτικές δυνάμεις του ΟΗΕ, παραμένει προσώρας κλειστό. Οι κυανόκρανοι δεν είχαν καν βενζίνη για τα ασθενοφόρα, ενώ ο FAO (Παγκόσμιος Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας) έχει ανακοινώσει ότι τα τρόφιμα στην περιοχή επαρκούν για μία εβδομάδα το πολύ ακόμη.
Σημειωτέον ότι ανάμεσα στα θύματα του σεισμού στη νοτιοανατολική Τουρκία βρίσκονται και αρκετοί Σύριοι πρόσφυγες που είχαν καταφύγει εκεί – όσοι εντοπίστηκαν νεκροί, επιστρέφουν τώρα σε φέρετρα...
— Πώς επιχειρείτε εσείς εκεί και πώς είναι η κατάσταση αυτήν τη στιγμή;
Έχουμε συνολικά τέσσερις κινητές μονάδες με γιατρό, νοσηλευτή, μαία, ψυχολόγους αλλά και ανθρώπους που καταγράφουν ελλείψεις και ανάγκες. Οι περισσότεροι τραυματίες έχουν μεταφερθεί στο νοσοκομείο της Χάμα, έξω από το οποίο βοηθούμε κι εμείς όπου μπορούμε, διανέμοντας ταυτόχρονα επισιτιστική βοήθεια.
Υπάρχουν, όπως είπαμε, μεγάλες ανάγκες σε τρόφιμα, ακόμα μεγαλύτερες, δε, σε φάρμακα και ιατρικό υλικό, ιδίως στα πιο απομακρυσμένα νοσοκομεία. Οι καιρικές συνθήκες δεν βοηθούν, ο χρόνος δουλεύει εναντίον μας, πασχίζουμε όμως για το καλύτερο.
Δυστυχώς, ακόμα και σε μια τέτοια ανείπωτη ανθρωπιστική καταστροφή μπαίνουν μπροστά οι ιδεολογίες, οι σημαίες και τα πολιτικά παιχνίδια. Ο Άσαντ αξιώνει οποιαδήποτε ανθρωπιστική βοήθεια να περνάει πρώτα από τη Δαμασκό, από την επίσημη κυβέρνηση δηλαδή, οι ξένες κυβερνήσεις πάλι, που πιέζονται να συνδράμουν, κωλυσιεργούν με διάφορα προσχήματα, πράγμα που βρίσκω αδικαιολόγητο. Ούτε γίνεται να σκεφτόμαστε αν θα βοηθήσουμε τον απλό κόσμο που υποφέρει επειδή στη μεν Τουρκία κυβερνά το καθεστώς Ερντογάν, στη δε Συρία το καθεστώς Άσαντ.
Μπροστά σε τέτοιες γενικευμένες συμφορές που δεν γνωρίζουν σύνορα και εθνικότητες ακόμα και οι πολεμικές συγκρούσεις οφείλουν να σταματούν. Θα έπρεπε να είχε συμφωνηθεί ήδη στη Συρία μια πολιτική εκεχειρία που θα καθιστούσε δυνατή την άμεση και ανεμπόδιστη ροή της ανθρωπιστικής βοήθειας. Είναι ίσως και ευκαιρία να εκτιμηθούν διαφορετικά μερικά πράγματα, να ανοίξει ένας νέος διάλογος...
— Ισχύει ότι η Άγκυρα, μετά τις εκκλήσεις, συζητά να ανοίξει δύο επιπλέον συνοριακά περάσματα ώστε να διευκολυνθεί η ροή της διεθνούς ανθρωπιστικής βοήθειας προς τη βόρεια Συρία;
Πράγματι, και υποτίθεται ότι τα φορτηγά είναι έτοιμα να χρησιμοποιηθούν, φοβάμαι όμως ότι έχουμε ήδη καθυστερήσει πολύ. Θέλουμε, εντούτοις, να ελπίζουμε ότι η δύναμη και το μεγαλείο της ανθρώπινης αλληλεγγύης θα ξεπεράσουν στο τέλος όλα τα εμπόδια, ότι οι ίδιοι οι πολίτες όχι μόνο θα βοηθήσουν καθένας όπως μπορεί αλλά θα υποχρεώσουν τους πολιτικούς τους να συνδράμουν ουσιαστικά, αφήνοντας κατά μέρος σκοπιμότητες και συμφέροντα, όπως έχουμε όλοι χρέος να κάνουμε σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Η μεγάλη πρόκληση τώρα είναι να στηρίξουμε και να φροντίσουμε όσους επέζησαν και θα πρέπει τόσο οι ευαισθητοποιημένοι πολίτες όσο και όλες οι ανθρωπιστικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στο πεδίο να συντονίσουν τις προσπάθειές τους ώστε να αποστέλλονται στους πληγέντες τα πλέον χρειαζούμενα κατά περίπτωση, είτε πρόκειται για τρόφιμα, φάρμακα και ρουχισμό είτε για χρηματική βοήθεια.
