Αν κάτι με ενοχλεί στην ποπ κουλτούρα, είναι οι επιστημονικές ανακρίβειες που αναπαράγονται σε χρόνο dt. Η περίοδος του χρόνου που διανύουμε είναι μία τέτοια, κατά την οποία τα social media (και κάθε λογής media) επιδίδονται σε ένα ξέφρενο χορό διατύπωσης υπερβολών και ανακριβειών. Το κερασάκι στην τούρτα είναι ο ψευδο-επιστημονισμός που συναντά κανείς σε όλη αυτή την τρέλα. Συνηθέστατα, μετά την ωραιοποιημένη και τραβηγμένη παρουσίαση ενός θέματος που "πουλάει", γίνεται επίκληση στην απρόσωπη αυθεντία της επιστήμης και τότε ποιος τολμά να αντικρούσει το παραλήρημα του αθρογράφου; Κανείς.
Ας γίνω πιο ξεκάθαρος. Αναφέρομαι στη μεγαλύτερη πανσέληνο του χρόνου. Οι διατυπώσεις των σχετικών άρθρων που διακινούνται ασύδοτα στο ίντερνετ τις τελευταίες μέρες είναι τέτοιες, που άνετα θα μπορούσες να νομίζεις πως μετά το σούρουπο, το φεγγάρι κυριολεκτικά θα ξεπροβάλλει μέσα στο σαλόνι σου. Γλιστρώντας σχεδόν απ' το παράθυρο. Τι όμορφη σκηνή θα ήταν αυτή, αλήθεια! Σκηνοθετημένη περίτεχνα απ' το σύμπαν, αποκλειστικά και μόνο για ρομαντικούς και ερωτευμένους.
Όπως αντιλαμβάνεσαι από την προηγούμενη παράγραφο, όλοι έχουμε την τάση να γινόμαστε ρομαντικοί σε ανύποπτο χρόνο. Είναι στη φύση μας. Η ζωή θα ήταν αφόρητα βαρετή αν κάποιες φορές δεν βλέπαμε τα πράγματα μέσα από το πρίσμα ενός καλειδοσκοπίου. Με τα χρώματα και τα σχήματα να πολλαπλασιάζονται και να δένουν όμορφα σε έναν "εσωτερικό", γεωμετρικό χορό - ο οποίος παραβλέπουμε (συχνά ηθελημένα) πως προκύπτει από μια αναδιατεταγμένη προβολή της απλής, πεζής πραγματικότητας.
Μεγαλύτερη πανσέληνος του χρόνου, λοιπόν, ή Super Moon. Ήταν όντως κάτι το τόσο ξεχωριστό ή γι άλλη μια φορά πάθαμε μαζική παράκρουση; Let's do the math.
Η σελήνη κινείται σε ελλειπτική τροχιά γύρω από τη γη, συμπληρώνοντας μία πλήρη περιφορά σε 27 ημέρες, 7 ώρες και 43 λεπτά. Κατά συνέπεια η απόσταση μεταξύ των δύο σωμάτων αλλάζει συνεχώς και περιοδικά. Όταν η σελήνη βρίσκεται στο πλησιέστερο σημείο προς τη γη (~356.500 km) λέμε ότι βρίσκεται στο περίγειο της τροχιάς της, ενώ όταν βρίσκεται στο πιο απόμακρο σημείο (~406.700 km), λέμε ότι βρίσκεται στο απόγειο. Η αυξομείωση αυτή είναι ±6% της μέσης απόστασης και έχει ως αποτέλεσμα να αλλάζει ελάχιστα το γωνιακό μέγεθος του φυσικού μας δορυφόρου στο ουράνιο στερέωμα. Από 29,3 λεπτά της μοίρας στο απόγειο, μπορεί να αυξηθεί σε 34,1 λεπτά της μοίρας στο περίγειο. Ποτέ όμως δεν αποκλίνει δραματικά από τη μισή μοίρα (1 μοίρα έχει 60 υποδιαιρέσεις, τα λεπτά). 
Το hype των τελευταίων ημερών (ή sensationalism όπως επισήμανε σε σχόλιο προηγούμενου άρθρου ο αναγνώστης alexbiohazardous), έχει προκύψει από το γεγονός ότι η σελήνη στις 23 Ιουνίου θα βρίσκεται σε πλήρη φάση -δηλαδή με το 100% της φωτισμένης πλευράς να είναι ορατό από τη γη- και ταυτόχρονα στο περίγειο της τροχιάς της. Ως αποτέλεσμα, η σελήνη θα φαίνεται σε εμάς, τους επίγειους παρατηρητές, κατά 30% πιο φωτεινή και κατά 14% μεγαλύτερη από μια τυπική πανσέληνο - σύμφωνα πάντα με τη NASA.
Σχετικά με το 30% στην αύξηση της φωτεινότητας δεν έχω να εγείρω κάποια ένσταση. Μπορεί να ενθουσιάσει αρκετούς και ίσως είναι μια αξιοσημείωτη διαφορά. Τη διαπίστωσα και εγώ χθες το βράδυ κάνοντας μια βόλτα στο λιμάνι. Όμως αναρωτιέμαι, το 14% στην αύξηση του μεγέθους πόσο special μπορεί να είναι; Οι περισσότεροι αστρονόμοι πιστεύουν πως μια τόσο μικρή διαφορά δεν μπορεί να γίνει αντιληπτή από το ανθρώπινο μάτι. Ειδικά όταν μεσολαβούν ακέραια πολλαπλάσια των 27+ ημερών για να συγκρίνει κανείς διαφορετικές πανσέληνους!
Δείτε την παρακάτω εικόνα. Θα διαπιστώνατε μόνοι σας κάποια σημαντική διαφορά εάν δεν φέρατε πρότερη προσδοκία; Ή αν δεν είχατε τα δύο σώματα δίπλα-δίπλα ώστε να γίνει αμεσότερη η σύγκριση;
Επίσης, όπως επισήμανε και ο διάσημος αστροφυσικός Neil deGrasse Tyson στο twitter του, η χθεσινή πανσέληνος δεν είχε ουσιαστικά καμία διαφορά με την πανσέληνο του περασμένου μήνα!
Σε όλα αυτά να προσθέσουμε ότι η "σούπερ-πανσέληνος" συμβαίνει περίπου μια φορά το χρόνο και επομένως δεν είναι διόλου σπάνιο το φαινόμενο, σε αντίθεση με τις ολικές εκλείψεις ηλίου.
Δε θέλω να γίνομαι κυνικός και να χάνω το ρομαντισμό μου, αλλά ξενερώνω εντελώς με τις υπερβολές των mass media. Νομίζω λείπει η κριτική μας ικανότητα και αναπαράγουμε ό,τι βρεθεί μπροστά μας. Be sceptic!
P.S.: Να χαίρεστε κάθε πανσέληνο, κάθε μισοφέγγαρο και κάθε στιγμή γενικότερα. Όλα στο μυαλό είναι.
σχόλια