Μια νομική μάχη «γάτας και ποντικιού» βρίσκεται σε εξέλιξη σχετικά με το αν ο πρόεδρος των ΗΠΑ μπορεί να χρησιμοποιεί διάφορες ασαφείς και μη δοκιμασμένες νομικές διατάξεις για να επιβάλλει δασμούς.
Τώρα, το Κογκρέσο φαίνεται πως βρίσκεται κοντά στο να του παραχωρήσει μια νέα, ευρεία και ρητή εξουσία για την επιβολή δασμών.
Ένα νομοσχέδιο για τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, που φέρει το όνομα του εκλιπόντος γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ, έχει λάβει συντριπτική διακομματική υποστήριξη στη Γερουσία και θα επιτρέπει στον πρόεδρο Τραμπ - αλλά και σε μελλοντικούς προέδρους - να επιβάλλουν δασμούς έως και 100% σε μεγάλους εισαγωγείς ρωσικής ενέργειας.
Εάν εγκριθεί με τη σημερινή του μορφή, το νομοσχέδιο θα δώσει στον Αμερικανό πρόεδρο μεγαλύτερη ευελιξία να αυξήσει τους δασμούς στις εισαγωγές από μεγάλες οικονομίες, όπως η Ινδία, η Κίνα και η Ευρωπαϊκή Ένωση, χωρίς τους νομικούς περιορισμούς και την αβεβαιότητα που χαρακτηρίζουν τα εργαλεία που έχει χρησιμοποιήσει μέχρι σήμερα.
Τι προβλέπει το νομοσχέδιο
Το «Lindsey O. Graham Sanctioning Russia Act of 2026» ξεπέρασε ένα σημαντικό διαδικαστικό εμπόδιο στη Γερουσία την περασμένη εβδομάδα, με ψήφους 86 υπέρ και 12 κατά.
Το νομοσχέδιο:
- ενισχύει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας και του Ιράν
- στοχεύει τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας, δηλαδή τα πετρελαιοφόρα που χρησιμοποιούνται για την αποφυγή των κυρώσεων
- προβλέπει δασμό 500% στις αμερικανικές εισαγωγές από τη Ρωσία.
Παράλληλα, δίνει στον εκπρόσωπο Εμπορίου των ΗΠΑ τη δυνατότητα να προσαρμόζει τους δασμούς από 0% έως 100% για τις πέντε μεγαλύτερες χώρες που εισάγουν ρωσικό αργό πετρέλαιο ή φυσικό αέριο σε όγκο.
Ο εκπρόσωπος Εμπορίου θα πρέπει απλώς να ενημερώνει το Κογκρέσο για τις αποφάσεις του. Δεν προβλέπονται άλλοι ουσιαστικοί περιορισμοί ούτε απαιτείται από την κυβέρνηση να αιτιολογήσει το ύψος των δασμών που επιλέγει.
Η κατάσταση σήμερα
Η εξέλιξη αυτή έρχεται την ώρα που η ευρύτερη πολιτική δασμών του Τραμπ έχει αντιμετωπίσει σημαντικές νομικές προκλήσεις και πισωγυρίσματα στα δικαστήρια.
Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ τάχθηκε κατά της χρήσης από τον Τραμπ του Νόμου περί Διεθνών Οικονομικών Εξουσιών Έκτακτης Ανάγκης (International Emergency Economic Powers Act) για την επιβολή εκτεταμένων δασμών. Στη συνέχεια, το υπουργείο Οικονομικών επέστρεψε περίπου 100 δισ. δολάρια σε εισαγωγείς που είχαν καταβάλει αυτούς τους δασμούς.
Η κυβέρνηση στράφηκε στη συνέχεια στο Άρθρο 122 του Νόμου Εμπορίου του 1974, το οποίο επιτρέπει προσωρινούς δασμούς για την αντιμετώπιση ελλειμμάτων στο ισοζύγιο πληρωμών. Ωστόσο, η διάταξη αυτή περιορίζει το ύψος και τη διάρκεια των δασμών, ενώ κατώτερο δικαστήριο απέρριψε και τη χρήση της από την κυβέρνηση.
Η νέα νομική στρατηγική
Πιο πρόσφατα, η κυβέρνηση Τραμπ στράφηκε στο Άρθρο 301 του Νόμου Εμπορίου του 1974, το οποίο επιτρέπει την επιβολή δασμών ως αντίποινα για αθέμιτες εμπορικές πρακτικές άλλων χωρών.
Πρόκειται για μια διάταξη που έχει χρησιμοποιηθεί από πολλές κυβερνήσεις στο παρελθόν. Ωστόσο, η συγκεκριμένη επίκλησή της θεωρείται πιο αμφισβητήσιμη, καθώς βασίζεται στον ισχυρισμό ότι απαιτούνται αντίποινα για πρακτικές καταναγκαστικής εργασίας σε ορισμένες από τις πλουσιότερες χώρες του κόσμου.
Οι επιχειρήσεις που πλήττονται από τους δασμούς έχουν επίσης προσφύγει στη δικαιοσύνη.
Τι αλλάζει
Εάν το νομοσχέδιο εγκριθεί στη σημερινή του μορφή, θα προσφέρει στον Αμερικανό πρόεδρο ένα πιο ισχυρό νομικό εργαλείο για την επιβολή πολύ υψηλότερων δασμών, τουλάχιστον απέναντι σε ορισμένες μεγάλες οικονομίες.
Στο κείμενο του νομοσχεδίου δεν υπάρχει διάταξη που να υποχρεώνει τον Τραμπ ή μελλοντικούς προέδρους να συνδέουν τη χρήση των δασμών με συγκεκριμένο γεωπολιτικό στόχο που να αφορά τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Με πληροφορίες από Axios
