Η Μίστι Κόπλαντ, η γυναίκα που έσπασε τον «λευκό» κανόνα του μπαλέτου, αποχαιρετά το American Ballet Theatre.
Η πρώτη μαύρη πρίμα μπαλαρίνα του American Ballet Theatre, ο «μαύρος κύκνος» που άλλαξε ουσιαστικά τον χάρτη του κλασικού χορού στις Ηνωμένες Πολιτείες, κλείνει έναν κύκλο γεμάτο θριάμβους, πόνο και επιμονή.
Γνωστή για τη δράση και την προώθηση της συμπερίληψης στο μπαλέτο, η Κόπλαντ θα τιμηθεί με μια λαμπερή αποχαιρετιστήρια βραδιά στη Νέα Υόρκη, παρουσία προσωπικοτήτων όπως η Όπρα Γουίνφρεϊ και η Ντέμπι Άλεν. Για την τελευταία φορά που θα ανέβει στη σκηνή του American Ballet Theatre, ετοιμάζει μια παράσταση βασισμένη σε αποσπάσματα από τα έργα «Ρωμαίος και Ιουλιέτα» και «Sinatra Suite», καθώς και μια καινούργια χορογραφία του Κάιλ Έιμπραχαμ -μια σύνθεση που μοιάζει να συνοψίζει την ίδια της τη ζωή.
«Αν και αποχαιρετώ τη σκηνή, θα συνεχίσω να δουλεύω για να ανοίγω πόρτες και να δημιουργώ χώρο για όλους. Θέλω το μπαλέτο να είναι ένας τόπος όπου όλοι ανήκουν», έγραψε συγκινημένη στο Instagram, αποχαιρετώντας με ευγνωμοσύνη για όσους τη στήριξαν σε κάθε της βήμα.
Η πορεία της ξεκίνησε σχεδόν στην Καλιφόρνια, όταν άρχισε να χορεύει στα 13 της χρόνια -μια ηλικία που, για τα αυστηρά πρότυπα του κλασικού χορού, θεωρείται «πολύ αργά». Κι όμως, το 2001 εντάχθηκε στο American Ballet Theatre, και το 2015, δεκατέσσερα χρόνια αργότερα, έγινε η πρώτη μαύρη γυναίκα που κατέκτησε τον ανώτατο τίτλο της principal dancer. Είχε προηγουμένως αναδειχθεί δεύτερη Αφροαμερικανίδα σολίστ του θεάτρου το 2007.
Η καλλιτεχνική διευθύντρια του ABT, Σούζαν Τζάφι, την περιέγραψε ως «μια γυναίκα που έσπασε φραγμούς, ενέπνευσε γενιές και επαναπροσδιόρισε τι σημαίνει να είσαι μπαλαρίνα». Και πράγματι, η Κόπλαντ εξελίχθηκε σε σύμβολο αλλαγής για τα στερεότυπα που μάστιζαν την τέχνη.
Η ιστορία της ξεκινά από την απαξίωση και καταλήγει στις σπουδαιότερες διακρίσεις. Η ίδια έχει μιλήσει με ειλικρίνεια για τις στιγμές που απορρίφθηκε επειδή «χαλούσε την αισθητική ισορροπία» μιας τέχνης που στηρίζεται στην ομοιομορφία. Της ζητήθηκε να «ανοίξει» την απόχρωση του δέρματός της για να ταιριάζει με τις άλλες χορεύτριες, ενώ για χρόνια ήταν η μοναδική μαύρη γυναίκα ανάμεσα στα εκατό μέλη του θιάσου. Σε μια εποχή που το Dance Theatre of Harlem -ο μοναδικός θεσμός που προωθούσε μαύρους χορευτές- είχε σταματήσει να λειτουργεί, εκείνη έγινε φάρος μέσα στο σκοτάδι, σύμβολο επιμονής και αξιοπρέπειας για τους μαύρους καλλιτέχνες.
Η φήμη της εκτοξεύτηκε όταν εμφανίστηκε σε βίντεο του Prince και συνεργάστηκε μαζί του σε περιοδεία, ενώ η επιτυχία της συνέβαλε στην ανανέωση του κοινού του American Ballet Theatre.
Το 2023, ένα βίντεο στο TikTok την έφερε ξανά στο προσκήνιο: η Κόπλαντ έδειχνε πώς έβαφε τις ροζ πουέντ της με make up για να ταιριάζουν στο χρώμα του δέρματός της. Η εικόνα της να κρατά το σφουγγαράκι και να μεταμορφώνει τα παπούτσια της έγινε viral, ανοίγοντας έναν νέο διάλογο για τη διαφορετικότητα στο μπαλέτο. Από εκεί γεννήθηκε η καμπάνια «Let’s Make a Pointe!», με αίτημα προς την Apple να προσθέσει περισσότερες αποχρώσεις στο emoji του παπουτσιού μπαλέτου -μικρή, αλλά ουσιαστική νίκη στη μάχη για ορατότητα.
Πέρα από το χορό, η Μίστι Κόπλαντ ίδρυσε το «Misty Copeland Foundation» με σκοπό να κάνει την τέχνη προσιτή σε όλους, δίνοντας ευκαιρίες σε παιδιά που διαφορετικά δεν θα είχαν πρόσβαση στη χορευτική εκπαίδευση.
Η επιρροή της είναι εμφανής στις νέες γενιές. Η Ίντια Μπράντλεϊ, η πρώτη μαύρη σολίστ στην ιστορία του New York City Ballet, δήλωσε πως «πριν από τη Μίστι, δεν μας έβλεπαν καν ως πιθανές πρωταγωνίστριες. Εκείνη μας έμαθε να πιστεύουμε πως μπορούμε να είμαστε».
Κι όμως, ακόμη και σήμερα, το μπαλέτο παραμένει ένας χώρος όπου η διαφορετικότητα κάνει τα πρώτα της βήματα. Η Κόπλαντ είναι η μοναδική μαύρη κορυφαία μπαλαρίνα του American Ballet Theatre, την ώρα που στο Παρίσι υπάρχει μόλις μία μαύρη χορεύτρια στο υψηλότερο επίπεδο.
Τι έλεγε πέρυσι για τη στιγμή που θα ανέβαινε ξανά στη σκηνή
Έχοντας απέναντι της την ειδική ανταποκρίτρια του BBC, Katty Kay και μένοντας σχεδόν τρία χρόνια μακριά από τα φώτα της σκηνής, δήλωσε το 2024 ότι «δεν είναι σίγουρη πότε θα ξαναχορέψει». «Είναι δύσκολο να αποδεχτείς ότι μια μέρα δεν θα χορεύεις με τον τρόπο που χόρευες μέχρι τώρα;», τη ρώτησε η Katty Kay για να πάρει χωρίς περιστροφές την απάντηση: «Καθόλου, ήδη νιώθω ότι βρίσκομαι κάπως σε αυτό το σημείο και το νιώθω ως πολύ φυσικό. Έχω να ανέβω στη σκηνή περίπου τρία χρόνια. Ξέρω ότι κάποια στιγμή θα επιστρέψω στη σκηνή κι ότι αυτό θα είναι πολύ διαφορετικό από ό,τι ήταν καθ’όλη τη διάρκεια της επαγγελματικής μου καριέρας».
Χόρεψε σε εκατοντάδες παραστάσεις σε όλο τον κόσμο, έγινε κούκλα Barbie, ως καλλιτέχνις - πρότυπο, έχει γράψει παιδικά βιβλία και μια αυτοβιογραφία, έχει λανσάρει δύο σειρές αθλητικών ρούχων, έχει ιδρύσει μια φιλανθρωπική οργάνωση και έγινε μητέρα. Όπως εξήγησε: «Έχω τόσα πολλά πράγματα στη ζωή μου που κατά κάποιον τρόπο αντικαθιστούν αυτό που ήταν το μπαλέτο, αν και το μπαλέτο εξακολουθεί να είναι μέσα σε όλα αυτά. Επίσης είναι και όλη η δουλειά που κάνω μέσω του ιδρύματός μου, όλα αυτά τα απίστευτα που δημιουργούμε με την εταιρεία παραγωγής μου και φυσικά η απόκτηση του γιου μου, Τζάκσον. Για ‘μένα, αυτό μοιάζει με μια πραγματικά φυσική εξέλιξη, της οποίας απλά ακολουθώ τη ροή. Είμαι τόσο ικανοποιημένη και τόσο περήφανη για την καριέρα που έχω κάνει», εξηγεί.
Όταν η Κόπλαντ έμαθε να ακούει το σώμα της και όχι την πρίμα μπαλαρίνα
«Ακούγοντας» το σώμα της, επέλεξε να κρεμάσει τις πουέντ της. Η Κόπλαντ μίλησε στο BBC με ωμή ειλικρίνεια για τον πόνο που βίωνε από τις πρώτες κιόλας εμφανίσεις στη σκηνή. Οι χορευτές μπαλέτου συχνά «ταμπελώνονται» με μια ημερομηνία λήξης, με βάση την ηλικία και το σώμα τους. Ωστόσο, αυτοί δεν είναι οι μόνοι παράγοντες που ωθούν τις γυναίκες να εγκαταλείψουν το μπαλέτο, είναι και η εξαντλητική φύση του ίδιου του χορού, από την οποία σίγουρα δεν γλύτωσε ούτε η Κόπλαντ. Στα 19 της υπέστη ένα κάταγμα οσφυϊκής μοίρας, που την έθεσε εκτός δράσης για περίπου ένα χρόνο. Έκτοτε, έχει υποβληθεί σε αρκετές χειρουργικές επεμβάσεις και επακόλουθα επώδυνα διαστήματα επούλωσης.
Ειλικρινής και σε απόλυτη επαφή με τη γυναικεία πραγματικότητα, όταν η Κόπλαντ ερωτήθηκε για τη σχέση της με το σώμα της και αφού αποφάσισε να αποκτήσει παιδί σε τα 40 της, δεν φείδεται λεπτομερειών για τις οποίες συνήθως οι γυναίκες διστάζουν.
«Είναι ενδιαφέρον γιατί έχει να κάνει περισσότερο με τους τραυματισμούς που είχα και με το πώς αντιμετώπισα την όλη κατάσταση. Έχοντας αποκτήσει μωρό, αισθάνομαι πια καλά και δίνω συχνά το παρών στο γυμναστήριο κάνοντας Pilates», είπε, εξηγώντας ότι ο κύκλος των συνεχών τραυματισμών και στη συνέχεια της ανάρρωσης από αυτούς αποτελεί το πιο δύσκολο κομμάτι.
Κάνοντας μια ανασκόπηση της ζωής της Κόπλαντ σε εικόνες, η Kay ανέσυρε μια εικόνα της στη σκηνή στην πρεμιέρα του Firebird, του μπαλέτου που χορογράφησε ο Alexei Ratmansky το 2012 και στο οποίο η κορυφαία χορεύτρια είχε τον ομώνυμο ρόλο στη σκηνή του Lincoln Center, ακριβώς εκεί που οι δύο τους κάθονται κατά τη διάρκεια της εκπομπής του BBC.
«Υπάρχουν τόσα πολλά ανάμεικτα συναισθήματα γύρω από αυτή την εικόνα, επειδή συνήθως δεν βλέπεις τόσους πολλούς μαύρους να μπαίνουν στο Lincoln Center. Έτσι, και μόνο για αυτό που αντιπροσωπεύει, υπάρχουν τόσες πολλές χαρούμενες αναμνήσεις». «Είχα επίσης έξι κατάγματα πίεσης στην κνήμη μου από εκείνη την παράσταση και αποσύρθηκα από τη σεζόν την επόμενη μέρα».
