Η Αιθιοπία, μια χώρα που αντιμετωπίζει συνεχείς διακοπές ρεύματος, αναδεικνύεται απρόσμενα σε ηγέτιδα της ηλεκτροκίνησης, αφού έγινε η πρώτη που απαγόρευσε τις εισαγωγές αυτοκινήτων με βενζινοκινητήρες και πετρελαίου, ενώ ένα νέο φράγμα φέρνει ελπίδες για φθηνή πράσινη ενέργεια.
Ο Deghareg Bekele, αρχιτέκτονας στα πρώτα του 30, αγόρασε φέτος ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο Volkswagen, αρχικά με κάποια διστακτικότητα. Η πρωτεύουσα της Αιθιοπίας, Αντίς Αμπέμπα, υποφέρει από συχνές διακοπές ρεύματος και ο ίδιος αμφέβαλλε για την ποιότητα του νέου του οχήματος. Τέσσερις μήνες μετά, όμως, δηλώνει ικανοποιημένος, καθώς απαλλάχτηκε από τις πολύωρες ουρές στα πρατήρια καυσίμων, που προκαλούνται από τη μόνιμη έλλειψη βενζίνης στη χώρα.
«Έπρεπε να περιμένω δύο με τρεις ώρες, ακόμη κι αν πήγαινα νωρίς το πρωί, και συχνά τα καύσιμα τελείωναν πριν φτάσει η σειρά μου», λέει. «Με το ηλεκτρικό όχημα κερδίζω πολύ χρόνο. Δεν έχω μετανιώσει».
Μέχρι πρόσφατα, τα ηλεκτρικά οχήματα (EV) ήταν σπάνια στην Αιθιοπία. Πέρυσι, ωστόσο, η χώρα έγινε η πρώτη που απαγόρευσε την εισαγωγή συμβατικών αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης. Σήμερα, τα EV είναι συχνό θέαμα στους δρόμους της πρωτεύουσας, με την κινεζική BYD, που πρόσφατα προσπέρασε την Tesla ως ο μεγαλύτερος κατασκευαστής ηλεκτρικών αυτοκινήτων παγκοσμίως, να αποτελεί την πιο διαδεδομένη μάρκα, ενώ και οχήματα δυτικών κατασκευαστών είναι δημοφιλή.
Σύμφωνα με το υπουργείο Μεταφορών, περίπου 115.000 ηλεκτρικά αυτοκίνητα κυκλοφορούν ήδη στην Αιθιοπία, από τα 1,5 εκατομμύρια συνολικά οχήματα στη χώρα, με στόχο να φτάσουν τα 500.000 μέχρι το 2030.
Η Αιθιοπία είναι μια απρόσμενη πρωτοπόρος στην ηλεκτροκίνηση, καθώς περίπου οι μισοί από τους 126 εκατομμύρια κατοίκους της δεν έχουν πρόσβαση σε ηλεκτρικό ρεύμα. Μόνο το 20% των νοικοκυριών έχει ρεύμα τουλάχιστον 23 ώρες ημερησίως, ενώ το 1/3 εξυπηρετείται μέσω του δικτύου. Οι διακοπές ρεύματος εμποδίζουν τις βιομηχανίες να λειτουργούν πλήρως.
Το νέο φράγμα της Αιθιοπίας διπλασιάζει την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας
Η κατάσταση αναμένεται να βελτιωθεί μετά τα εγκαίνια του μεγάλου φράγματος της Μεγάλης Αναγέννησης, που ξεκίνησε πριν 14 χρόνια και άνοιξε φέτος. Με μέγιστη ισχύ 5.150 μεγαβάτ διπλασιάζει την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, η οποία προέρχεται κατά 97% από υδροηλεκτρικά.
Ωστόσο, το εθνικό δίκτυο παραμένει ευάλωτο σε βλάβες και το κόστος επέκτασής του σε αγροτικές περιοχές, όπου σήμερα δεν υπάρχει ρεύμα, εκτιμάται σε δισεκατομμύρια δολάρια.
«Έχουμε τεράστιο δυναμικό στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας», δηλώνει ο Bareo Hassen, υπουργός Μεταφορών. Η απαγόρευση εισαγωγής πετρελαιοκίνητων οχημάτων εντάσσεται στην προσπάθεια της χώρας να προωθήσει περιβαλλοντικές πολιτικές και να μειώσει τη ρύπανση που πνίγει την πρωτεύουσα τις ώρες αιχμής.
Η κύρια όμως αιτία είναι οικονομική: η Αιθιοπία ξοδεύει ετησίως περίπου 4,5 δισ. δολάρια σε εισαγωγές καυσίμων, ένα τεράστιο ποσό για μια χώρα με σπάνιο συνάλλαγμα και ευρεία φτώχεια.
Αντιθέτως, η υδροηλεκτρική ενέργεια είναι φτηνή και πράσινη, γεγονός που κέρδισε και τους δρόμους της Αντίς Αμπέμπα που έχουν δει τις τιμές της βενζίνης να διπλασιάζονται τα τελευταία τρία χρόνια.
Ο Firew Tilahun, οδηγός ταξί, δηλώνει πως ξόδευε 20.000 αθιοπικά μπιρ (£105) τον μήνα σε καύσιμα, δηλαδή σημαντικό μέρος των εσόδων του. Τώρα ξοδεύει λιγότερα από 3.000 μπιρ το μήνα για τη φόρτιση του ηλεκτρικού οχήματος του.
«Δεν σκοπεύω να επιστρέψω στα παλιά», λέει ενώ φορτίζει την μπαταρία σε νέο σταθμό στη Αντίς Αμπέμπα. «Κάποιες φορές έχουμε διακοπές ρεύματος, αλλά τα καταφέρνουμε».
Αιθιοπία: Γενναιόδωρες φορολογικές απαλλαγές
Για να προωθήσει τη χρήση των ηλεκτρικών αυτοκινήτων, η Αιθιοπία έχει επιβάλει γενναιόδωρες φορολογικές απαλλαγές, αν και παραμένουν ακριβά. Ένα μοντέλο BYD κοστίζει περίπου 2,2 εκατ. αθιοπικές μπιρ (£11.000), σε μια χώρα όπου ο μέσος γιατρός κερδίζει 60 λίρες το μήνα. Τα παλιά πετρελαιοκίνητα οχήματα είχαν επίσης εξωφρενικές τιμές λόγω φόρων εισαγωγής άνω του 200% πριν την απαγόρευση.
Παράλληλα, η χώρα ενθαρρύνει την τοπική παραγωγή, αν και σε μικρή κλίμακα προς το παρόν. Στα δυτικά περίχωρα της Αντίς Αμπέμπα, η εταιρεία Belayneh Kinde Group έχει ένα εργοστάσιο όπου συναρμολογούνται 150 κινεζικά μίνι λεωφορεία.
«Δεν πρέπει να εστιάζουμε μόνο στις εισαγωγές», λέει ο Bareo. «Θέλουμε να δημιουργήσουμε τοπική παραγωγική ικανότητα, με δεξιότητες και θέσεις εργασίας για τους πολίτες μας».
Η μετάβαση όμως δεν είναι ομαλή. Οι οδηγοί παραπονιούνται ότι η προσαρμογή ήταν βιαστική. Η Αιθιοπία διαθέτει λίγο πάνω από 100 σταθμούς φόρτισης, από στόχο 2.300+, ενώ το Λονδίνο έχει 21.600. Οι περισσότεροι σταθμοί βρίσκονται στην Αντίς Αμπέμπα, εμποδίζοντας ταξίδια στην ύπαιθρο όπου οι διακοπές ρεύματος είναι πιο συχνές, καθιστώντας τη χρήση EV πρακτικά αδύνατη εκτός πρωτεύουσας.
Ο Lema Wakgari, υπεύθυνος εξαγωγών καφέ, εκφράζει την ικανοποίησή του για το BYD του, αλλά ανησυχεί ότι δεν μπορεί να ταξιδέψει μέχρι το δημοφιλές θέρετρο Hawassa, 285 χλμ. νοτίως, χωρίς κίνδυνο να μείνει από μπαταρία.
«Πρέπει να κατασκευαστούν περισσότεροι σταθμοί, είναι απαραίτητο», λέει. «Ακόμη και στην Αντίς δεν υπάρχουν αρκετοί. Κανένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο δεν κυκλοφορεί εκτός πόλης προς το παρόν. Αυτό το αυτοκίνητο μπορεί να διανύσει 420 χλμ. Μετά τι;».
Δεν υπάρχουν σχέδια να εισαχθούν ηλεκτρικά φορτηγά που μεταφέρουν μεγάλο μέρος των εισαγωγών μέσω του λιμανιού του γειτονικού Τζιμπουτί. Η οικονομία πιθανόν να υποφέρει όταν ο παλαιός στόλος φθαρεί.
Ο διευθύνων σύμβουλος μεγάλης εταιρείας ταξί στην Αντίς δηλώνει ότι οι περισσότεροι οδηγοί του αμφιβάλλουν για τη διάρκεια ζωής των μπαταριών και την αξία μεταπώλησης των EV. Ωστόσο, αφού αγόρασε ένα ο ίδιος, προσδοκά ότι η υποδομή θα εξελιχθεί ανάλογα.
«Όταν εφαρμόστηκε αυτή η πολιτική, νόμιζα ότι θα αποτύχει παταγωδώς, επειδή δεν έχουμε καλή υποδομή ηλεκτρικής ενέργειας, έχουμε πολλές διακοπές ρεύματος και ελάχιστους σταθμούς φόρτισης», λέει. «Τώρα είμαι συγκρατημένα αισιόδοξος».
Με πληροφορίες από The Guardian
