ΠΟΣΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ χρωστάνε στο κοινό τους οι influencers;
Τα social media έχουν δώσει σε πολλούς ανθρώπους τη δυνατότητα να βγάζουν χρήματα μέσω του body positivity. Διαδικτυακά, το σώμα σου και η εικόνα του γίνεται το εισόδημά σου. Είσαι κοντός άντρας; Μπορείς να κάνεις περιεχόμενο για το dating, για το πώς επηρεάζει το ύψος σου το σεβασμό που σου δείχνουν οι άλλοι. Είσαι άντρας με αραίωση; Μπορείς να δείξεις πώς ξεπέρασες την ανασφάλεια που σου προκάλεσε στην αρχή. Μια χοντρή γυναίκα μπορεί να βγάζει χρήματα μιλώντας για το στίγμα το πάχους, δίνοντας συμβουλές διαχείρισης ιατρικού bias, δημιουργώντας συνδρομητικά safe spaces και πάει λέγοντας.
Στην περίπτωση της Clara Dao, το σωματικό χαρακτηριστικό που την έκανε δημιουργό body positive περιεχομένου ήταν το πάρα πολύ μικρό στήθος της. Μιλούσε, λοιπόν, για το πώς είναι να έχεις αυτοπεποίθηση χωρίς το χαρακτηριστικό που έχει ταυτιστεί με τον ερωτισμό, πώς αγαπάς πραγματικά το σώμα που έχεις και αποδέχεσαι ακριβώς αυτό που είσαι, πώς αντιδρά στην υποτίμηση που έχει δεχτεί και πώς έχτισε μια θετική σχέση με το σώμα της. Το στήθος της, συγκεκριμένα η απουσία του, ήταν το διακριτικό της χαρακτηριστικό, η πηγή εισοδήματός της, ο λόγος που ο κόσμος την παρακολουθούσε και που η ίδια έκανε brand deals.
Με τούτα και με κείνα, το body positive περιεχόμενο έχει αρχίσει ν’ αλλάζει πρόσωπο: μοιάζει με την απαραίτητη προπαρασκευαστική διαδικασία που χρειάζεται να περάσει ένας άνθρωπος χωρίς αρκετά χρήματα για να μπορέσει να πληρώσει τις επεμβάσεις των ονείρων του.
Την 1η Απριλίου, η Clara Dao δημοσίευσε ένα βίντεο που την έδειχνε με πλουσιότερο μπούστο. Το κοινό της θεώρησε ότι επρόκειτο για φάρσα. Στα επόμενα βίντεο συνέχισε να έχει πλούσιο στήθος. Και μετά ήρθε το cancel. Η αυξητική στήθους που έκανε η influencer θεωρήθηκε προδοσία. Την κατηγόρησαν ότι όλα όσα έλεγε τόσα χρόνια, που της χάρισαν σχεδόν ένα εκατομμύριο ακολούθους, ήταν ψέματα, ότι χρησιμοποίησε το body positivity για να βγάλει λεφτά που θα της επέτρεπαν να κάνει την αυξητική, ότι χρησιμοποίησε το ενδιαφέρον των κοριτσιών με μικρό στήθος για να γίνει διάσημη και τώρα τα αφήνει στα κρύα του λουτρού.
Φυσικά, το θέμα μας σήμερα δεν είναι η Clara Dao. Η κοπέλα είναι απλώς μία ακόμη influencer που κατηγορείται ότι «προδίδει» το κοινό της επειδή επιλέγει να κάνει το mainstream, να πληρώσει για μια αισθητική αλλαγή, να ακολουθήσει τα πρότυπα ομορφιάς. Αντίστοιχα, υπάρχουν ένα σωρό influencers που έγιναν διάσημες επειδή δημιούργησαν περιεχόμενο κατά της κουλτούρας της δίαιτας και στη συνέχεια έχασαν κιλά, influencers που έκαναν περιεχόμενο σχετικό με την αποδοχή των μεγάλων ουλών και σημαδιών από εγκαύματα και στη συνέχεια προχώρησαν σε ακριβές επεμβάσεις με σκοπό να αποκτήσουν πιο λεία επιδερμίδα, άντρες που έγιναν διάσημοι με περιεχόμενο για την αποδοχή της φαλάκρας και μετά πήγαν στην Τουρκία για να βάλουν μαλλιά.
Με τούτα και με κείνα, το body positive περιεχόμενο έχει αρχίσει ν’ αλλάζει πρόσωπο: μοιάζει με την απαραίτητη προπαρασκευαστική διαδικασία που χρειάζεται να περάσει ένας άνθρωπος χωρίς αρκετά χρήματα για να μπορέσει να πληρώσει τις επεμβάσεις των ονείρων του.
Σκεφτόμουν, χαζεύοντας τα σχόλια στις αναρτήσεις της Clara: όταν το σώμα σου είναι το «σήμα» σου, πώς μπορείς να το αλλάξεις χωρίς να χάσεις τους καταναλωτές του περιεχομένου σου; Όταν, ως εταιρεία, δημιουργείς προϊόντα, φυσικά και θα κριθείς απ’ τους καταναλωτές σου. Αν αγοράζω πετσέτες κουζίνας για την απορροφητικότητα και την ύφανσή τους, εννοείται πως θα ενοχληθώ αν πέσει η ποιότητά τους. Αν αγοράζω μακαρόνια από ορισμένη μάρκα και αλλάξει η γεύση, φυσικά και θα εκνευριστώ όταν παρατηρήσω αλλαγή στα συστατικά. Όταν όμως «αγοράζω» ταύτιση, κατανόηση και συμπάθεια λόγω της εξωτερικής μου ομοιότητας με ένα πρόσωπο, πόσο μπορώ να εξοργιστώ όταν αυτό το πρόσωπο αλλάζει;
Το body positivity βασίζεται σε μια αρχή: αποδεχόμαστε εαυτόν γι’ αυτό που είναι. Και προχωρά ένα βήμα περαπέρα: ό,τι και να είμαι, αξίζω σεβασμό. Στην απέναντι πλευρά έχουμε την ιδέα ότι αν αλλάξουν τα εξωτερικά χαρακτηριστικά μας, θα βελτιωθεί η ζωή μας. Θα μας δείχνει περισσότερο ενδιαφέρον το φύλο που μας ενδιαφέρει αν χάσουμε κιλά, θα είναι φιλικότερος ο κόσμος μαζί μας αν φτιάξουμε τα δόντια μας, θα λάμπουμε με ένα μικρό face lift, θα μας σέβονται περισσότερο στη δουλειά αν η εμφανής ουλή που έχουμε και κάνει τον κόσμο να μας κοιτάει κάπως, εξαφανιστεί. Καθένας και καθεμία από μας καλείται να ισορροπήσει ψυχικά σε μια κοινωνία που μας λέει «η ανασφάλεια είναι απωθητική, αποδέξου αυτό που είσαι και own it» και ταυτόχρονα «γιατί να ζεις με κάτι που σ’ ενοχλεί αν είναι τόσο εύκολο να το φτιάξεις;».
Το ζήτημα παίρνει αυθόρμητα ταξική διάσταση. Όπως λέγεται στα social media: «Οι φτωχές έχουν το body positivity, οι πλούσιες παίρνουν Ozempic». Φαίνεται να μην υπάρχει λόγος να αρνηθείς τη «βελτίωση», αν μπορείς να την πληρώσεις. Γιατί να γεράσεις φυσικά, αν μπορείς να «τραβηχτείς» λίγο; Γιατί να έχεις στραβά δόντια, αν μπορείς να τα ισιώσεις; Γιατί να μην έχεις στήθος; Γιατί να έχεις μεγάλο μέτωπο, αφού νέες επεμβάσεις μπορούν να το μικρύνουν; Και γιατί η μύτη σου είναι έτσι; Έχεις ιδεολογία ή είσαι απλώς φτωχός;
Πιστεύω ότι το body positivity έχει μια πτυχή που εξηγεί την οργή εναντίον των influencers που αλλάζουν: αυτό το περιεχόμενο δεν μας κάνει απλώς να νιώθουμε καλά με τον εαυτό μας αλλά μας παρηγορεί ταξικά. Μας κάνει να πιστεύουμε ότι υπάρχουν άνθρωποι με περισσότερα χρήματα από μας που είναι εντάξει με το να νιώθουν όπως εμείς και όταν κάνουν μια αλλαγή που δεν μπορούμε να αντέξουμε οικονομικά, το μαχαίρι φτάνει κόκαλο.
Όχι τόσο για την αλλαγή αυτή καθαυτή όσο γιατί εμείς δεν έχουμε την πρόσβαση που έχουν αυτοί στην εκάστοτε υπηρεσία. Και επειδή νιώθουμε ότι «τους δώσαμε» την οικονομική δυνατότητα να το πράξουν με τα κλικ μας, τα follows, την αγορά προϊόντων μέσω των σελίδων τους, την αγορά βιβλίων, τη συνδρομή σε exclusive περιεχόμενο. Η προδοσία είναι πολύπλευρη: συμβάλαμε στο να μπορεί κάποιος να κάνει upgrade, και το upgrade σημαίνει ότι θα μοιάζει λιγότερο μ’ εμάς.
