Πριν περίπου έναν χρόνο, εκατοντάδες χιλιάδες διαδήλωναν σε διάφορες πόλεις της Γερμανίας ενάντια σε ένα σχετικά νέο, ακροδεξιό, εθνικιστικό κόμμα, το AfD. Το άλλοτε περιθωριοποιημένο ακροδεξιό κόμμα με τις ναζιστικές καταβολές βρίσκεται σταθερά δεύτερο στις δημοσκοπήσεις, έχοντας λάβει διεθνή νομιμοποίηση από προσωπικότητες όπως ο Έλον Μασκ και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς.
Το κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD), εισήλθε για πρώτη φορά στο γερμανικό κοινοβούλιο, αφού έλαβε το 12,6% των ψήφων στις εκλογές του 2017. Εξασφαλίζοντας 94 έδρες στην Μπούντεσταγκ, έγινε το τρίτο μεγαλύτερο κόμμα της Γερμανίας καταλαμβάνοντας τον πολιτικό χώρο στα δεξιά του κεντροδεξιού κόμματος CDU/CSU για πρώτη φορά στη μεταναζιστική εποχή.
Η επιτυχία του AfD τροφοδοτήθηκε ιδιαίτερα από την αφήγηση της «προσφυγικής κρίσης» στη Γερμανία. Η αντιμεταναστευτική ρητορική συνέβαλε στην εκλογική επιτυχία του κόμματος, καθώς και στην υιοθέτηση ορισμένων από τις θέσεις του από το mainstream πολιτικό σύστημα της Γερμανίας.
Οι γερμανικές εκλογές της 23ης Φεβρουαρίου αναμένεται να απαντήσουν στο πόσο μακριά θα φτάσει η εξομάλυνση του AfD και πώς θα επηρεάσει το πολιτικό μέλλον της Γερμανίας. Πέρα από την εκλογική επιτυχία, το κύριο ερώτημα είναι σε ποιο βαθμό τα κυρίαρχα κόμματα της Γερμανίας θα ενσωματώσουν τις ακροδεξιές ιδέες στην πολιτική τους ατζέντα.
Τι ξέρουμε για το ακροδεξιό AfD
Οι δεσμοί του AfD με ακροδεξιούς εξτρεμιστές είναι βαθιές και, όπως και με τους Ναζί, ο εθνικισμός και ο αποδιοπομπαίος τράγος των μειονοτήτων -συμπεριλαμβανομένων των μουσουλμάνων μεταναστών και των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων- αποτελούν το κλειδί της ιδεολογίας του.
Το όνομα του AfD, που ξεκίνησε το 2013 ως ευρωσκεπτικιστικό κόμμα, προήλθε από τη στάση της Άνγκελα Μέρκελ περί μη εναλλακτικής λύσης στις πολιτικές που εφάρμοσε η κυβέρνησή της στο αποκορύφωμα της οικονομικής κρίσης.
Εξέχοντα στελέχη του έχουν κάνει εμπρηστικές δηλώσεις υποβαθμίζοντας τις ναζιστικές θηριωδίες. Για παράδειγμα, ο πρώην ιστορικός και ηγετικό μέλος του AfD, Μπιερν Χέκε, έχει αναφερθεί στο μνημείο του Ολοκαυτώματος του Βερολίνου ως «μνημείο ντροπής», ενώ έχει καταδικαστεί για την εν γνώσει του χρήση ναζιστικού συνθήματος σε ομιλία. O πρώην συνεπικεφαλής του κόμματος, Αλεξάντερ Γκόλαντ, έχει υποβαθμίσι τη ναζιστική εποχή ως «μια μικρή κηλίδα» στη γερμανική ιστορία.
Ο Αντρέας Κάλμπιτς, εξέχον στέλεχος του AfD, έχει παραδεχτεί ότι συμμετείχε σε συγκέντρωση που διοργάνωσε η ελληνική νεοναζιστική εγκληματική οργάνωση «Χρυσή Αυγή» το 2007, στην οποία συμμετείχαν επίσης ο τότε αρχηγός του γερμανικού νεοναζιστικού κόμματος NPD Ούντο Φόιγκτ και άλλα στελέχη του, ενώ έλαβαν χώρα ακραίες εθνικιστικές επιδείξεις, μεταξύ των οποίων το ξεδίπλωμα μιας σημαίας με σβάστικα.
Το 2016, η Φράουκε Πέτρι -πρόεδρος του AfD από τον Ιούλιο του 2015 έως τον Σεπτέμβριο του 2017- υποστήριζε ότι οι Γερμανοί συνοριοφύλακες θα έπρεπε να μπορούν να πυροβολήσουν πρόσφυγες που προσπαθούσαν να περάσουν τα σύνορα.
Η νυν υποψήφια καγκελάριος του AfD, Άλις Βάιντελ, θεωρεί ότι η μνήμη του Ολοκαυτώματος αποτελεί μια ενοχική κουλτούρα για τη Γερμανία, κάνοντας λόγο για «λατρεία ενοχής». Όταν δημοσιογράφος της επισήμανε ότι η φράση έχει νεοναζιστικές προεκτάσεις, η Βάιντελ ήταν απαξιωτική, απαντώντας ότι δεν τη νοιάζει από πού προέρχεται. Στη διαδικτυακή συζήτησή της με τον Έλον Μασκ, χαρακτήρισε τον Χίτλερ «κομμουνιστή που θεωρούσε τον εαυτό του σοσιαλιστή».
Υπάρχει ένας μακρύς κατάλογος υποθέσεων με νεοναζιστικές διασυνδέσεις στο AfD - και φτάνει μέχρι την εθνική εκτελεστική επιτροπή του κόμματος. Για παράδειγμα, ένα μέλος της τελευταίας εθνικής εκτελεστικής επιτροπής φέρεται να έχει γράψει στο παρελθόν κείμενα με ψευδώνυμο για ένα περιοδικό που πρόσκειται στο NPD, ενώ ένας από τους συναδέλφους του φέρεται να εξέδωσε ένα βιβλίο με εθνικοσοσιαλιστικά τραγούδια κατά τη διάρκεια των φοιτητικών του χρόνων. Και οι δύο ανήκουν επισήμως στην πιο «μετριοπαθή» πτέρυγα του AfD.
Το κόμμα συνεχίζει να στηρίζει έναν από τους περιφερειακούς του προέδρους, ο οποίος δραστηριοποιείται στην ακροδεξιά σκηνή για περισσότερα από 20 χρόνια και είχε επαφές με στελέχη, μέλη και υποστηρικτές του NPD/Die Heimat, της εξτρεμιστικής Γερμανικής Λαϊκής Ένωσης (DVU), των υπερεθνικιστών Republikaner και των αρνητών του Ολοκαυτώματος. Οι επαφές αυτές έχουν δημοσιοποιηθεί από το 2017 - αλλά μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει τίποτα γι' αυτές.
Οι παραστρατιωτικές συνδέσεις του AfD
Για παράδειγμα, ο Μάριο Μιούλερ -ένας νεοναζί με ποινικό μητρώο που συμμετείχε πρόσφατα στο κίνημα Identitarian Movement, μια ομάδα που περιλαμβάνεται επίσης στον κατάλογο «ασυμβίβαστων» του AfD- εργάζεται για έναν βουλευτή του AfD. Φωτογραφίες της Recherche Nord, μιας ανεξάρτητης συλλογικότητας που διεξάγει έρευνες για τους νεοναζί, τον δείχνουν στα μέσα Ιουλίου του 2023 μαζί με μια ομάδα πεζοπόρου τμήματος κοντά στην πόλη της Βρέμης. Ο προορισμός των πεζοπόρων ήταν το Stedingsehre, ένας πρώην ναζιστικός τόπος προσκυνήματος.
Τον Νοέμβριο του 2024, το AfD ανακοίνωσε -εν μέσω δημοσκοπικής ανόδου- την αποπομπή τριών μελών που είχαν συλληφθεί για τη φερόμενη σχέση τους με μια εξτρεμιστική παραστρατιωτική ομάδα γνωστή ως Saxon Separat. Η ομάδα αυτή κατατάσσεται ως εγχώρια τρομοκρατική οργάνωση από τις γερμανικές αρχές και φέρεται να συμμετέχει σε πολεμική εκπαίδευση με στόχο την αποσταθεροποίηση του γερμανικού κράτους. Η αστυνομική επιχείρηση που οδήγησε σε αυτές τις συλλήψεις αποκάλυψε επίσης μη καταχωρημένα όπλα και πυρομαχικά.
Η προαναφερθείσα αστυνομική επιχείρηση περιελάμβανε έρευνες σε περισσότερα από 20 σημεία και οδήγησε σε οκτώ συλλήψεις, υπογραμμίζοντας περαιτέρω την ενεργό εμπλοκή ορισμένων μελών του AfD με εξτρεμιστικές δραστηριότητες. Η υπουργός Εσωτερικών, Νάνσι Φέιζερ, περιέγραψε την επιχείρηση ως διακοπή των «πρώιμων σχεδίων στρατιωτικού πραξικοπήματος», αποκαλύπτοντας τις προθέσεις για την εγκαθίδρυση ενός ναζιστικής έμπνευσης συστήματος στην ανατολική Γερμανία.
Τα ενδεικτικά αυτά παραδείγματα καταδεικνύουν την πολιτική ταυτότητα του AfD, καθώς και ένα σαφές μοτίβο σύνδεσής του με νεοναζιστικές παραστρατιωτικές οργανώσεις, συμβάλλοντας στις ευρύτερες ανησυχίες για τη δημοκρατική σταθερότητα στη Γερμανία.
