Οι ιστορίες των έξι συζύγων του Ερρίκου VIII, βασιλιά της Αγγλίας από το 1509 μέχρι το 1547 που έμεινε στην ιστορία για την αδυναμία του στο γυναικείο φύλο, και των τρόπων που απαλλάχθηκε από αυτές με διαζύγια και αποκεφαλισμούς έρχονται στο φως μέσα από την έκθεση «Six lives: The stories of Henry VIII’s Queens» που θα γίνει στην Εθνική Πινακοθήκη Πορτρέτων στο Λονδίνο από τις 20 Ιουνίου έως τις 8 Σεπτεμβρίου 2024.
Σε αυτήν εξετάζονται οι ζωές της Αικατερίνης της Αραγωνίας, της Άν Μπολέιν, της Τζέιν Σίμουρ, της Άννας της Κλέβης, της Κάθριν Χάουαρντ και της Κάθριν. Παρουσιάζονται με χρονολογική σειρά και δίνεται προσοχή στις αφηγήσεις τους και όχι στον διαβόητο σύζυγό τους, με την επανένωση αντικειμένων που ανήκαν στις ίδιες, συμπεριλαμβανομένων τεχνουργημάτων που δεν είχαν εμφανιστεί ποτέ και ενός πορτρέτου του 16ου αιώνα που κάποτε θεωρούνταν χαμένο.
Ο Ερρίκος VIII ήταν το αστέρι γύρω από το οποίο περιστρέφονταν η χώρα και η αυλή των Τιδόρ», λέει η Charlotte Bolland, ανώτερη επιμελήτρια Έρευνας και Συλλογών του 16ου αιώνα στην Εθνική Πινακοθήκη Πορτρέτων. «Στα σχεδόν 38 χρόνια βασιλείας του, οι έξι γυναίκες που τον παντρεύτηκαν ήταν πρωταγωνίστριες ενός σχεδόν απίθανου μελοδράματος. Άλλες τις χώρισε, άλλες αποκεφαλίστηκαν, άλλες επιβίωσαν. Η έκθεση επιδιώκει να αποκαταστήσει την ατομικότητα των βασιλισσών τόσο στην ιστορική όσο και στη σύγχρονη αφήγηση, βγάζοντάς τες από τη σκιά του Ερρίκου και την ομαδοποίηση».
Μέσα στην κουλτούρα που είχε διαμορφωθεί στην αυλή του Ερρίκου VIII έπαιζαν τον ρόλο τους ως βασιλισσών, μέλη μιας κλειστής κοινωνίας, ενώ τα έργα που παράγγελναν, τα αντικείμενα που τους ανήκαν, ακόμα και οι επιστολές και οι σημειώσεις που έγραψαν μας επιτρέπουν να τις δούμε την καθενία ξεχωριστά. Τα αμυδρά ίχνη που σώζονται από κάθε βασίλισσα παρουσιάζονται μαζί με τα πορτρέτα που βοήθησαν να έχουμε την εικόνα τους στο μυαλό μας.
Η έκθεση περιλαμβάνει ιστορικούς πίνακες ζωγραφικής, μινιατούρες, σχέδια, προσωπικά αντικείμενα όπως γράμματα και βιβλία, σύγχρονη φωτογραφία, κοστούμια και ταινίες. Υπογραμμίζει τα οικογενειακά δίκτυα των βασιλισσών, τις σχέσεις με τον βασιλιά, την προστασία, τα ενδιαφέροντα και τη χρήση της προσωπογραφίας για την προώθηση της πολιτικής, των θρησκευτικών πεποιθήσεων, των αξιών, της ταυτότητας και της θέσης.
Σημαντικά δάνεια από ιδιωτικές συλλογές περιλαμβάνουν έναν πρόσφατα συντηρημένο πίνακα της Κάθριν Παρ που αποδίδεται στον «Δάσκαλο Τζον» και ένα πορτρέτο του Εντγκάρ Ντεγκά της Άννας της Κλέβης. Το πορτρέτο της Παρ, που τόσο καιρό θεωρούνταν ότι χάθηκε σε πυρκαγιά του 1949, θα παρουσιαστεί δημόσια για πρώτη φορά μετά την πρόσφατη συντήρηση και δημοπρασία του. Το πορτρέτο του Ντεγκά προσφέρει μια ασυνήθιστη άποψη της βασίλισσας του 16ου αιώνα μέσα από τα μάτια ενός Γάλλου ιμπρεσιονιστή ζωγράφου.
Άλλα αξιοσημείωτα αντικείμενα είναι το κουτί γραφής της Αικατερίνης της Αραγωνίας, το ενεπίγραφο «Βιβλίο των ωρών» της Αν Μπολέιν, μια εικονογραφημένη Βίβλος που παραγγέλθηκε από τον Τόμας Κρόμγουελ μετά τον θάνατο της Τζέιν Σίμουρ, το βιβλίο αναφοράς της Άννας της Κλέβης, ένα μικροσκοπικό πορτρέτο της Κάθριν Χάουαρντ από τον Hans Holbein the Younger και ένα βιβλίο προσευχής της Κάθριν Παρ με αφιέρωση από τον Ερρίκο VIIΙ, που παρουσιάζεται στο Λονδίνο για πρώτη φορά.
Η έκθεση εξετάζει, επίσης, πώς οι ιστορίες των βασιλισσών έχουν κατασκευαστεί και αναθεωρηθεί στο πέρασμα του χρόνου, εμπνέοντας συγγραφείς και καλλιτέχνες να αποκαλύψουν την «αλήθεια» της ζωής τους. Τα πορτρέτα συχνά παρουσιάζουν εμβληματικά στοιχεία, π.χ. το μαργαριταρένιο κολιέ της Αν Μπολέιν ή τη λεπτομερή απεικόνιση των ρούχων της Άννας της Κλέβης από τον Holbein.
Τα σύγχρονα έργα του Hiroshi Sugimoto, που παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο Λονδίνο, περιλαμβάνουν ασπρόμαυρες φωτογραφίες κέρινων ομοιωμάτων κάθε βασίλισσας από το Madame Tussauds. Αυτές οι εικόνες εξερευνούν την ένταση μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας.
Ο επισκέπτης θα δει ακόμα απεικονίσεις τους στον κινηματογράφο, στο θέατρο, στην όπερα και στην τηλεόραση, συμπεριλαμβανομένης της στολής της Αικατερίνης της Αραγωνίας από το «SIX the Musical», κλιπ από τη γερμανική ταινία του 1920 «Anna Boleyn», κοστούμια από τη Royal Shakespeare Company και τις παραστάσεις της Royal Opera House, και σχέδια από την παραγωγή του 1970 του BBC «The six wives of Henry VIII».
Η ζωή των βασιλισσών εξετάζεται σε σύγκριση με αυτή των γυναικών της κλασικής αρχαιότητας και της Βίβλου, των οποίων οι ιστορίες ήταν πάντα παρούσες στη ζωή της αυλής. Τα τραπουλόχαρτα με τη βιβλική ηρωίδα Ιουδήθ ως The Queen of Hearts και ο πίνακας του Joos van Cleve «Lucretia» (περ. 1520-25) μας θυμίζουν αυτό ακριβώς.
Ο Nicholas Cullinan, διευθυντής της Εθνικής Πινακοθήκης Πορτρέτων, σχολιάζει: «Η Εθνική Πινακοθήκη Πορτρέτων προσφέρει έναν ιδιαίτερα συναρπαστικό χώρο για να εξετάσουμε τις ζωές της Αικατερίνης της Αραγωνίας, της Αν Μπολέιν, της Τζέιν Σίμουρ, της Άννας της Κλέβης, της Κάθριν Χάουαρντ και της Κάθριν Παρ, καθώς βρισκόμαστε στο West End του Λονδίνου, ανάμεσα στα θέατρα, στις όπερες και στους κινηματογράφους όπου έχουμε δει σκηνοθετημένες τις ιστορίες των βασιλισσών.
Φέρνοντας τη γοητεία της σκηνής και της οθόνης σε διάλογο με τη μεγαλοπρέπεια της αυλής των Τιδόρ, η έκθεση "Six lives: The stories of Henry VIilI's Queens" ελπίζει να μας κάνει να σκεφτούμε τις ιστορίες που κατασκευάζουμε συλλογικά και την ευκολία με την οποία χαρακτηρίζουμε τελικά τους ανθρώπους από μια στιγμή και μόνο».
