Είναι μια δουλειά που ο Φίλιππος Κουτσαφτής έχει ξεκινήσει εδώ και πολλά χρόνια με μεγάλη επιμονή και υπομονή, με πολλές επιστροφές στο μινωικό ανάκτορο της Ζάκρου, στο ανατολικό άκρο της Κρήτης, με μεγάλα διαλείμματα, μελέτη, εμπόδια, υπομονή και μια ψυχωμένη, βαθιά πίστη στο ίδιο το έργο και τις συνδέσεις του.
Πολύ νωρίτερα από την Αγέλαστο Πέτρα (2001) και το Αρκαδία Χαίρε (2015), «κρατάει πολύ αυτό θέμα», λέει ο ίδιος που έφτασε εκεί στη Ζάκρο το 1987 και από τότε συνέλεγε σαν φιλοπερίεργος ντοκιμαντερίστας τα υλικά της μελέτης του.
Με τον απίστευτα γοητευτικό μινωικό κόσμο ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή στα μέσα της δεκαετίας του 80, «ήταν ένα μακρύ ταξίδι από το Ηράκλειο, έκανες τέσσερις ώρες και έφτανες στην «άκρα του τόπου» λέει. «Παρακολουθούσα τις ανασκαφές από το 1987 όσο ζούσε ο Νικόλαος Πλάτων, ο αρχαιολόγος που ανακάλυψε το ανάκτορο, καθώς και τη ζωή σε ένα μικρό χωριό με το ίδιο όνομα που υπάρχει λίγο πιο πάνω».
Το ανάκτορο της Ζάκρου είναι το τέταρτο σε μέγεθος της Μινωικής Κρήτης. Βρισκόταν σε σημαντικό στρατηγικό σημείο, σε ασφαλισμένο κολπίσκο, και ήταν κέντρο εμπορικών ανταλλαγών με τις χώρες της Ανατολής, όπως φαίνεται από τα ευρήματα.
Το ανάκτορο αποτέλεσε το κέντρο διοίκησης, θρησκείας και εμπορίου. Το περιστοίχιζε η πόλη. Στο χώρο δεν έγινε νέα οικοδόμηση, εκτός από κάποιες καλλιέργειες. Στο "Φαράγγι των Νεκρών", όπως λέγεται το Φαράγγι που φθάνει από την Πάνω Ζάκρο στην Κάτω, αποκαλύφθηκαν ταφές σε σπήλαια στις πλαγιές του. Τα ευρήματα της Ζάκρου εκτίθενται στο Μουσείο Ηρακλείου ενώ μερικά υπάρχουν στο Μουσείο Σητείας και Αγίου Νικολάου.
Το ανάκτορο της Ζάκρου έχει δύο κύριες οικοδομικές φάσεις: το παλαιότερο κτίσθηκε το 1900 π.Χ. περίπου, ενώ το νεότερο γύρω στο 1600 π.Χ. και καταστράφηκε όπως και τα άλλα κέντρα της Μινωικής Κρήτης, στα 1450 π.Χ.
«Ενώ στις άλλες ανασκαφές είχαν εργασθεί ξένοι αρχαιολόγοι, το 1961, ο Νικόλαος Πλάτων έφερε στο φως την ανακτορική αυτή πόλη που ήταν ασύλητη» λέει ο Φίλιππος Κουτσαφτής.
Στην περιοχή κυριαρχούσε το παλάτι της Ζάκρου, που το σκέπασε στοργικά η σκόνη του χρόνου και αυτή ήταν η εικόνα που συνάντησε ο διαπρεπής Έλληνας αρχαιολόγος το 1961. Εκεί, ανάμεσα σε άλλα σημαντικά ευρήματα βρέθηκαν κατάστιχα, το αρχείο του ανακτόρου σε γραμμική Α’, κάτι που δε βρέθηκε πουθενά αλλού.
«Στο ντοκιμαντέρ παρακολουθούμε και άλλα στοιχεία, την κοινωνία του χωριού που βρίσκεται στα έξι-επτά χιλιόμετρα μακριά από τον αρχαιολογικό χώρο, μια σύνδεση του παρελθόντος με το παρόν όλα αυτά που δημιουργούν ένα συνολικό μύθο» λέει ο Φίλιππος Κουτσαφτής που μότο της ταινίας του είναι η φράση «Όλα είναι εδώ».
Αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που έργο του βραβευμένου δημιουργού προβάλλεται στο μουσείο του Λούβρου. Όταν γιορτάστηκαν τα 200 χρόνια από την Επανάσταση προβλήθηκε στο Λούβρο το «Χαίρε Αρκαδία», παλαιότερα και η «Αγέλαστος Πέτρα». Η χρηματοδότηση της ταινίας είναι από την ΕΡΤ και το ΕΚΟΜΕ και την Raycap, μια ελληνική εταιρεία υψηλής τεχνολογίας με εργοστάσιο στη Δράμα.
Ο Φίλιππος Κουτσαφτής, συνεχίζει όπως λέει το ταξίδι του με πράγματα ενδιαφέροντα και βάσανα και κύματα και θα παρουσιάσει ένα νέο ντοκιμαντέρ που καταγράφει τη σύγχρονη Ελευσίνα και τους κατοίκους της και αποτελεί τη συνέχεια της εμβληματικής ταινίας «Αγέλαστος πέτρα», με την οποία αποτύπωσε με τον πιο αληθινό και οργανικό τρόπο την ψυχή της πόλης, την ιστορία και τη σύγχρονη πραγματικότητά της. Με το νέο του υλικό επιστρέφει για να συναντήσει το σήμερα της πόλης, που αποτυπώνει τη σμίλη του χρόνου που μεσολάβησε.
