Αν αφήναμε μόνο τους ιδιοφυείς να ασχολούνται με τη λογοτεχνία, πιθανόν να ζούσαμε σ' ένα πληκτικό κόσμο. Πέντε βιβλία θα ήταν αρκετά για να μας θρέψουν πνευματικά περισσότερο από μισό αιώνα. Βεβαίως τέτοιου είδους νοητικά παιχνίδια μπορούν να γίνουν επικίνδυνα στα χέρια του ανθρώπινου είδους. Ιδίως όταν έχει αποδείξει με πόση ιδιοτέλεια μπορεί να χρησιμοποιήσει και το εκλεκτότερο πνευματικό αγαθό. Δεν μας εμποδίζει κανείς να παραδεχτούμε όμως ότι ανάμεσα στα ύψιστα λογοτεχνικά αγαθά του 20ού αιώνα έχει περίοπτη θέση, χωρίς αμφιβολία, ένα βιβλίο. Δεν είναι άλλο από το περιβόητο Ταξίδι στη άκρη της νύχτας του Λουί Φερντινάν Σελίν, το οποίο κυκλοφορεί ξανά στη γλώσσα μας μεταφρασμένο υποδειγματικά από τη Σεσίλ Ιγγλέση-Μαργέλλου.

Όπως κάθε σπουδαίο έργο τέχνης, έτσι και το Ταξίδι... του Σελίν ανακινεί από την πρώτη του έκδοση το 1932 μέχρι και σήμερα θυελλώδεις συζητήσεις και αντιδράσεις. Δέχεται ακόμα τους πιο αντιφατικούς χαρακτηρισμούς. Είναι το βιβλίο που έχει αποκληθεί με την ίδια ζέση αριστούργημα και ανοσιούργημα, ακροδεξιό και μαρξιστικό, έκφυλο και μηδενιστικό. Το πιο παράδοξο χαρακτηριστικό του συνδέεται, όμως, μ' ένα σκοτεινό αίνιγμα: πώς ο ευφυής δημιουργός του, ο οποίος κατάφερε να διεισδύσει με τόσο θάρρος και μαεστρία στα άδυτα του ανθρώπινου ψυχισμού, υπήρξε τόσο υστερικά αντησιμίτης και φιλοφασίστας. Χωρίς να μολύνει, ευτυχώς, ποτέ το λογοτεχνικό του σύμπαν με τους αντισημιτικούς λιβέλους και τις αλλόκοτες απόψεις του.

Τι αφηγείται στο Ταξίδι στην άκρη της νύχτας ο Σελίν; Τα πάντα. Την περιπέτεια του ανθρώπινου είδους με μια γλώσσα ανελέητη, μπάσταρδη, βλάσφημη και εκρηκτική. Η ιστορία ξεκινά στο Παρίσι του 1914, όταν οι ηρωικές σάλπιγγες του 1ου Παγκόσμιου Πολέμου καλούν το νεαρό γιατρό Φερντινάν Μπαρταμού να καταταγεί στο στρατό και να πολεμήσει εναντίον των Γερμανών. Το μεγάλο ταξίδι είχε μόλις αρχίσει. Ο ήρωας θα βιώσει τον παραλογισμό, τη φρίκη και την ανοησία του πολέμου, θα επιχειρήσει να λιποτακτήσει, θα πληγωθεί και θα επιστρέψει στο Παρίσι. Αργότερα θα ταξιδέψει στην Αφρική, όπου θα έρθει αντιμέτωπος με τη βαρβαρότητα της αποικιοκρατίας. Άρρωστος με παραληρηματικό πυρετό στην Αφρική, θα μπει σ' ένα ισπανικό πλοίο για να φτάσει στη Νέα Υόρκη και στη χώρα όπου ονειρευόταν πάντοτε να ζήσει. Η μοναξιά και η εξαθλίωση τον ακολουθούν σε κάθε του βήμα στο Νέο Κόσμο, ενώ ο ταραχώδης βίος του θα συνεχιστεί και όταν θα επιστρέψει στην Ευρώπη. Ούτε οι έρωτες ούτε οι φίλοι θα μπορέσουν τελικά να γλυκάνουν το βίο του Μπαρμαντού και να εμπνεύσουν στους αναγνώστες του Ταξιδιού... λίγη πίστη στο ανθρώπινο είδος. Ο Σελίν σκίζει όλα τα πέπλα, αποκαλύπτει τη μικροψυχία και την ανάπηρη ανθρώπινη φύση. Δεν χαρίζεται ούτε κανακεύει κανέναν, και προπαντός νιώθουμε ότι δεν εξαιρεί τον εαυτό του. Δεν διστάζει να υποδείξει με τον πιο ανελέητο και ωμό τρόπο ως υπαίτιο της δυστυχίας και της κατάντιας του πολιτισμού μας τον ίδιο τον άνθρωπο. Είμαστε σχεδόν βέβαιοι ότι όσοι έσπευσαν με ευκολία να λοιδορήσουν το Ταξίδι... και το «μηδενισμό» του δεν άντεξαν να αντικρίσουν το σκοτεινό είδωλό τους στο σελινικό επίτευγμα.

Το ύφος του Σελίν, διαβολικά άμεσο και σαγηνευτικό, βρήκε δεκάδες μιμητές. Ανάμεσά τους ο πολύς Σαρτρ, ο Ζαν Ζενέ, ο Ουίλιαμ Μπάροουζ, ο Τζακ Κέρουακ, ο Χένρι Μίλερ, ο Κουρτ Βόνεγκατ, ο Μπουκόφσκι και τόσοι άλλοι που μας πούλησαν αργότερα «λογοτεχνική μούρη», ακολουθώντας το μονοπάτι του σελινικού Ταξιδιού στην άκρη της νύχτας.