«Το χάσμα ανάμεσα στην Ελλάδα και την υπόλοιπη ευρωζώνη είναι βαθύ και δεν θα γεφυρωθεί εύκολα», γράφει η Wall Street Journal, σε άρθρο με τίτλο «Γιατί στις συζητήσεις για την Ελλάδα, είναι 18 εναντίον ενός».
«Καθώς οι συζητήσεις για το πακέτο διάσωσης της Ελλάδας κινούνται προς το χείλος του γκρεμού, οι 19 χώρες της ευρωζώνης έχουν χωριστεί σε δύο διακριτά στρατόπεδα: η Ελλάδα και οι υπόλοιποι 18», αναφέρει το άρθρο και συνεχίζει:
«Τα πράγματα όμως δεν ξεκίνησαν ακριβώς έτσι. Η νέα κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα έγινε δεκτή με επιφυλακτικότητα από πολλούς όταν ανέλαβε την εξουσία τον Ιανουάριο, δεδομένων των τολμηρών προεκλογικών υποσχέσεων του αριστερού ηγέτη για διαγραφή του χρέους της χώρας. Όμως υπήρχαν ορισμένοι υποστηρικτές της αριστεράς ανάμεσα στους ηγέτες της Γαλλίας και της Ιταλίας και πολλοί περίμεναν πως ο κ. Τσίπρας θα άλλαζε πορεία όταν θα αναλάμβανε τη διακυβέρνηση.
Η αλλαγή αυτή δεν έχει φανεί και ακόμα και η συμπάθεια που υπήρχε, έχει κάπως εξανεμιστεί. Ο υπουργός Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης μπορεί να έχασε έναν σύμμαχο στην Ιταλία όταν δήλωσε πως και αυτή η χώρα κινδυνεύει να χρεοκοπήσει. Πολιτικοί σε όλη την Ευρώπη, όλων των αποχρώσεων, λένε τώρα τόσο δημοσίως όσο και ιδιωτικά ότι η Ελλάδα πρέπει να τηρήσει τους κανόνες αν θέλει περισσότερη βοήθεια.
Πριν μία συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης στο Eurogroup τον περασμένο μήνα, ο Αυστριακός υπουργός Οικονομικών Χανς Γιεργκ Σέλινγκ δήλωσε πως "στις συνεδριάσεις του Eurogroup για την Ελλάδα μέχρι στιγμής, υπήρχε ένα πολύ αποφασισμένο μέτωπο υπουργών οικονομικών, 18 προς 1, και συνεχίζουμε να το τηρούμε αυτό".
Ο ιστορικός και σχολιαστής θεμάτων Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες, Πήτερ Λάντλοου, λέει πως η απομόνωση της Ελλάδας εντός του μπλοκ ίσως είναι άνευ προηγουμένου. Αυτό, κατά τον ίδιο αλλά και άλλους, έχει αρκετές εξηγήσεις.
Ορισμένες κυβερνήσεις της ευρωζώνης -Ιρλανδία, Πορτογαλία, Ισπανία και χώρες της Βαλτικής- βλέπουν τους εαυτούς τους να έχουν καταπιεί σκληρά, πολιτικά ακριβά αλλά τελικά επιτυχημένα φάρμακα και δεν βλέπουν κανένα λόγο για τον οποίον η Ελλάδα θα πρέπει να γλιτώσει αυτή την αυστηρότητα. Ορισμένες, όπως η Σλοβακία και οι χώρες της Βαλτικής, είναι φτωχότερες από την Ελλάδα και πληρώνουν χαμηλότερο κατώτατο μισθό στους εργαζόμενούς τους.
Ένα άλλο στοιχείο είναι ότι η περαιτέρω ελάφρυνση χρέους για την Ελλάδα με όποια μορφή, σημαίνει απώλειες για τις κυβερνήσεις –η Αθήνα χρωστά σε κυβερνήσεις της ευρωζώνης 195 δισ. ευρώ- και ως εκ τούτου για τους φορολογούμενους της ευρωζώνης. Στη Γερμανία χρωστάει τα περισσότερα -πάνω από 60 δισ. ευρώ- και ακολουθούν Γαλλία και Ιταλία. Όμως, ως ποσοστό του ΑΕΠ τους, άλλες χώρες έχουν βάλει περισσότερα από τη Γερμανία. Σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg, τα χρέη της Ελλάδας προς τη Σλοβενία ξεπερνούν το 3% του ΑΕΠ της Σλοβενίας, συγκριτικά με το 2,4% του γερμανικού ΑΕΠ.
Ένα άλλο ζήτημα, είναι πολιτικό. Κάνοντας μεγάλες παραχωρήσεις σε ένα ριζοσπαστικό πολιτικό κόμμα στην Ελλάδα που επιδιώκει να "σκίσει" την το βιβλίο κανόνων της ευρωζώνης, οι ηγέτες φοβούνται ότι θα ενθαρρύνει τους "αντάρτες" στις χώρες τους και θα θέσουν σε κίνδυνο τις καριέρες τους.
Στη συνέχεια, υπάρχει η προσωπική διάσταση: Η κακή προσωπική χημεία μεταξύ των άπειρων και κάποιες φορές χαρισματικών πολιτικών της νέας ελληνικής κυβέρνησης με τους "σημαδεμένους από τη μάχη" ομολόγους τους της υπόλοιπης ευρωζώνης.
Για τους περισσότερους από τους τελευταίους, οι κανόνες έχουν σημασία. Είναι όμως κάτι περισσότερο από αυτό. Η Γερμανία, πολλές άλλες κυβερνήσεις και ανώτατοι αξιωματούχοι των Βρυξελλών πιστεύουν πως η στρατηγική λιτότητάς τους ήταν επιτυχημένη –και ότι επιτέλους άρχισε να λειτουργεί και στην Ελλάδα το περασμένο έτος, όταν η οικονομία της χώρας άρχισε να αναπτύσσεται μετά από έξι χρόνια ύφεσης. Τώρα, πιστεύουν πως η επιτυχία τέθηκε σε κίνδυνο από την απερισκεψία του κ. Τσίπρα και των συναδέλφων του. Πιστεύουν επίσης ότι η απερισκεψία έχει ενθαρρυνθεί από άστοχες πολιτικές και οικονομικές φιλοσοφίες και κακές συμβουλές από το εξωτερικό.
Δεν έχει να κάνει τόσο με το ότι πολλοί στον ΣΥΡΙΖΑ του κ. Τσίπρα είναι Μαρξιστές –η ευρωζώνη μπορεί να χειριστεί τους οπαδούς του γενειοφόρου Γερμανού φιλοσόφου του 19ου αιώνα. Έχει περισσότερο να κάνει με το ότι θεωρούνται πως επηρεάζονται υπερβολικά από τον Βρετανό οικονομολόγο του 20ου αιώνα -τον Τζον Μέιναρντ Κέυνς- και τους ζώντες αγγλοσάξονες μαθητές του.
Κατά τις συνεδριάσεις των υπουργών Οικονομικών στις Βρυξέλλες, ο κ. Βαρουφάκης συνοδεύονταν από τους Αμερικανούς οικονομολόγους Τζέημς Γκάλμπρεϊθ και Τζέφρι Σακς. Από την άλλη άκρη του Ατλαντικού, η νέα κυβέρνηση έχει ισχυρή ρητορική στήριξη από τον Πωλ Κρούγκμαν, τον Τζόσεφ Στίγκλιτς και άλλους.
Έτσι, η φιλοσοφική έδρα του κ. Βαρουφάκη, ο οποίος έχει διδάξει σε Βρετανικά, Αυστραλιανά και Αμερικανικά πανεπιστήμια, θεωρείται ότι βρίσκεται -όπως λέει ο κ. Λάντλοου- στην «Αγγλόσφαιρα». Η πρώτη επίσκεψη του κ. Βαρουφάκη ως υπουργού Οικονομικών ήταν, σημειώνει, στο Λονδίνο».
Το άρθρο αναφέρει δήλωση του Λάντλοου ότι ο Βαρουφάκης και οι συνάδελφοι του στην κυβέρνηση στράφηκαν ενστικτωδώς στη Βρετανία και στις ΗΠΑ πριν απευθυνθούν την Ευρωπαϊκή Αριστερά.
«Για τον κ. Βαρουφάκη, την κυβέρνησή του και τους περισσότερους Κεϋνσιανούς οικονομολόγους, η επίσημη θέση της ευρωζώνης πως το φάρμακο της λιτότητας ενεργεί, θα ήταν για γέλια, αν δεν είχε μια τόσο καταστροφική επίπτωση στην ελληνική οικονομία. Από την δική τους άποψη, η Ελλάδα έχει χάσει ένα τέταρτο του ΑΕΠ της και η ευρωζώνη ζητά περισσότερες βδέλλες για να γίνει περαιτέρω αφαίμαξη του ασθενή.
Η αναμέτρηση ανάμεσα στη νέα ελληνική κυβέρνηση και την υπόλοιπη ευρωζώνη είναι, ως εκ τούτου, βαθιά και περίπλοκη, αποτέλεσμα μιας σύγκρουσης προσωπικών στιλ, φιλοσοφίας και αντικρουόμενων εθνικών συμφερόντων. Και τα 19 μέλη της ευρωζώνης εξακολουθούν να λένε πως θέλουν η Ελλάδα να παραμείνει στο κλαμπ. Όμως οι διαφορές τους δεν θα μπορέσουν να γεφυρωθούν εύκολα. Ίσως μάλιστα να μην μπορούν να γεφυρωθούν καθόλου», καταλήγει το άρθρο.
