Το παράνομο εμπόριο καπνού γνωρίζει άνθηση στην ΕΕ, σύμφωνα με έκθεση της εποπτικής αρχής της Ένωσης, με σχεδόν ένα στα δέκα τσιγάρα να παράγεται παράνομα ή να εισάγεται λαθραία, προκαλώντας ετήσια απώλεια φορολογικών εσόδων που εκτιμάται στα 13 δισ. ευρώ.
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) ανέφερε σε έκθεσή του την Τρίτη ότι το εμπόριο αυτό έχει «αλλάξει σημαντικά» τα τελευταία χρόνια, καθώς το λαθρεμπόριο, αν και εξακολουθεί να αποτελεί «πρόβλημα», έχει ξεπεραστεί από την παράνομη παραγωγή, η οποία έχει αυξηθεί δραματικά στην ΕΕ.
Οι ομάδες οργανωμένου εγκλήματος μεταφέρουν την παραγωγή εντός της ΕΕ «για να συντομεύσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού και να πλησιάσουν τους καταναλωτές», δήλωσε ο Πέτρι Σαρβάμαα του ΕΕΣ. «Πλέον έχουν εντοπιστεί παράνομες μονάδες παραγωγής σχεδόν σε κάθε κράτος μέλος της ΕΕ».
Αυξημένη η παράνομη παραγωγή τσιγάρων στην ΕΕ
Το ΕΕΣ ανέφερε το παράδειγμα ενός μεγάλης κλίμακας παράνομου εργοστασίου τσιγάρων στο Βέλγιο, το οποίο διαλύθηκε από την αστυνομία πέρυσι. Λειτουργούσε 24 ώρες το 24ωρο, με 50 εργαζόμενους να χειρίζονται τέσσερις γραμμές παραγωγής, καθεμία από τις οποίες είχε τη δυνατότητα να παράγει 1 εκατομμύριο τσιγάρα κάθε ώρα.
Κατά τη διάρκεια εφόδου στη μεγαλύτερη παράνομη εγκατάσταση που έχει αποκαλυφθεί μέχρι σήμερα, στην Ισπανία, η αστυνομία κατάσχεσε 3 εκατομμύρια πακέτα τσιγάρων αξίας 15 εκατομμυρίων ευρώ, πέντε τόνους ακατέργαστου καπνού αξίας 5 εκατομμυρίων ευρώ και προέβη σε 20 συλλήψεις. Τα προϊόντα του εργοστασίου είχαν διανεμηθεί σε έξι χώρες της ΕΕ.
«Η κλίμακα είναι πραγματικά αξιοσημείωτη», δήλωσε ο Σαρβάμαα. «Τον περασμένο μήνα, οι γαλλικές αρχές εξάρθρωσαν μια διασυνοριακή επιχείρηση που προμήθευε την πόλη της Λιλ μόλις από τον περασμένο Δεκέμβριο, αλλά είχε ήδη πραγματοποιήσει 120 παραδόσεις των 7.500 πακέτων η καθεμία».
Σύμφωνα με την έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου της ΕΕ, τα εν λόγω παράνομα εργοστάσια παραγωγής τσιγάρων, τα οποία συνήθως λειτουργούν για διάστημα δύο έως τεσσάρων μηνών, χρησιμοποιούσαν εξελιγμένο εξοπλισμό και απασχολούσαν έμπειρους τεχνικούς για την εγκατάσταση και τη συντήρηση των μηχανημάτων τους.
Οι ομάδες οργανωμένου εγκλήματος που τις διαχειρίζονται κατανέμουν την παραγωγή σε πολλαπλές εγκαταστάσεις και συχνά τις τοποθετούν σε παραμεθόριες περιοχές, προσαρμόζοντας τις δραστηριότητές τους με την παραγωγή συγκεκριμένων εμπορικών σημάτων για μεμονωμένες αγορές και ακόμη και με την ανάπτυξη νέων προϊόντων καπνού.
Η ζημία υπερβαίνει την απώλεια φορολογικών εσόδων. Το εμπόριο αυτό «υπονομεύει τις πολιτικές δημόσιας υγείας, καθιστώντας τα προϊόντα καπνού φθηνότερα και πιο προσιτά, ιδίως στους νέους», δήλωσε ο Σαρβάμαα. Επιπλέον, τροφοδοτεί το οργανωμένο έγκλημα και χρηματοδοτεί άλλες παράνομες δραστηριότητες.
«Εξακολουθούν να υπάρχουν κενά στον συντονισμό»
Ενώ, συνολικά, η κατανάλωση καπνού συνεχίζει να μειώνεται σε ολόκληρη την ΕΕ, η ποσότητα των παράνομων προϊόντων καπνού έχει αυξηθεί σταθερά, φθάνοντας περίπου το 8,8 % της συνολικής κατανάλωσης τσιγάρων το 2023 (τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία), σύμφωνα με την έκθεση – αν και οι πληροφορίες σχετικά με το μέγεθος, τη δομή ή τον οικονομικό αντίκτυπο του εμπορίου παραμένουν «ελλιπείς και αναξιόπιστες».
Σύμφωνα με την έκθεση, η ΕΕ και πολλά κράτη μέλη έχουν λάβει μέτρα για την καταπολέμηση αυτού του εμπορίου, αλλά η προσπάθειά τους παρεμποδίζεται λόγω της έλλειψης εναρμόνισης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας στον τομέα αυτό και των ανισοτήτων στις προσπάθειες των κρατών μελών, γεγονός που δημιουργεί κενά στην επιβολή του νόμου.
Τα εθνικά συστήματα ελέγχου και επιβολής του νόμου έχουν διαφορετικούς ορισμούς για τα αδικήματα και τις κυρώσεις, γεγονός που ενθαρρύνει τους εγκληματίες να μετακινούνται σε δικαιοδοσίες με πιο χαλαρούς κανόνες, ενώ η ανταλλαγή πληροφοριών εντός της Ένωσης ήταν ασυνεπής.
«Οι εγκληματίες που εμπλέκονται στο παράνομο εμπόριο καπνού επιτυγχάνουν όχι επειδή η Ευρώπη στερείται νομοθεσίας, αλλά επειδή εξακολουθούν να υπάρχουν κενά στον συντονισμό, την ανταλλαγή πληροφοριών και την επιβολή του νόμου», δήλωσε ο Σαρβάμαα. «Το οργανωμένο έγκλημα έχει μια στρατηγική. Χρειαζόμαστε και εμείς μια».
Με πληροφορίες από Guardian
