Ένα σιδερένιο κέντρο ασπίδας ηλικίας 1.800 ετών, το οποίο περιείχε αποτεφρωμένα ανθρώπινα οστά, διασώθηκε από μια μάντρα στην ανατολική Πολωνία.
Το σπάνιο εύρημα υποδηλώνει την ύπαρξη μιας κατεστραμμένης ταφής που συνδέεται με τον πολιτισμό του Przeworsk και τις κοινότητες των Βανδάλων.
Η ανακάλυψη στην Πολωνία
Το αντικείμενο εντοπίστηκε από τον Włodzimierz Starykiewicz, ενώ έψαχνε σε μια μάντρα παλιοσίδερων στο Hrubieszów για ανταλλακτικά από παλιές μοτοσικλέτες και αυτοκίνητα. Με την πρώτη ματιά, το διαβρωμένο σιδερένιο κομμάτι έμοιαζε με συνηθισμένο παλιοσίδερο. Ο Starykiewicz υποψιάστηκε κάτι διαφορετικό και έστειλε μια φωτογραφία στο Μουσείο Stanisław Staszic στο Hrubieszów.
Το προσωπικό του μουσείου αναγνώρισε το αντικείμενο ως σιδερένιο «umbo», το ενισχυμένο κεντρικό εξάρτημα μιας αρχαίας ασπίδας. Το κομμάτι έχει μια αιχμηρή προεξοχή και χρονολογείται στον 2ο αιώνα μ.Χ. Το «umbo» βοηθούσε στην προστασία του χεριού του μαχητή, ενώ ταυτόχρονα ενίσχυε το κέντρο της ασπίδας.
Μια μικρή ποσότητα ξεραμένου χώματος ήταν ακόμα παγιδευμένη μέσα στο εξάρτημα όταν ο Starykiewicz βρήκε το αντικείμενο. Το χώμα περιείχε ίχνη από κοτσάνια καλλιεργειών, υποδηλώνοντας ότι το κομμάτι βρισκόταν κάποτε σε ένα καλλιεργημένο χωράφι. Σοφά, άφησε το υλικό ανέπαφο.
Η εξέταση στο μουσείο έφερε ένα απροσδόκητο αποτέλεσμα. Μέσα στο ξεραμένο χώμα είχαν διατηρηθεί καμένα θραύσματα ανθρώπινων οστών.
Η κατάσταση του σιδήρου προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο. Η επιφάνειά του παρουσιάζει αλλαγές που προκλήθηκαν από έντονη θερμότητα. Μαζί με τα αποτεφρωμένα οστά, τα στοιχεία υποδεικνύουν την ύπαρξη μιας πυράς, όπου η ασπίδα αποτελούσε μέρος του ταφικού εξοπλισμού.
Οι αρχαιολόγοι συνδέουν την ταφή με τον πολιτισμό του Przeworsk, έναν πολιτισμό της Εποχής του Σιδήρου και της Ρωμαϊκής περιόδου που εκτεινόταν σε τμήματα της σημερινής Πολωνίας. Στην περιοχή του Hrubieszów, τέτοιου είδους ταφές συνδέονται με κοινότητες που σχετίζονται με τους Βανδάλους.
Τα λείψανα δεν επιτρέπουν να προσδιοριστεί αν ο νεκρός ήταν άνδρας ή γυναίκα. Το άτομο πιθανότατα θάφτηκε με τον εξοπλισμό ενός πολεμιστή, αν και το μεγαλύτερο μέρος του τάφου έχει εξαφανιστεί.
Η ταφή
Μια ταφή αυτού του τύπου θα μπορούσε να περιλαμβάνει ένα ξίφος, αιχμές δόρατος, αιχμές ακοντίου, μια αγκράφα ζώνης και μια καρφίτσα. Κανένα από αυτά τα αντικείμενα δεν έχει διασωθεί μαζί με το κέντρο της ασπίδας. Η γεωργική δραστηριότητα και η μεταγενέστερη χρήση του αντικειμένου φαίνεται να έχουν καταστρέψει μεγάλο μέρος του αρχικού περιβάλλοντος.
Η ίδια η ασπίδα έχει επίσης εξαφανιστεί. Οι αρχαίες ασπίδες κατασκευάζονταν κυρίως από ξύλο, μερικές φορές καλυμμένες με δέρμα ή άλλο υλικό. Μόνο το σιδερένιο κέντρο (umbo) διασώθηκε, καθώς το μέταλλο αντέχει στις συνθήκες που καταστρέφουν τα οργανικά υλικά.
Το εύρημα εντάσσεται επίσης σε ένα ευρύτερο πλαίσιο επαφών μεταξύ των κοινοτήτων βόρεια των ρωμαϊκών συνόρων και του ρωμαϊκού κόσμου. Ορισμένα εξαρτήματα ασπίδων του Przeworsk παρουσιάζουν μορφές που συνδέονται με τον ρωμαϊκό στρατιωτικό εξοπλισμό. Αντικείμενα, στυλ και μέθοδοι μετακινήθηκαν πέρα από τα σύνορα μέσω του εμπορίου, των συγκρούσεων και των επαφών.
Για τους αρχαιολόγους, η ανακάλυψη είναι ταυτόχρονα χρήσιμη και απογοητευτική. Το «umbo» διατηρεί ένα μικρό τμήμα μιας ταφής με καύση, αλλά η αρχική του θέση είναι άγνωστη. Χωρίς την ακριβή τοποθεσία της ανακάλυψης, οι ερευνητές έχουν ελάχιστες πιθανότητες να ανακαλύψουν το υπόλοιπο του τάφου.
Το προσωπικό του μουσείου ζητά τώρα από το άτομο που έφερε αρχικά το αντικείμενο στη μάντρα να επικοινωνήσει μαζί τους. Ακόμη και μια κατά προσέγγιση τοποθεσία της πρώτης ανακάλυψης θα μπορούσε να βοηθήσει τους ερευνητές να εντοπίσουν την χαμένη ταφή.
Με πληροφορίες από Muzeum im. ks. Stanisława Staszica w Hrubieszowie και Archaeology News Online Magazine
