Ένας ταφικός θάλαμος του 10ου αιώνα που ανακαλύφθηκε κοντά στο Σούζνταλ παρέχει στους αρχαιολόγους νέα στοιχεία για την παρουσία της πρώιμης ελίτ στη βορειοανατολική Ρωσία.
Η ταφή περιέχει τα λείψανα ενός άνδρα, ενός αλόγου και ενός σκύλου, καθώς και όπλα, εξοπλισμό ιππασίας και άλλα αντικείμενα που συνδέονται με υψηλή κοινωνική θέση.
Η ανακάλυψη έγινε κατά τη διάρκεια της ερευνητικής περιόδου του 2026 στο νεκροταφείο του Γκνεζντίλοβο, όπου αρχαιολόγοι από το Ινστιτούτο Αρχαιολογίας της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών και το Κρατικό Ιστορικό Μουσείο εργάζονται εδώ και επτά χρόνια.
Ο χώρος έχει αποκαλύψει σχεδόν 100 μεσαιωνικές ταφές και αποτελεί πλέον μία από τις βασικές πηγές για τη μελέτη του Σούζνταλ και της ευρύτερης περιοχής κατά τον 10ο και τον 11ο αιώνα.
Η ταφή στη Ρωσία
Ο πρόσφατα ανακαλυφθείς τάφος ξεχωρίζει από τις περισσότερες ταφές στο Γκνεζντίλοβο. Πρόκειται για έναν ξύλινο θάλαμο χτισμένο υπόγεια, διαστάσεων περίπου 3,1 επί 2,7 μέτρων, ο οποίος εκτεινόταν περίπου ένα μέτρο κάτω από την επιφάνεια. Οι τοίχοι αποτελούσανται από κάθετες ξύλινες σανίδες, ενώ το δάπεδο καλύπτονταν από ξύλινο πάτωμα. Διατηρήθηκαν επίσης ίχνη ξύλινης οροφής.
Ο θάλαμος περιείχε το σκελετό ενός άνδρα ηλικίας περίπου 25 έως 35 ετών. Βρισκόταν ξαπλωμένος με το κεφάλι στραμμένο προς τα δυτικά. Κοντά του βρισκόταν ο σκελετός ενός αλόγου, επίσης με το κεφάλι στραμμένο προς τα δυτικά. Στον ίδιο θάλαμο βρέθηκαν και τα λείψανα ενός σκύλου.
Διάφορα αντικείμενα υποδηλώνουν την κοινωνική θέση και τον ρόλο του άνδρα. Δύο μικρά μεταλλικά κουμπιά βρέθηκαν κοντά στον λαιμό του, ενώ μια ασημένια καρφίτσα σε σχήμα πέταλου βρισκόταν στο στήθος του. Ένα σιδερένιο μαχαίρι βρισκόταν κοντά στον αριστερό του γοφό. Κοντά στα πόδια του, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν ένα πολεμικό τσεκούρι με μέρος της ξύλινης λαβής του και μια οστέινη χτένα.
Η ταφή περιείχε επίσης σαφή στοιχεία ιππασίας και πολεμικών δραστηριοτήτων. Μεταξύ του άνδρα και του αλόγου βρέθηκαν μια αιχμή δόρατος με ίχνη του ξύλινου κορμού της, ένα χαλινάρι και τμήματα ενός μικρού σετ ζυγίσματος. Μια αγκράφα σέλας υποδηλώνει ότι κάποτε υπήρχε σέλα στον θάλαμο, αν και τα οργανικά μέρη της δεν σώθηκαν.
Οι τάφοι αυτού του είδους συγκαταλέγονται στους σπανιότερους τύπους ταφής που συνδέονται με την πρώιμη ελίτ των μεσαιωνικών Ρως. Αυτές οι υπόγειες ξύλινες κατασκευές εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στους Ρως στα τέλη του 9ου αιώνα, παράλληλα με την άφιξη ανθρώπων από τη Σκανδιναβία. Η πρακτική αυτή συνεχίστηκε μέχρι τον 10ο αιώνα, αλλά οι αρχαιολόγοι έχουν καταγράψει μόλις λίγο περισσότερες από 80 τέτοιες ταφές σε εννέα γνωστά νεκροταφεία.
Τα περισσότερα γνωστά παραδείγματα προέρχονται από πρώιμα αστικά ή πρωτοαστικά κέντρα.
Τι στοιχεία παρέχουν οι τάφοι
Ο τάφος του Σούζνταλ είναι επίσης ασυνήθιστα καλά διατηρημένος. Παλαιότεροι τάφοι με θαλάμους είχαν συχνά ανασκαφεί πριν από δεκαετίες, αφήνοντας περιορισμένα στοιχεία για τη δομή τους και τις λεπτομέρειες της ταφής. Η νέα ανακάλυψη γλίτωσε από μεταγενέστερες φθορές, διατηρώντας τόσο ανθρώπινα όσο και ζωικά οστά, καθώς και μεγάλο μέρος των κτερισμάτων.
Άλλες ταφές στο Γκνεζντίλοβο με όπλα και εξοπλισμό αλόγων χρονολογούνται κυρίως στον 11ο αιώνα. Ο νέος θαλαμωτός τάφος μεταθέτει τα στοιχεία για την ύπαρξη μιας ένοπλης ελίτ στην περιοχή του Σούζνταλ πίσω στον 10ο αιώνα.
Η ευρύτερη ανασκαφή πρόσθεσε επίσης 15 ταφές στο αρχείο του χώρου. Αρκετοί γυναικείοι τάφοι περιείχαν ασημένια δαχτυλίδια, κολιέ από γυαλί, χάντρες από ορυκτό κρύσταλλο, καθώς και μενταγιόν κατασκευασμένα από νομίσματα της Δυτικής Ευρώπης και της Ανατολής.
Ένας νεαρός άνδρας, ίσως έφηβος, είχε ταφεί με ένα πολεμικό τσεκούρι κοντά στα πόδια του. Ο τάφος του είχε μια σταθερή ξύλινη κατασκευή με ενισχυμένες γωνίες. Αυτή είναι η ένατη ταφή με πολεμικό τσεκούρι που έχει βρεθεί στο Γκνεζντίλοβο κατά τις πρόσφατες ανασκαφές.
Η κατανομή των ταφών που σχετίζονται με όπλα και ίππους υποδηλώνει επίσης ένα νεκροταφείο μεγαλύτερο από ό,τι είχαν υποθέσει οι αρχαιολόγοι. Τέτοιες ταφές σχηματίζουν μια γραμμή μήκους περίπου 200 μέτρων που διασχίζει το κεντρικό τμήμα του χώρου.
Με πληροφορίες από Russian Academy of Sciences και Archaeology News Online Magazine
