Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα με το οποίο ζητά έναν κοινό ορισμό του βιασμού σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, τονίζοντας ότι κάθε σεξουαλική πράξη χωρίς συναίνεση θα πρέπει να θεωρείται βιασμός.
Μεταξύ άλλων, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε σήμερα, Τρίτη, ψήφισμα που καλεί σε έναν ενιαίο ευρωπαϊκό ορισμό του βιασμού, βασισμένο στην απουσία ελεύθερης και ενημερωμένης συναίνεσης.
Όπως αναφέρει το Euronews ως προς τη νομική διαδικασία, η ευθύνη περνά -πλέον- στην Κομισιόν, η οποία θα πρέπει να προτείνει τη σχετική νομοθεσία. Στη συνέχεια, αυτή θα πρέπει να εγκριθεί από τα κράτη-μέλη της ΕΕ, διαδικασία που θεωρείται πολιτικά δύσκολη.
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Τι προβλέπεται στο σχετικό ψήφισμα
Το ψήφισμα υπογραμμίζει ότι «μόνο μια σαφής, ρητή, ελεύθερα δοσμένη και χωρίς αμφισημίες ένδειξη συναίνεσης είναι έγκυρη» στις σεξουαλικές σχέσεις. Προσθέτει επίσης ότι «η σιωπή, η έλλειψη λεκτικής ή σωματικής αντίστασης ή η απουσία ενός “όχι” δεν μπορούν να ερμηνευτούν ως συναίνεση».
Οποιαδήποτε σεξουαλική πράξη εκτός αυτού του πλαισίου θα πρέπει να θεωρείται βιασμός.
Τονίζεται ακόμη ότι προηγούμενη συναίνεση, παλαιότερες σεξουαλικές σχέσεις ή οποιαδήποτε σχέση με τον δράστη, ακόμη και ο γάμος, δεν συνεπάγονται αυτομάτως συναίνεση.
Η πρόταση αυτή αντανακλά την αρχή «μόνο το ναι σημαίνει ναι», η οποία έχει ήδη υιοθετηθεί στην Ισπανία από το 2022, μετά από μια υπόθεση ομαδικού βιασμού που είχε συγκλονίσει τη χώρα.
Σύμφωνα με την υπηρεσία έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η απουσία συναίνεσης αποτελεί ήδη βασικό στοιχείο στον ορισμό του βιασμού ή της σεξουαλικής επίθεσης σε 17 από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ.
Ο ορισμός που προωθεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ευθυγραμμίζεται επίσης με τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης (Istanbul Convention), η οποία έχει επικυρωθεί από 22 χώρες της ΕΕ.
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Παραδείγματα νόμων ανά χώρες
Ωστόσο, σε αρκετά κράτη-μέλη η νομοθεσία εξακολουθεί να βασίζεται στον ορισμό του βιασμού μέσω άσκησης βίας ή απειλής. Στην Εσθονία, για παράδειγμα, ο βιασμός ορίζεται ως παραβίαση της βούλησης του θύματος μέσω βίας ή απειλών, ενώ στη Λετονία γίνεται λόγος για σεξουαλική βία υπό εξαναγκασμό.
Αντίστοιχα, στη Ρουμανία, η νομοθεσία επικεντρώνεται στην αδυναμία του θύματος να εκφράσει συναίνεση, ενώ σε χώρες όπως η Ιταλία, η Σλοβακία, η Ουγγαρία και η Βουλγαρία, οι ορισμοί παραμένουν ασαφείς και διατηρούν στοιχεία προσέγγισης που βασίζεται στη χρήση βίας, σύμφωνα με ομάδα εμπειρογνωμόνων του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Αυτού του είδους οι ορισμοί απαιτούν συχνά ερμηνεία από τα δικαστήρια ως προς το τι συνιστά βίαιη επίθεση, κάτι που δεν είναι πάντα συνεπές. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο βάρος απόδειξης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε δευτερογενή θυματοποίηση.
Οι υποστηρικτές του ψηφίσματος υποστηρίζουν ότι πρόσφατες υποθέσεις έχουν αναδείξει τα όρια των ορισμών που βασίζονται στη βία. Μιλώντας στο Euronews, η ευρωβουλευτής Abir Al-Sahlani αναφέρθηκε σε υποθέσεις στη Γαλλία που αφορούν χρήση ουσιών και διαδικτυακή κακοποίηση, ως ενδείξεις των νέων μορφών σεξουαλικής βίας.
Το ψήφισμα εγκρίθηκε με μεγάλη πλειοψηφία: 447 ψήφοι υπέρ, 160 κατά και 43 αποχές. Ο ορισμός του βιασμού παραμένει ένα βασικό κενό στη νομοθεσία της ΕΕ για τη βία κατά των γυναικών, καθώς είχε εξαιρεθεί από σχετική οδηγία που εγκρίθηκε το 2024, απόφαση που προκάλεσε αντιδράσεις και διαδηλώσεις.
Σύμφωνα με τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, περίπου το 5% των γυναικών στην ΕΕ έχει υποστεί βιασμό μετά την ηλικία των 15 ετών.
Με πληροφορίες από Euronews
