Ο Ρίτσαρντ Μπούκσταμπερ, συγγραφέας του βιβλίου «A Demon of Our Own Design» που το 2007 προειδοποιούσε για την επερχόμενη χρηματοπιστωτική κρίση, επιστρέφει με μια νέα εκτίμηση στους New York Times, αναφέροντας πως οι συνθήκες σήμερα θυμίζουν ξανά περίοδο υψηλού ρίσκου, ίσως πιο επικίνδυνη απ' όσα έγιναν πριν από περίπου 20 χρόνια.
Στην αρχή της κρίσης του 2008 εργαζόταν σε εταιρεία διαχείρισης αντισταθμιστικών επενδυτικών κεφαλαίων. Στο τέλος της, βρέθηκε στο αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών.
Εκείνη την περίοδο, όπως λέει, είχε πει σε νεότερους συναδέλφους του: «Δεν θα ξαναδείτε κάτι τέτοιο». Σήμερα, όμως, δεν είναι πια τόσο βέβαιος. «Ίσως δουν κάτι χειρότερο».
This risk analysts correctly predicted the Great Recession. Now, he says there's a worse financial crisis brewing. https://t.co/3AVaSKIajg
— Business Insider (@BusinessInsider) March 17, 2026
Μέση Ανατολή: Ένα σύστημα γεμάτο αλληλένδετους κινδύνους
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα κράτη έχουν επιστρέψει σε ένα περιβάλλον γεμάτο πιέσεις, που θυμίζουν αρκετά την κατάσταση πριν ξεσπάσει μία μεγάλη κρίση. Η διαφορά είναι ότι πλέον οι κίνδυνοι είναι διάχυτοι παντού, από την τεχνητή νοημοσύνη, στην αγορά ιδιωτικών δανείων ύψους περίπου 2 τρισ. δολαρίων, στα χρηματιστήρια, αλλά και σε γεωπολιτικά μέτωπα όπως η Ταϊβάν και το Ιράν.
Το πρόβλημα δεν είναι οι επιμέρους απειλές, αλλά το γεγονός ότι αποτελούν κομμάτια ενός ενιαίου, πολύπλοκου συστήματος, όπου ένα σοκ μπορεί να εξαπλωθεί γρήγορα παντού.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η αγορά private credit (μορφή επένδυσης, όπου οι επενδυτές λειτουργούν ως δανειστές). Μετά το 2008, οι παραδοσιακές τράπεζες υποχώρησαν και πολλές επιχειρήσεις στράφηκαν σε θεσμικούς επενδυτές για δανεισμό.
Το πρόβλημα; Αυτά τα δάνεια δεν διαπραγματεύονται εύκολα, άρα δεν είναι σαφές πόσο αξίζουν ή πόσο εύκολα μπορούν να πουληθούν σε περίπτωση κρίσης.
Ταυτόχρονα, πολλές από τις εταιρείες που χρηματοδοτούνται είναι τεχνολογίας, δηλαδή επιχειρήσεις που μπορεί να επηρεαστούν άμεσα από την εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Ήδη, επενδυτές αρχίζουν να αποσύρουν κεφάλαια από μεγάλα funds όπως της Blue Owl, της BlackRock και της Blackstone, ενώ οι μετοχές εταιρειών του κλάδου πιέζονται.
This is Ras Laffan in Qatar, one of the most important gas hubs in the world. And Iran just destroyed it.
— BeInCrypto (@beincrypto) March 18, 2026
We could be entering the worst financial crisis since 2008.
Qatar supplies around 20% of global LNG, and this single system feeds electricity, heating, and industry across… pic.twitter.com/Nrjy2cvK0y
Γιατί χαρακτηρίζει «φούσκα» την τεχνητή νοημοσύνη
Την ίδια στιγμή, η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης οδηγεί τεράστιες επενδύσεις σε λίγες μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, ανεβάζοντας τις αποτιμήσεις τους σε επίπεδα-ρεκόρ.
Σήμερα, μόλις 10 μετοχές αντιστοιχούν σε πάνω από το ένα τρίτο της αξίας του δείκτη S&P 500, ένα επίπεδο συγκέντρωσης που θεωρείται επικίνδυνο. Αν μία από αυτές δεχτεί πλήγμα, μπορεί να συμπαρασύρει ολόκληρη την αγορά.
Οι δύο αυτές τάσεις, δηλαδή ο νέος δανεισμός και η τεχνολογική έκρηξη, δεν είναι ανεξάρτητες. Ανήκουν στο ίδιο σύστημα, εξηγεί στους New York Times. Τα δάνεια χρηματοδοτούν τις υποδομές της A.I. (data centers, chips), οι οποίες με τη σειρά τους στηρίζουν τις μεγάλες εταιρείες που κυριαρχούν στα χρηματιστήρια.
Αν το ένα κομμάτι πιεστεί, επηρεάζονται όλα, κοινώς επενδύσεις, συντάξεις, αποταμιεύσεις. Στο ήδη εύθραυστο αυτό σύστημα προστίθενται και οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι, συνεχίζει στο άρθρο γνώμης του ο Ρίτσαρντ Μπούκσταμπερ.
Μια ενεργειακή κρίση λόγω σύγκρουσης με το Ιράν μπορεί να αυξήσει το κόστος ενέργειας, πλήττοντας άμεσα τα data centers και την παραγωγή A.I, ενώ μία πιθανή κρίση στην Ταϊβάν θα μπορούσε να περιορίσει την πρόσβαση σε ημιαγωγούς, επιβραδύνοντας την τεχνολογική ανάπτυξη.
Opinion: I predicted the 2008 financial crisis. What is coming may be worse. https://t.co/izrZkrzgqP
— The Salt Lake Tribune (@sltrib) March 18, 2026
Τα μαθήματα του 2008
Η κρίση του 2008 δεν κατέρρευσε μόνο λόγω της αγοράς ακινήτων, αλλά κυρίως λόγω του χρηματοπιστωτικού συστήματος που είχε «χτιστεί» γύρω της, με πολύπλοκα προϊόντα που έκρυβαν τον πραγματικό κίνδυνο. Σήμερα, ο κίνδυνος δεν είναι μόνο χρηματοοικονομικός. Είναι και φυσικός: ενέργεια, υποδομές, εφοδιαστικές αλυσίδες, βρίσκονται στο επίκεντρο.
Και εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη ανησυχία, σύμφωνα με τον ίδιο: «Οι αγορές δεν βλέπουν τον πραγματικό κίνδυνο».
Τα μοντέλα που χρησιμοποιούν οι αγορές βασίζονται σε τιμές, μεταβλητότητα και συσχετίσεις. Δεν μπορούν να «διαβάσουν» μια διακοπή ρεύματος, μια ξηρασία ή μια διακοπή εφοδιαστικής αλυσίδας.
Όταν αυτά τα προβλήματα αποτυπωθούν στα δεδομένα, θα είναι ήδη αργά.
Με πληροφορίες από New York Times
