Την Καθαρά Δευτέρα συνηθίζεται να τρώμε λαγάνα.
Η Καθαρά Δευτέρα είναι κινητή γιορτή, η οποία εξαρτάται από την ημερομηνία του Πάσχα. Πέφτει κάθε χρόνο στο ξεκίνημα της 7ης εβδομάδας και προφανώς, πάντοτε ημέρα Δευτέρα.
Την ημέρα αυτή ξεκινάει η Σαρακοστή για την Ορθόδοξη Εκκλησία, ενώ ταυτόχρονα σημαίνει το τέλος των Αποκριών.
Λαγάνα την Καθαρά Δευτέρα: Ο συμβολισμός
Η λαγάνα που τρώμε την Καθαρά Δευτέρα δεν είναι απλώς ένα παραδοσιακό ψωμί, αλλά ένα σύμβολο με βαθιά θρησκευτική και πολιτισμική σημασία.
Η Καθαρά Δευτέρα σηματοδοτεί την έναρξη της Σαρακοστής στην Ορθόδοξη Εκκλησία, μιας περιόδου νηστείας, εγκράτειας και πνευματικής προετοιμασίας για το Πάσχα.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η λαγάνα αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό.
Πρόκειται για άζυμο ψωμί, δηλαδή χωρίς προζύμι, γεγονός που παραπέμπει στην απλότητα και την ταπεινότητα. Η απουσία ζύμης συνδέεται με την έννοια της κάθαρσης και της απομάκρυνσης από τα περιττά, τόσο σε υλικό όσο και σε πνευματικό επίπεδο.
Όπως το ψωμί αυτό παρασκευάζεται με απλά υλικά, έτσι και ο άνθρωπος καλείται να επιστρέψει στα ουσιώδη, να απλοποιήσει τη ζωή του και να εστιάσει στην εσωτερική του καλλιέργεια.
Παράλληλα, η λαγάνα συνδέεται με τη βιβλική παράδοση και τα άζυμα που αναφέρονται στην Παλαιά Διαθήκη, υπενθυμίζοντας την ανάγκη για υπακοή και πίστη.
Στο ελληνικό έθιμο, συνοδεύεται από νηστίσιμα φαγητά, όπως ταραμοσαλάτα, ελιές και χαλβά, και καταναλώνεται σε υπαίθριες εξορμήσεις, τα λεγόμενα «Κούλουμα».
Η λαγάνα λοιπόν, συμβολίζει την αρχή μιας περιόδου πνευματικής ανανέωσης, την εγκράτεια και την επιστροφή στην απλότητα, αποτελώντας αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής παράδοσης.
Σημειώνεται πως η λαγάνα αναφέρεται ως έδεσμα και σε πολλά κείμενα της αρχαιότητας. Ένα από αυτά είναι οι Εκκλησιάζουσες του Αριστοφάνη, όπου αναφέρεται η φράση «λαγάνα πέττετται» δηλαδή «λαγάνες γίνονται».
Μια θεωρία θέλει η λαγάνα να παρομοιάζεται με τον άρτο που κατανάλωσαν οι Ισραηλίτες κατά την έξοδό τους από την Αίγυπτο, από τότε και μέχρι τη στιγμή που ο Χριστός ευλόγησε τον ένζυμο άρτο.
Τα αρτοποιεία μένουν ανοιχτά σήμερα, Καθαρά Δευτέρα, αντίθετα με τα περισσότερα εμπορικά καταστήματα, αποκλειστικά για την παρασκευή και διάθεση λαγάνας.
