Οι χιονοστιβάδες σκοτώνουν περίπου 100 άτομα κάθε χρόνο στην Ευρώπη, με τεράστιες μάζες πάγου, χιονιού και βράχων να καταρρέουν τακτικά πάνω σε πεζοπόρους και σκιέρ που έχουν πιαστεί απροετοίμαστοι.
Η δομή του χιονιού, η κλίση της πλαγιάς και οι καιρικές συνθήκες μπορούν να καθορίσουν αν μια μικρή διαταραχή – όπως μια ριπή ανέμου ή η ολίσθηση ενός σνόουμπορντ – μπορεί να προκαλέσει μια θανατηφόρα μετατόπιση στο βουνό.
Πόσο επικίνδυνες είναι οι χιονοστιβάδες;
Οι ειδικοί λένε ότι οι κίνδυνοι μιας χιονοστιβάδας πρέπει να θεωρούνται όπως μια πλημμύρα: πρέπει να λαμβάνεται υπόψη τόσο η πιθανότητα του κινδύνου όσο και η ζημιά που θα προκαλέσει.
«Ο κίνδυνος χιονοστιβάδας στις Ευρωπαϊκές Άλπεις αφορά σήμερα κυρίως τους ορειβάτες που προκαλούν οι ίδιοι χιονοστιβάδες», δήλωσε ο Νίκολας Έκερτ, κλιματολόγος ειδικευμένος στους κινδύνους των βουνών στο Université Grenoble Alpes. «Ωστόσο, τέτοιες τυχαίες χιονοστιβάδες αποτελούν μόνο ένα μικρό μέρος του συνολικού αριθμού χιονοστιβάδων».
Τα επίπεδα κινδύνου χιονοστιβάδας είναι ιδιαίτερα υψηλά μετά από έντονες χιονοπτώσεις, και οι καιρικές συνθήκες νωρίτερα το χειμώνα μπορεί να αποδειχθούν καθοριστικές για την αντοχή του χιονιού.
«Οι περιορισμένες χιονοπτώσεις στις αρχές της σεζόν μπορούν να οδηγήσουν στη δημιουργία επίμονων αδύναμων στρωμάτων μέσα στο χιόνι», δήλωσε ο Γιάκομο Στραπατσόν, γιατρός στο Ινστιτούτο Ορεινής Επείγουσας Ιατρικής. «Όταν αυτά τα αδύναμα στρώματα θαφτούν κάτω από τις επόμενες χιονοπτώσεις, μπορούν να δημιουργήσουν εξαιρετικά ασταθείς συνθήκες που ευνοούν τις χιονοστιβάδες που προκαλούνται από τον άνθρωπο».
Οι ειδικοί λένε ότι ο κίνδυνος επιτείνεται επειδή πολλοί άνθρωποι που ασχολούνται με χειμερινά σπορ για αναψυχή δεν είναι εξοικειωμένοι με τα δελτία προειδοποίησης και δεν προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους αναλόγως.
Αυξάνονται οι θάνατοι;
Κάθε χρόνο, περίπου 100 άνθρωποι πεθαίνουν σε χιονοστιβάδες στην Ευρώπη – μια τάση που, σύμφωνα με τους επιστήμονες, παρέμεινε σε γενικές γραμμές σταθερή τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες. Οι θάνατοι μειώθηκαν ελαφρώς το 2023-24, όταν έχασαν τη ζωή τους 87 άτομα, και ξανά το 2024-25, όταν έχασαν τη ζωή τους 70 άτομα. Οι Ευρωπαϊκές Υπηρεσίες Προειδοποίησης Χιονοστιβάδων (EAWS) είχαν ήδη καταγράψει 99 θανάτους μέχρι τα μέσα Φεβρουαρίου 2026.
Οι ειδικοί αναφέρουν ότι η έκθεση σε χιονοστιβάδες έχει αυξηθεί με την αύξηση του αριθμού των σκιέρ εκτός πίστας, οι οποίοι εκτίθενται σε μεγαλύτερο κίνδυνο από όσους βρίσκονται σε ελεγχόμενες πίστες. Ωστόσο, αυτή η αλλαγή δεν έχει οδηγήσει σε αύξηση των θανάτων, καθώς έχει αντισταθμιστεί από καλύτερες προειδοποιήσεις, εξοπλισμό ασφαλείας και, τα τελευταία χρόνια, σταθερές συνθήκες χιονιού.
«Συνολικά, έχουμε παρατηρήσει μια μικρή μείωση στον ετήσιο αριθμό των θανάτων, παρά τη μαζική αύξηση του αριθμού των ημερών σκι που πραγματοποιούνται στην Ελβετία», δήλωσε ο Κερτ Βίνκλερ, επιστήμονας στο Ινστιτούτο Έρευνας Χιονιού και Χιονοστιβάδων στην Ελβετία. «Αυτή η μαζική μείωση του κινδύνου δεν μπορεί να εξηγηθεί από την κλιματική αλλαγή. Άλλοι παράγοντες, όπως οι ταχύτερες επιχειρήσεις διάσωσης και οι καλύτερες προβλέψεις χιονοστιβάδων, φαίνεται να είναι πολύ πιο σημαντικοί».
Ασκεί επιρροή η κλιματική αλλαγή στο φαινόμενο;
Τα χιονοδρομικά κέντρα σε ολόκληρη την ήπειρο έχουν αρχίσει να κλείνουν λόγω έλλειψης χιονιού, με το ήμισυ των 2.200 χιονοδρομικών κέντρων της Ευρώπης να προβλέπεται ότι θα αντιμετωπίσουν «πολύ υψηλό κίνδυνο» όσον αφορά την παροχή χιονιού, εάν η υπερθέρμανση του πλανήτη φτάσει τους 2 °C πάνω από τα προ-βιομηχανικά επίπεδα. Μελέτες υποδηλώνουν ότι η κλιματική αλλαγή θα κάνει τις χιονοστιβάδες μικρότερες και λιγότερο συχνές, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας λιώνει το χιόνι και συντομεύει τη σεζόν.
«Ωστόσο, λόγω της μεγαλύτερης ικανότητας συγκράτησης νερού του θερμότερου αέρα, τα φαινόμενα έντονης χιονόπτωσης ενδέχεται να αυξηθούν σε ένταση, ιδίως σε μεγάλα υψόμετρα», δήλωσε ο Ελίας Ζούμπλερ από την Ελβετική Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας. «Οι προβλέψεις του μοντέλου δείχνουν μια γενική μείωση της συχνότητας των φαινομένων έντονης χιονόπτωσης, αλλά είναι πιθανή η εντατικοποίησή τους, ιδίως σε μεγάλα υψόμετρα και κατά τη διάρκεια του χειμώνα».
Μια τέτοια αύξηση των χιονοστιβάδων σε υψηλά υψόμετρα θα μπορούσε να αποτελέσει σοβαρό κίνδυνο για τους σκιέρ, οι οποίοι αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος των θανάτων, και τους ορειβάτες. Η κλιματική αλλαγή είναι επίσης πιθανό να οδηγήσει σε αύξηση του ποσοστού των χιονοστιβάδων με υγρό και πυκνό χιόνι, το οποίο έχει μεγαλύτερη δύναμη.
Με πληροφορίες από Guardian
