Ένα έγγραφο που άνηκε στο πανεπιστήμιο Χάρβαντ και για σχεδόν 80 χρόνια θεωρούνταν λανθασμένα ως αντίγραφο της Magna Carta αποδείχθηκε, μετά από νέα ανάλυση, ότι είναι ένα αυθεντικό πρωτότυπο του 1300.
Η ανακάλυψη σημαίνει ότι τελικά υπάρχουν επτά σωζόμενα πρωτότυπα της επιβεβαίωσης της Magna Carta από τον Εδουάρδο Α΄, μια από τις σημαντικότερες νομικές πράξεις του Μεσαίωνα.
Magna Carta: Πως επιστήμονες ανακάλυψαν ότι επρόκειτο για πρωτότυπο έγγραφο
Το έγγραφο εντοπίστηκε από τον καθηγητή μεσαιωνικής ιστορίας του King’s College London, Ντέιβιντ Κάρπεντερ, καθώς περιηγούνταν στο ψηφιακό αρχείο της νομικής βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ. Εκεί, βρήκε ένα χειρόγραφο καταχωρισμένο ως ανεπίσημο αντίγραφο του 1327, όμως κάτι του φάνηκε παράξενα οικείο.
«Καθώς έψαχνα στα διαδικτυακά αρχεία, έπεσα πάνω σε αυτό το έγγραφο και αμέσως σκέφτηκα: “Θεέ μου, αυτό μοιάζει ακριβώς με ένα πρωτότυπο της Magna Carta του 1300”. Αν και ξέρω καλά πως η εμφάνιση μπορεί να ξεγελά», δήλωσε ο Κάρπεντερ.
Μαζί με τον Νίκολας Βίνσεντ, καθηγητή μεσαιωνικής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Ανατολικής Αγγλίας, προχώρησαν σε σειρά αναλύσεων για να πιστοποιήσουν την αυθεντικότητα του εγγράφου, το οποίο είναι γνωστό ως HLS MS 172.
«Χρησιμοποιήσαμε υπεριώδες φως και φασματική απεικόνιση, καθώς η κατάσταση του εγγράφου σε κάποια σημεία ήταν φθαρμένη, και εξετάσαμε τη γραφή λέξη προς λέξη. Το περιεχόμενο ταυτίζεται πλήρως με τα υπόλοιπα έξι γνωστά πρωτότυπα», ανέφερε ο Κάρπεντερ.
Η Magna Carta, η οποία αρχικά εκδόθηκε από τον βασιλιά Ιωάννη της Αγγλίας το 1215, αποτελεί το πρώτο έγγραφο στην ευρωπαϊκή ιστορία που θεμελίωσε γραπτά την αρχή ότι ο μονάρχης δεν βρίσκεται υπεράνω του νόμου.
Γιατί η Magna Carta είναι «ένα από τα πιο πολύτιμα έγγραφα στον κόσμο»
Ο Κάρπεντερ περιέγραψε το HLS MS 172 ως «ένα από τα πιο πολύτιμα έγγραφα στον κόσμο».
«Εμπεριέχει μια θεμελιώδη αρχή: ότι ο ηγεμόνας υπόκειται στον νόμο. Δεν μπορεί απλώς να διατάξει φυλάκιση, δήμευση περιουσίας ή εκτέλεση κατά βούληση. Οποιαδήποτε ενέργεια εναντίον πολίτη απαιτεί νομική διαδικασία. Είναι το θεμέλιο της δυτικής έννοιας του δικαίου και της δημοκρατίας», σημείωσε.
Η βιβλιοθήκη της Νομικής Σχολής του Χάρβαρντ είχε αγοράσει το έγγραφο το 1946, θεωρώντας ότι επρόκειτο για αντίγραφο, έναντι μόλις 27,50 δολαρίων. Έναν μήνα νωρίτερα, ένας βετεράνος της βρετανικής πολεμικής αεροπορίας το είχε πουλήσει στους βιβλιοπώλες Sweet & Maxwell στο Λονδίνο για 42 λίρες.
Ο Βίνσεντ εξήγησε πως η παρερμηνεία της ταυτότητας του εγγράφου είναι κατανοητή:
«Ήταν 1945. Όλοι ήταν κουρασμένοι. Είναι εύκολο να εξηγηθεί γιατί καταχωρίστηκε λάθος. Αλλά σήμερα γνωρίζουμε πως η αξία του είναι ασύλληπτα μεγαλύτερη».
Ο Κάρπεντερ δήλωσε εντυπωσιασμένος τόσο από την ύπαρξη του εγγράφου όσο και από το γεγονός ότι είχε περάσει απαρατήρητο:
«Ένιωσα δέος. Πρώτον επειδή σώζεται ένα ακόμη πρωτότυπο. Και δεύτερον, επειδή το Χάρβαρντ δεν είχε αντιληφθεί τι είχε στα χέρια του. Η επιβεβαίωση του 1300 από τον Εδουάρδο Α΄ θεωρείται η πιο έγκυρη απ’ όλες, είναι τεράστια υπόθεση.»
Η διαδρομή του ιστορικού εγγράφου από το 1300 έως το σήμερα
Οι Κάρπεντερ και Βίνσεντ εκτιμούν ότι το έγγραφο εκδόθηκε το 1300 για το τότε κοινοβουλευτικό βορειοδυτικό αγγλικό χωριό Appleby στην Κάμπρια. Από εκεί, ακολούθησε μια διαδρομή γεμάτη ιστορικές ανατροπές.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, πέρασε στα χέρια της αριστοκρατικής οικογένειας Λόουδερ, την οποία ο Βίνσεντ αποκάλεσε με χιούμορ «σατανική». Αργότερα περιήλθε στον Τόμας Κλάρκσον, έναν από τους κορυφαίους Βρετανούς αγωνιστές κατά της δουλείας. Από εκεί, κατέληξε στον Φόρστερ Μέιναρντ, πιλότο του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, ο οποίος στη συνέχεια υπηρέτησε ως διοικητής αεροπορικής βάσης στη Μάλτα, κατά την έναρξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.
«Η προέλευση του εγγράφου αυτού είναι πραγματικά συναρπαστική», σημείωσε ο Βίνσεντ.
Η Αμάντα Γουάτσον, υπεύθυνη της βιβλιοθήκης της Νομικής Σχολής του Χάρβαρντ, χαιρέτισε την αποκάλυψη:
«Συγχαρητήρια στους καθηγητές Κάρπεντερ και Βίνσεντ για αυτή την εξαιρετική ανακάλυψη. Το έργο τους αναδεικνύει τι μπορεί να συμβεί όταν συλλογές τέτοιου βεληνεκούς, όπως αυτή του Χάρβαρντ, ανοίγουν σε λαμπρούς μελετητές».
Με πληροφορίες από Guardian
