Τουλάχιστον 1.000 πίνακες που ο καλλιτέχνης Ντάμιεν Χιρστ δήλωσε ότι «έγιναν το 2016» δημιουργήθηκαν αρκετά χρόνια αργότερα, όπως αποκαλύπτει ο Guardian.
Ο Χιρστ παρήγαγε 10.000 από τους πίνακες, καθένας από τους οποίους αποτελείται από πολύχρωμες ζωγραφισμένες με το χέρι κουκκίδες σε χαρτί Α4, στο πλαίσιο ενός πρότζεκτ με την ονομασία The Currency που γεννήθηκε από την ιδέα της δημιουργίας μιας μορφής χρήματος από την τέχνη.
Το έτος 2016 αναγραφόταν στα έργα δίπλα στην υπογραφή του καλλιτέχνη. Ο Χιρστ και ο εξουσιοδοτημένος πωλητής των έργων επανειλημμένα δήλωσαν ότι τα φυσικά έργα δημιουργήθηκαν το 2016. Όταν βγήκαν προς πώληση το 2021, σε μια εκδήλωση υψηλού προφίλ κατά την οποία δόθηκε στους αγοραστές η δυνατότητα να αποκτήσουν ένα μόνιμο ψηφιακό αρχείο των πινάκων με τη μορφή ενός non-fungible token (NFT), ο Χιρστ δήλωσε ότι «ήταν μακράν το πιο συναρπαστικό έργο στο οποίο έχω εργαστεί ποτέ».
Η αρχική πώληση απέφερε περίπου 18 εκατομμύρια δολάρια.
«Αποτελείται από 10.000 NFTs, καθένα από τα οποία αντιστοιχεί σε ένα μοναδικό φυσικό έργο τέχνης που κατασκευάστηκε το 2016» είχε δηλώσει τότε ο Χιρστ. Οι πίνακες πωλήθηκαν μέσω ενός μόνο εξουσιοδοτημένου πωλητή, της Heni, την οποία διαχειρίζεται ο επιχειρηματικός διευθυντής του Χιρστ. Είχε δηλώσει τότε ότι προκειται έργα τέχνης «που δημιουργήθηκαν στο χέρι το 2016».
Ωστόσο, πέντε πηγές που γνωρίζουν τη δημιουργία των έργων, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων από τους ζωγράφους που έβαλαν τις τελείες στο χαρτί, δήλωσαν στον Guardian ότι πολλά από αυτά κατασκευάστηκαν μαζικά το 2018 και το 2019. Οι μαρτυρίες τους υποδηλώνουν ότι τουλάχιστον 1.000 -και πιθανώς αρκετές χιλιάδες- πίνακες της σειράς The Currency δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια της διετούς περιόδου. Παράχθηκαν από δεκάδες ζωγράφους που προσλήφθηκαν στην εταιρεία Science Ltd (σ.σ. Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης) του Χιρστ σε δύο στούντιο, στο Gloucestershire και στο Λονδίνο, σε αυτό που μια πηγή του Guardian περιέγραψε ως «γραμμή παραγωγής του Χένρι Φορντ».
Κάθε πίνακας έφερε μια μικροσκοπική ένδειξη, μια ανάγλυφη σφραγίδα γνησιότητας και έναν τίτλο, μια ημερομηνία και μια υπογραφή με μολύβι στο πίσω μέρος. Οι ημερομηνίες που αποδίδονται στα έργα τέχνης θεωρούνται ευρέως ότι αναφέρονται στο έτος ολοκλήρωσής τους.
Σε επικοινωνία με τους δικηγόρους των Χιρστ και Science Ltd για σχόλια, οι δικηγόροι δεν αμφισβήτησαν ότι τουλάχιστον 1.000 από τους πίνακες που ο καλλιτέχνης ανέφερε ότι χρονολογούνται το 2016 είχαν ζωγραφιστεί αρκετά χρόνια αργότερα. Δεν απάντησαν σε ερωτήσεις σχετικά με το γιατί ο Χιρτσ είχε δηλώσει ρητά ότι τα φυσικά έργα τέχνης «είχαν κατασκευαστεί το 2016». Ωστόσο, αρνήθηκαν ότι ο Χιρστ ήταν σκόπιμα παραπλανητικός, υποστηρίζοντας ότι ήταν «συνήθης πρακτική» του να χρονολογεί τα φυσικά έργα ενός έργου εννοιολογικής τέχνης με την ημερομηνία σύλληψης του έργου, η οποία στην περίπτωση του The Currency ήταν το 2016.
Ο Χιρστ και η Science Ltd χρησιμοποίησαν ένα παρόμοιο επιχείρημα τον Μάρτιο, μετά την αποκάλυψη του Guardian ότι αρκετά γνωστά γλυπτά με φορμαλδεΰδη που κατασκευάστηκαν με το πάστωμα ζώων χρονολογήθηκαν από την εταιρεία του στη δεκαετία του 1990, παρόλο που κατασκευάστηκαν το 2017.
Τότε, οι δικηγόροι του Χιρστ δήλωσαν ότι μερικές φορές χρησιμοποιούσε διαφορετικές προσεγγίσεις όταν χρονολογούσε έργα, προσθέτοντας, ότι «οι καλλιτέχνες έχουν απόλυτο δικαίωμα να είναι (και συχνά είναι) ασυνεπείς στη χρονολόγηση των έργων τους».
Αρκετά από τα γλυπτά του Ντάμιεν Χιρστ που προήλθαν από συντήρηση ζώων σε φορμαλδεΰδη είχαν εκτεθεί με χρονολογίες της δεκαετίας του 1990 σε γκαλερί στο Χονγκ Κονγκ, τη Νέα Υόρκη, το Μόναχο, το Λονδίνο και την Οξφόρδη. Ένα από αυτά, ένας καρχαρίας τίγρης 4 μέτρων, πωλήθηκε σε δισεκατομμυριούχους του Λας Βέγκας για περίπου 8 εκατ. δολάρια.
Οι πίνακες με τα νομίσματα, αντίθετα, προορίζονταν για τη μαζική αγορά όταν βγήκαν προς πώληση το 2021. Πωλούνται προς 2.000 δολάρια ο καθένας, δίνοντας στους απλούς αγοραστές την ευκαιρία να αποκτήσουν ένα γνήσιο έργο τέχνης του Χιρτσ ή ένα αντίστοιχο του NFT.
«Τι θα γινόταν αν τα έφτιαχνα και τα αντιμετώπιζα σαν χρήματα;»
Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν την παραγωγή της σειράς The Currency, δεκάδες καλλιτέχνες προσλήφθηκαν για να βοηθήσουν στην εργοστασιακού τύπου παραγωγή των πινάκων το 2018 και το 2019. Κάποιοι δούλευαν οκτάωρα για αρκετούς μήνες, φορώντας δυσκίνητες μάσκες για να προστατευτούν από τις αναθυμιάσεις της μπογιάς.
Οι σταθμοί εργασίας τους ήταν μακριά τραπέζια, απλωμένα στα στούντιο του Χιρστ, με δεκάδες σελίδες τοποθετημένες κατά μήκος τους. Κάθε φύλλο χαρτιού ήταν διακοσμημένο με ένα ολόγραμμα, υδατογράφημα του κεφαλιού του Χιρστ και μια μικροσκοπική κουκκίδα. Οι καλλιτέχνες κινούνταν προσεκτικά γύρω από κάθε πίνακα, προσθέτοντας μια πολύχρωμη κουκκίδα σε κάθε σελίδα με τη σειρά.
«Ήταν πολύ, πολύ κουραστικό», θυμήθηκε ένας καλλιτέχνης.
«Υπήρχαν πολλά σεντόνια σε αυτά τα τραπέζια, και ήταν αρκετά χαμηλά, οπότε έπρεπε να σκύβεις συνεχώς για να κάνεις τα σημεία. Μετά από λίγο κάποιοι άνθρωποι έπαθαν τραυματισμούς από επαναλαμβανόμενη καταπόνηση» δήλωσε ένας άλλος καλλιτέχνης.
Στα εργαστήρια, οι πίνακες δουλεύονταν καθ' όλη τη διάρκεια της εβδομάδας και αφήνονταν να στεγνώσουν το Σαββατοκύριακο, ανέφεραν πηγές στον Guardian. Αγοράστηκαν ειδικές σχάρες ξήρανσης για να επιταχυνθεί η διαδικασία, με τη βρετανική εφημερίδα να έχει δει πλάνα, που προφανώς τραβήχτηκαν το 2019 ή μετά το 2019, στα οποία εκατοντάδες από τα έργα τέχνης είναι απλωμένα σε τραπέζια, καθώς οι καλλιτέχνες ζωγραφίζουν πάνω τους κουκκίδες, προτού τα στοιβάξουν προσεκτικά σε ράφια ξήρανσης.
Οι δικηγόροι των Χιρστ και Science Ltd δήλωσαν ότι τηρούσαν πάντα τους σχετικούς κανόνες και πρακτικές υγιεινής και ασφάλειας. Ο Χιρστ και η Science Ltd δεν απάντησαν όταν ρωτήθηκαν πόσοι ακριβώς από τους 10.000 πίνακες έγιναν μετά το 2016.
Ήταν δύσκολο για τις πέντε πηγές, οι οποίες ήταν μάρτυρες της διαδικασίας παραγωγής σε διαφορετικές χρονικές στιγμές μεταξύ 2018 και 2019, να δώσουν έναν ακριβή αριθμό του συνόλου των πινάκων που παρήχθησαν εκείνη την περίοδο. Ωστόσο, οι αναφορές τους υποδηλώνουν ότι τότε κατασκευάστηκαν περισσότεροι από 1.000, ενώ ο πραγματικός αριθμός μπορεί να ήταν πολλαπλάσιος.
Ο ακριβής λόγος για τον οποίο ο Χιρστ χρειαζόταν περισσότερους πίνακες είναι ασαφής. Μια εύλογη εξήγηση είναι ότι χρειαζόταν να δημιουργήσει 10.000 μεμονωμένα κομμάτια για να στηρίξει μια πώληση που αφορούσε NFTs, τα οποία εκείνη την εποχή θεωρούνταν ως μια δυνητικά προσοδοφόρα καινοτομία στην αγορά τέχνης.
Ο Χιρστ συνέλαβε τους πίνακες The Currency, οι οποίοι θυμίζουν τους πολύ μεγαλύτερους πίνακες spot, το 2016. Έχει περιγράψει ότι ξεκίνησε με μερικές εκατοντάδες έργα. «Και όταν τους κοίταξα, σκέφτηκα ότι είναι κάπως μοναδικοί, αλλά όλοι μοιάζουν ίδιοι- είναι χειροποίητοι, οπότε μοιάζουν με εκτύπωση, αλλά δεν είναι εκτύπωση», είπε. «Τι θα γινόταν αν τα έφτιαχνα και μετά τα αντιμετώπιζα σαν χρήματα;» διερωτήθηκε.
