Το 2019, η Βαρκελώνη υποδέχτηκε 30 εκατομμύρια επισκέπτες. Σήμερα δεν υπάρχει κανείς. Είναι μία ανάσα για μία πόλη ωφελημένη, αλλά και εξαιρετικά επιβαρυμένη από τον μαζικό τουρισμό. Όμως, ποιο είναι το μέλλον για την πόλη των 1,9 εκατομμυρίων ψυχών στη μετά κορωνοϊό εποχή;
Εδώ και έξι εβδομάδες οι πολίτες παρέμεναν σε κατ'οίκον περιορισμό, στωικοί, σχετικά ψύχραιμοι και μάλλον αναπάντεχα πειθαρχημένοι - για λαό του νότου. Οι δρόμοι της πρωτεύουσας Καταλονίας ήταν έρημοι. Ελάχιστοι περιπλανώνταν για τα βασικά ψώνια στους άδειους δρόμους, κρυμμένοι πίσω από μάσκες και απόμακροι λόγω μέτρων κοινωνικής αποστασιοποίησης. Η La Rambla, ο εμβληματικός πεζόδρομος, μονίμως ακραία συνωστισμένος από τουρίστες, ανήκε για λίγες εβδομάδες στους πολίτες και μόνο. Στις ουρές ακούγονταν καταλανικά, ισπανικά, γαλλικά, γερμανικά, ουρντού και λογής γλώσσες στον «ωκεανό»πολυπολιτισμικότητας της πόλης, όμως σύντομα γινόταν αντιληπτό πως επρόκειτο για μόνιμους κατοίκους κι όχι τουρίστες.
Τουρίστες πουθενά. Μετά από δεκαετίες ανεξέλεγκτης τουριστικής ανάπτυξης -που τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, είχε προκαλέσει έντονη δυσφορία στους κατοίκους- η Βαρκελώνη μοιάζει να παίρνει ανάσα. Οι άνθρωποί της νιώθουν κάποιου είδους ελευθερία, όμως, ξέρουν πως η αφετηρία της είναι λάθος. Ήθελαν να ανακτήσουν με κάποιο τρόπο την πόλη τους από την τουριστική αυτή «αμετροέπεια», αντ'αυτού όμως, έχασαν τα πάντα.
Τα μπαρ και τα εστιατόρια παραμένουν κλειστά και πολλά από αυτά ίσως δεν ανοίξουν ποτέ. Όπως, άλλωστε, και πολλές άλλες επιχειρήσεις για τις οποίες ο τουρισμός είναι, επαγγελματικά, raison d'être. Το τίμημα της πανδημίας θα είναι ιδιαίτερα βαρύ για την τοπική οικονομία. Όμως, οι αρχές φιλοδοξούν να το στρέψουν υπέρ τους.
«Πέρασα από τη Σαγράδα Φαμίλια και υπήρχαν μόλις τέσσερις άνθρωποι εκεί, όλοι αστυνομικοί, κανείς περαστικός κι, ασφαλώς, κανείς τουρίστας» παραδέχεται ο Περέ Μαρινέ, ντόπιος και κάτοικος της συνοικίας Πομπλενού. Και προσθέτει: «Απολαμβάνουμε τον καθαρό αέρα, τη χαλαρότητα, την ησυχία, τη γαλήνη, κυρίως διότι είναι πράγματα στα οποία δεν είμαστε συνηθισμένοι. Όμως, μας λείπει η ζωντάνια της πόλης, η καλώς και κακώς εννοούμενη, οι άνθρωποι στους δρόμους, οι κουβέντες στη La Rambla. Η πόλη είναι καλύτερη, πιο καθαρή, ασφαλέστερη, πιο ήσυχη και διαφορετικά...»
Οι ντόπιοι λένε πως, παρόλα αυτά τα οφέλη που βιώνουν κι εκτιμούν, η πόλη είναι νεκρή. Η κουλτούρα του ευρωπαϊκού νότου άλλωστε ορίζει μια εξωστρεφή ζωή, μία πολύβουη, θορυβώδη συνύπαρξη στα μπαράκια, τα καφέ και τα εστιατόρια. Καθώς η Ισπανία βρίσκεται σε μία πρώιμη φάση χαλάρωσης των περιοριστικών μέτρων, ο κόσμος ναι μεν μπορεί να βγαίνει για κάποιες δραστηριότητες, αλλά όχι για κοινωνικοποίηση και σίγουρα όχι για επιστροφή στην εγγενή εξωστρέφεια. Και χωρίς αυτή, η Βαρκελώνη είναι σαν να έχει χάσει κάτι από την ταυτότητά της.
Ασφαλώς, δεν συμβαίνει μόνο εκεί, αλλά σε όλες τις περιοχές της Ευρώπης με υψηλή τουριστική ανάπτυξη όπου οι πολίτες ξαναγνωρίζουν τις πόλεις τους και επανεκτιμούν την ομορφιά τους. Πολεις όπως η Βενετία, το Βερολίνο, η Λισαβόνα, η Ρώμη, το Άμστερνταμ, που τα τελευταία καλοκαίρια διαδήλωναν κατά του μαζικού τουρισμού που έχει ταλαιπωρήσει τα μνημεία και τους πολίτες τους, σήμερα προσπαθούν να επαναπροσδιορίσουν την ταυτότητα και προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες.
«Η Βενετία έχει γίνει σαν Ντίσνεϊλαντ χωρίς επισκέπτες. Τώρα μπορείς να δεις την πόλη όπως πραγματικά είναι. Ένα μέρος γεμάτο φως, περισσότερο χωριό παρά πόλη. Ελπίζω πως μπορούμε να διδαχθούμε κάτι από αυτήν την αλλόκοτη και παντελώς απρόσμενη κατάσταση» λέει η Alberta de Grenet που ζει στη «Γαληνοτάτη» εδώ και είκοσι χρόνια.
«Και ξάφνου, τον Μάρτιο, το μόνο που ακούγαμε γύρω μας ήταν ολλανδικά. Ξαφνικά μπορούσαμε να δούμε την πραγματική ομορφιά του κέντρου της πόλης, μέρη τα οποία αποφεύγαμε για χρόνια. Πήγαμε τα παιδιά μας στο Ντε Βάλεν, την γειτονιά με τα κόκκινα φώτα. Και δεν υπήρχαν πάρτι εργένηδων, ούτε τουρίστες, ούτε εργαζόμενοι του σεξ ούτε έμποροι ναρκωτικών. Αυτό είναι ανάμνηση ζωής» παραδέχεται ο Fulco Blokhuis, κάτοικος Άμστερνταμ.
Ήδη, ο δήμος της Βαρκελώνης εξετάζει σχέδια αξιοποίησης της πόλης από τους κατοίκους της. Οι τοπικές αρχές ευελπιστούν πως τα χιλιάδες άδεια καταλύματα Airbnb θα μπορούν να ενοικιαστούν πια στους κατοίκους. Οι πολίτες απολαμβάνουν την πόλη όπως δεν την έχουν ξαναδεί εδώ και δεκαετίες: Ακουν τους ήχους των πουλιών, βλέπουν τον ήλιο χωρίς καυσάεριο, ξαναγνωρίζουν την αρχιτεκτονική της, ανασαίνουν σε μία καθαρ(ότερ)η ατμόσφαιρα, περπατούν και ασκούνται σε περιοχές που ήταν αδύνατο, μέχρι πρότινος, να πλησιάσουν - όπως η Las Ramblas και η Barceloneta.
Ναι, το οικονομικό πλήγμα της πανδημίας και της πτώσης του τουρισμού θα είναι ισχυρό και δεκάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας τίθενται εν αμφιβόλω. Όμως, προσώρας, λένε, «χαιρόμαστε τη γαλήνη και την ησυχία. Αν και σύντομα, ενθυμούμενοι όλες εκείνες τις φορές που ευχηθήκαμε να φύγουν οι τουρίστες και να μας αφήσουν ήσυχους, θα διαπιστώσουμε πως πρέπει να προσέχουμε τι ευχόμαστε».
Με πληροφορίες από Guardian
