Τι κάνει μια γυναίκα μέγαιρα; Σεξιστικό το όνομα μιας Ερινύας να αποτελεί χαρακτηρισμό γυναικείας προσωπικότητας, αλλά η παγκόσμια ιστορία (και μυθολογία και μυθοπλασία), όλα της τα επαγγελματικά πεδία, είναι σπαρμένη με τέτοιες, τρομακτικές προσωπικότητες: από τη Μήδεια μέχρι τη Λαίδη Μπάθορι κι από την Ηρωδιάδα, μέχρι τη Τζόαν Κόλινς, η λίστα είναι ατέλειωτη. Και πάντα έχει δυο καλές θέσεις για δύο θρύλους του Χόλιγουντ: τη Τζόαν Κρόφορντ και τη Μπέτι Ντέιβις. Με την ιστορία της μεταξύ τους αιώνιας κόντρας έχουν ασχοληθεί πολλοί. Από τα ίδια τα παιδιά τους, μέχρι ιστορικούς του κινηματογράφου και ντοκιμαντέρ. Γράφτηκαν βιβλία, τραγούδια, και τόμοι ολόκληροι από tabloids για να περιγράψουν τη χημεία της σχέσης των δυο πιο ταλαντούχων της παλαιάς σχολής του θεάματος.
Πιο πρόσφατη η απόπειρα του Ryan Murphy, μέσω της τηλεοπτικής σειράς “Feud”, υπό τη σκέπη του “FX”. Όταν ανακοινώθηκε ότι το σίριαλ ήταν στα σκαριά, όταν έγινε γνωστό το καστ –Τζέσικα Λανγκ ως Τζόαν Κρόφορντ, Σούζαν Σαράντον ως Μπέτι Ντέιβις, Στάνλεϊ Τούτσι ως Τζακ Γουόρνερ, Κάθριν Ζίτα Τζόουνς ως Ολίβια Ντε Χάβιλαντ, κ.α- οι φανατικοί αυτής της μοναδικής έχθρας πέταξαν τη σκούφια τους. Και φυσικά, η σειρά διαφημίστηκε ως τέτοια. Ως μία πρώτης τάξεως ανατομία του εγκλήματος που αποτελούσαν αυτές οι δύο. Κι από εδώ ξεκινά ο παραγωγός –και το τηλεοπτικό δίκτυο μαζί- να αδικούν την προσπάθεια τους, η οποία είναι εξαιρετική.
Το σίριαλ επικοινωνήθηκε ως αναπαράσταση μιας άσβεστης κόντρας, ενώ πρακτικά αποτελεί την πρώτη, αρκετά φιλόδοξη και σοβαρή απεικόνιση της ανδροκρατούμενης κοινωνίας που μέχρι σήμερα είναι το Χόλιγουντ, που απεχθάνεται τις γυναίκες άνω των 40 ετών και εκμεταλλεύεται μέχρι ρανίδας το νέο αίμα.
Δεν είναι η σειρά μία καθωσπρέπει προέκταση ενός παλιού –θρυλικού, όμως- κουτσομπολιού. Αυτό γίνεται σαφές από τις πρώτες φράσεις που εκστομίζει η Κάθριν Ζίτα Τζόουνς ως Ντε Χάβιλαντ. «Βλέπετε, ανάμεσα στη Τζόαν και τη Μπέτι δεν υπήρχε μίσος. Υπήρχε έχθρα. Και η έχθρα δεν έχει να κάνει με το μίσος. Έχει να κάνει με τον πόνο». Και μετά αρχίζει μια σπουδαία αφήγηση για τη σκληρή πατριαρχία του Χόλιγουντ και τον καπιταλισμό των μεγάλων κινηματογραφικών στούντιο και για το τι σήμαινε για μια γυναίκα να έχει κότσια, εκείνη την εποχή, από το ’40 και μετά.
«Το Χόλιγουντ ήταν πάντα γειτονιά αγοριών. Και κανένα από αυτά τα αγόρια δεν σου ανοίγει ευγενικά την πόρτα. Γι’ αυτό έμαθα πάντα να κλωτσάω για ν’ ανοίξει», λέει σε μία σκηνή η Μπέτι Ντέιβις (Σούζαν Σαράντον), ενώ σε μια άλλη η Τζόαν Κρόφορντ (Τζέσικα Λανγκ) κυριολεκτικά μπουκάρει στο γραφείο του Γουέντελ Κόρεϊ, Προέδρου της Ακαδημίας των Όσκαρ, για να του ζητήσει τον λόγο που το όνομα της δεν υπήρξε ποτέ στη λίστα υποψηφίων για το Όσκαρ Καλύτερης Ηθοποιού. Όλα αυτά στις αρχές της δεκαετίας του ’60, όπου γυναίκα σκηνοθέτις δεν υπάρχει ούτε για δείγμα και δεν θεωρείται καθόλου προσβλητικό καλλιτέχνες, όπως ο Φρανκ Σινάτρα να βρίζουν σκαιότατα τις γυναίκες – βοηθούς ενός κινηματογραφικού συνεργείου ή να βάζουν το χέρι κάτω από τη φούστα τους…
Η σειρά εστιάζει στον σεξισμό και τον ηλικιακό ρατσισμό που βιώνουν οι πάλαι ποτέ οσκαρικές δόξες, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο η βιομηχανία του θεάματος βγάζει λεφτά από αυτές, ακόμη κι όταν αποτυγχάνουν. Είναι «παραγγελιά» του Τζακ Γουόρνερ προς τον Μπομπ Όλντριτζ, σκηνοθέτη της μίας και μοναδικής ταινίας, στην οποία πρωταγωνίστησαν οι δύο αντίπαλες, το θρυλικό b-movie “Τι απέγινε η Μπέιμπι Τζέιν”, να συντηρεί το εχθρικό κλίμα ανάμεσα τους. Γιατί έτσι βγαίνουν τα λεφτά και συντηρείται ο φαύλος κύκλος του θεάματος και όλα τα εργαλεία του: οι δημοσιογράφοι και τα tabloids, οι δημοσιοσχεσίτες και οι ατζέντες, οι διαφημιστές και τελικώς το ίδιο το κινηματογραφικό στούντιο και τα προϊόντα του. Στην πλάτη δυο –όχι εντελώς αθώων, φυσικά-, αλλά σίγουρα θαρραλέων για την εποχή τους, γυναικών, παίζεται η πιο άγρια μπίζνα που υπήρξε από καταβολής Χόλιγουντ και προκύπτουν εκατομμύρια δολάρια, εκ των οποίων στην τσέπη τους τελικά μπαίνουν ψίχουλα.
Το “Feud” απέτυχε ως σειρά, όχι λόγω κακής υποκριτικής, μέτριας παραγωγής ή ανέμπνευστης σκηνοθεσίας. Το αντίθετο: η Λανγκ και ειδικά η Σάραντον δίνουν πραγματικό ρεσιτάλ ανασύστασης της σχέσης των δύο ιερών τεράτων της μεγάλης οθόνης, σε σημείο που κάποια στιγμή κάνουν τον τηλεθεατή να ξεχνιέται και να μένει με την αίσθηση ότι βλέπει τη Ντέιβις και την Κρόφορντ. Ο δε παραγωγός έχει κάνει εξαιρετική έρευνα, έχει ανατρέξει στα σωστά αρχεία και τις σωστές πηγές.
Το “Feud” απέτυχε, λόγω κακού μάρκετινγκ. Το σίριαλ επικοινωνήθηκε ως αναπαράσταση μιας άσβεστης κόντρας, ενώ πρακτικά αποτελεί την πρώτη, αρκετά φιλόδοξη και σοβαρή απεικόνιση της ανδροκρατούμενης κοινωνίας που μέχρι σήμερα είναι το Χόλιγουντ, που απεχθάνεται τις γυναίκες άνω των 40 ετών και εκμεταλλεύεται μέχρι ρανίδας το νέο αίμα, όσο το δυνατόν ελαφρότερα ντυμένο και όσο το δυνατόν πιο σιωπηλό. Ο κατά τ' άλλα πανέξυπνος παραγωγός του, έπεσε στην ίδια παγίδα με τις θρυλικές πρωταγωνίστριες. Προτίμησε την πιασάρικη διαφήμιση της δουλειάς του, τη στιγμή που έχει τόσο κοπιάσει για να αποκαταστήσει τα αντικείμενα της έρευνας του -που τόση δυσφήμιση έχουν υποστεί ως γυναίκες, σύζυγοι και μάνες-, να τα κάνει να μοιάζουν λίγο πιο ανθρώπινα, λίγο πιο ψυχωμένα.
Παρά την εξαιρετική προσέγγιση, δεν είναι τυχαίο ότι ενώ η πρεμιέρα της σειράς σημείωσε θεαματικά ποσοστά τηλεθέασης, στη συνέχεια, το κοινό που πίστευε ότι θα παρακολουθήσει στιγμιότυπα κλειδαρότρυπας, αλλά τελικώς δεν, απομακρύνθηκε από την οθόνη.
Τι κάνει, λοιπόν, μια γυναίκα μέγαιρα; Η εκμετάλλευση, ίσως, και η απόρριψη, όταν ακόμη έχει να δώσει, η αιώνια κούρσα, η σύγκριση που δεν σταματάει ποτέ και υποδαυλίζεται από την ανδρική όχθη, η ανισότητα σε όλα τα επίπεδα, η μη αναγνώριση, όλα όσα εξιστορεί εξαιρετικά η σειρά. Όσοι δεν πρόσμεναν μία ελαφριά gossip σειρά, πέρασαν καλά και πήραν και το μήνυμα για το τι συμβαίνει (μέχρι) σήμερα στον χώρο του θεάματος.
Κατά τα λοιπά, για τις συγκεκριμένες θα μπορούσε κάλλιστα να ισχύει η ατάκα τέλους της «Μπέιμπι Τζέιν», όλα αυτά τα χρόνια θα μπορούσαμε να ήμασταν φίλες. Αλλά ας όψεται το Χόλιγουντ, οι νόμοι του και ο σκληρός καπιταλισμός του.
