Κάθε χρόνο, στην Αγία Ελένη, το μικρό χωριό της δημοτικής ενότητας Σκουτάρεως, του δήμου Σερρών, οι κάτοικοι αναβιώνουν ένα αρχαίο έθιμο που η επίσημη εκκλησία θεωρεί ότι είναι ειδωλολατρικό και δεν το αποδέχεται.
Οι Αναστενάρηδες, συμμετέχουν σε μια πανάρχαια τελετουργία πυροβασίας που γίνεται στο χωριό κατά την πανήγυρη των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, 20 και 21 Μάη.
Τα Αναστενάρια, ένα έθιμο που έχει τις ρίζες του στις παγανιστικές τελετές, πέρασε στις διονυσιακές τελετές αργότερα και διατηρήθηκε ως τις μέρες μας στην Ελλάδα από πυρήνες Αναστενάρηδων που υπάρχουν στην Αγία Ελένη Σερρών, στην Κερκίνη Σερρών, στο Λαγκαδά Θεσσαλονίκης, σε μερικά χωριά του Έβρου και σε ένα χωριό της Δράμας.
Ο θρύλος λέει πως όταν η εκκλησία του χωριού Κωστί της Ανατολικής Θράκης, αφιερωμένη στους Αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη, πήρε φωτιά, οι κάτοικοι του χωριού, προσπαθώντας να σώσουν τις εικόνες και τα ιερά κειμήλια, μπήκαν μέσα στο φλεγόμενο Ναό και άρπαξαν ό,τι βρήκαν μπροστά τους. Κανείς όμως δεν κάηκε και δεν τραυματίστηκε και αυτό το απέδωσαν στη χάρη του Αγίου.
Η τελετή ξεκινά την παραμονή της εορτής στις 20 Μαΐου με τη θυσία του ζώου και τη μεταφορά των εικόνων του Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης από την εκκλησία στο κονάκι του χωριού.
Στη συνέχεια ακολουθεί η αγρυπνία η οποία είναι ουσιαστικά η προετοιμασία των Αναστενάρηδων. Μια διαδικασία μύησης κι έκστασης με μουσική από λύρα θρακιώτικη και νταούλι, συνεχίζουν με ένα χορό κι όταν έρθουν σε απόλυτη έκσταση Το πρωί μεταφέρονται τα εικονίσματα στο αγίασμα, το σημείο που θα γίνει η πυροβασία και αργά το απόγευμα ανάβει η φωτιά. Όταν η θράκα είναι έτοιμη, έρχονται οι Αναστρενάρηδες και αρχίζει αυτός ο μυσταγωγικός χορός.
Το έθιμο αυτό έχει κατά καιρούς προσελκύσει πολλούς τουρίστες αλλά και επιστήμονες που θέλουν να καταγράψουν και να μελετήσουν το φαινόμενο της ακαΐας.
Φωτογραφίες: Nick Paleologos / Konstantinos Tsakalidis / SOOC
