Στις 9 Σεπτεμβρίου 1992, ο Κερτ Κομπέιν ανέβηκε στη σκηνή των MTV Video Music Awards γνωρίζοντας ότι το MTV δεν ήθελε με τίποτα να ακούσει το «Rape Me». Το κανάλι ζητούσε από τους Nirvana να παίξουν ξανά το «Smells Like Teen Spirit», εκείνοι επέμεναν στο τότε ακυκλοφόρητο «Rape Me» και τελικά οι δύο πλευρές συμφώνησαν στο «Lithium». Ο Κομπέιν, όμως, άνοιξε επίτηδες με τις πρώτες νότες του «Rape Me» πριν περάσει στο συμφωνημένο τραγούδι.
Μέχρι το τέλος της εμφάνισης, τα πράγματα είχαν ξεφύγει εντελώς. Ο Κριστ Νοβοσέλιτς πέταξε το μπάσο του ψηλά, δεν κατάφερε να το πιάσει και το όργανο τον χτύπησε στο κεφάλι. Ο Κομπέιν άρχισε να διαλύει τον εξοπλισμό στη σκηνή και ο Ντέιβ Γκρολ πήρε το μικρόφωνο φωνάζοντας «Πού είναι ο Αξλ;», μετά τη σύγκρουση που είχε προηγηθεί στα παρασκήνια με τον Αξλ Ρόουζ και τους Guns N’ Roses.
Ακριβώς 34 χρόνια αργότερα, στις 9 Σεπτεμβρίου 2026, το MTV ανακοίνωσε ότι οι Nirvana θα τιμηθούν με το Video Vanguard Award στα φετινά VMAs, που θα πραγματοποιηθούν στις 27 Σεπτεμβρίου στο Λος Άντζελες. Το ίδιο το MTV διάλεξε την επέτειο εκείνης της πρώτης εμφάνισης για την ανακοίνωση, σημειώνοντας ότι οι Nirvana άλλαξαν για πάντα «τη μουσική, την κουλτούρα και το MTV».
Η επιλογή της ημερομηνίας έχει τη δική της ειρωνεία. Το MTV συνέβαλε όσο λίγα μέσα στην εκτόξευση των Nirvana από την εναλλακτική σκηνή του Σιάτλ στο παγκόσμιο κοινό. Το βίντεο του «Smells Like Teen Spirit», σε σκηνοθεσία Σάμιουελ Μπάγερ, έγινε μία από τις εικόνες που σημάδεψαν τις αρχές των ’90s και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην τεράστια επιτυχία του «Nevermind». Το κανάλι τούς έδωσε πρωτοφανή προβολή· οι Nirvana, από την άλλη, δεν έχαναν ευκαιρία να κοντράρουν τους κανόνες του όταν βρίσκονταν μπροστά στις κάμερές του.
Το βράδυ εκείνο κέρδισαν και το VMA Καλύτερου Νέου Καλλιτέχνη. Από το 1992 έως το 1994 απέσπασαν συνολικά πέντε VMAs, ανάμεσά τους τρία για το Καλύτερο Εναλλακτικό Βίντεο. Τώρα το MTV τούς απονέμει το Video Vanguard, την ειδική διάκριση του θεσμού για καλλιτέχνες που έχουν αφήσει ιδιαίτερο αποτύπωμα στην ιστορία του μουσικού βίντεο και της ποπ κουλτούρας. Οι Nirvana είναι το πρώτο ροκ συγκρότημα που λαμβάνει το βραβείο μετά τους Duran Duran το 2003.
Δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη αν ο Ντέιβ Γκρολ και ο Κριστ Νοβοσέλιτς θα εμφανιστούν στην τελετή ούτε αν θα υπάρξει ζωντανό αφιέρωμα. Τα μέλη των Nirvana που βρίσκονται εν ζωή έχουν βρεθεί ξανά μαζί στη σκηνή κατά καιρούς, με διαφορετικές φωνές στη θέση του Κομπέιν, μεταξύ άλλων στην τελετή ένταξης του συγκροτήματος στο Rock & Roll Hall of Fame το 2014 και σε μεταγενέστερες ειδικές εμφανίσεις.
Το ωραίο, πάντως, έχει ήδη συμβεί πριν από την απονομή. Το MTV διάλεξε για να τιμήσει τους Nirvana την ίδια ημερομηνία κατά την οποία, 34 χρόνια νωρίτερα, παρακολουθούσε τον Κερτ Κομπέιν να παίζει ζωντανά τις πρώτες νότες ακριβώς του τραγουδιού που του είχε απαγορεύσει.
Με στοιχεία από Rolling Stone
