«Σεισμική δόνηση», «κοινωνικοπολιτικός σεισμός», «καμπή για τη Γερμανία». Με αυτούς τους όρους περιέγραψαν πολιτικοί αναλυτές και διεθνή ΜΜΕ την εντυπωσιακή νίκη του αντιμεταναστευτικού κόμματος «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) στις τοπικές εκλογές της Κυριακής.
Η Σαξονία-Άνχαλτ είναι ένα από τα μικρότερα από τα 16 ομόσπονδα κρατίδια της Γερμανίας. Διαθέτει μόλις 1,7 εκατομμύρια ψηφοφόρους σε σύνολο 59 εκατομμυρίων σε όλη τη χώρα.
Πόση σημασία μπορεί να έχει η πολιτική της συμπεριφορά, ειδικά από τη στιγμή που η AfD δεν κατάφερε οριακά να συγκεντρώσει την αυτοδυναμία; Σύμφωνα με την ανάλυση του BBC η απάντηση είναι «τεράστια», πρώτα απ' όλα, στο εσωτερικό της Γερμανίας.
Η κάλπη μπορεί να ήταν περιφερειακή, αλλά οι αναταράξεις φτάνουν μέχρι το Βερολίνο. Η νίκη της AfD ασκεί ακόμη μεγαλύτερη πίεση στην ήδη προβληματική κεντρώα κυβέρνηση συνασπισμού. Ενδέχεται μάλιστα να είναι το τελειωτικό πλήγμα στον ιδιαίτερα μη δημοφιλή συντηρητικό Καγκελάριο της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος είχε υποσχεθεί να ανακόψει την άνοδο της AfD.
Το BBC αναφέρει ότι αυτά τα πολιτικά προβλήματα θα εξασθενήσουν και θα αποδιοργανώσουν περαιτέρω τη Γερμανία, την ισχυρότερη οικονομία της ΕΕ, σε μια περίοδο κρίσης για την ήπειρο καθώς η Ευρώπη παλεύει να συγκρατήσει τη ρωσική επιθετικότητα, τις κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ με τους δασμούς και την οικονομική απειλή από την Κίνα.
Η πρώτη μεγάλη νίκη της ακροδεξιάς στη Γερμανία μετά τον Χίτλερ
Το αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ προκαλεί επίσης βαθύ προβληματισμό σε ολόκληρη τη Γερμανία, όπου το ναζιστικό παρελθόν εξακολουθεί να ρίχνει βαριά τη σκιά του. Πρόκειται για την πρώτη τόσο καθαρή εκλογική νίκη εθνικιστικού, σκληρού δεξιού κόμματος από την πτώση του Γ΄ Ράιχ το 1945.
Οι γερμανικές αρχές έχουν χαρακτηρίσει τμήματα της AfD ως αντισυνταγματικά, ενώ αρκετές τοπικές της οργανώσεις, συμπεριλαμβανομένης αυτής της Σαξονίας-Άνχαλτ, θεωρούνται επίσημα ακροδεξιές και ακραίες.
Είναι γνωστό ότι η AfD είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στην ανατολική Γερμανία, αλλά πλέον εμφανίζεται πρώτη στις δημοσκοπήσεις και σε εθνικό επίπεδο. Η ανάλυση του BBC αποδίδει την ραγδαία άνοδο της ακροδεξιάς στην απογοήτευση των Γερμανών από την παραδοσιακή πολιτική σκηνή της χώρας.
Μια πολιτική ατζέντα που θυμίζει Τραμπ
Η μικρή Σαξονία-Άνχαλτ προκαλεί τριγμούς και εκτός γερμανικών συνόρων. Ο ίδιος ο Πρόεδρος των ΗΠΑ έσπευσε την Κυριακή να αναρτήσει τα exit polls στην πλατφόρμα του, Truth Social.
Το μήνυμα της AfD κατά της μετανάστευσης, κατά της ατζέντας «woke» και το σύνθημα «Η Γερμανία στους Γερμανούς» ευθυγραμμίζονται απόλυτα με τη γραμμή MAGA του Ντόναλντ Τραμπ. Μαζί με άλλα εθνικιστικά κόμματα στην Ευρώπη, η AfD δανείζεται στοιχεία από τη στρατηγική Τραμπ, υπονομεύοντας τα παραδοσιακά ΜΜΕ, αμφισβητώντας την ουδετερότητα των δικαστών και υποσχόμενη να «κάνει τη Γερμανία μεγάλη ξανά».
Έχει ενδιαφέρον πάντως ότι οι υποψήφιοι στις ευρωπαϊκές προεκλογικές εκστρατείες σπάνια επικαλούνται το όνομα του Αμερικανού προέδρου. Οι πολιτικοί γνωρίζουν καλά πόσο ανεπιθύμητος είναι στους ψηφοφόρους.
Αμέσως μετά την ανάρτηση του Ντόναλντ Τραμπ το βράδυ της Κυριακής, ο Ρώσος επιχειρηματίας Κίριλ Ντμίτριεφ , διευθύνων σύμβουλος του Ρωσικού Ταμείου Άμεσων Επενδύσεων, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα της AfD «ιστορικό». Δήλωσε ότι η γερμανική κυβέρνηση έχει αμφισβητηθεί πλήρως και ο Γερμανός Καγκελάριος έχει διασυρθεί, συγκρίνοντας τον Φρίντριχ Μερτς με τον πρώην πρωθυπουργό της Βρετανίας, Κιρ Στάρμερ, που αναγκάστηκε σε παραίτηση αυτό το καλοκαίρι.
Γιατί ενδιαφέρεται η Ρωσία για τις γερμανικές περιφερειακές εκλογές;
Τι ενδιαφέρον μπορεί να έχει η Ρωσία για τις περιφερειακές εκλογές στη Γερμανία και τι σήμαινε η αιχμή του Ντμίτριεφ για το Ηνωμένο Βασίλειο;
Η γερμανική κυβέρνηση είναι ο μεγαλύτερος μεμονωμένος χορηγός βοήθειας στην Ουκρανία, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο είναι γνωστό ότι προμήθευσε το Κίεβο με πυραύλους για πλήγματα εντός του ρωσικού εδάφους. Αυτό έχει προκαλέσει τη σφοδρή οργή της Μόσχας.
Αντίθετα, η AfD διατηρεί μια αρκετά φιλορωσική στάση. Ζητά τη διακοπή της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία, την άρση των κυρώσεων κατά της Μόσχας και την επιστροφή στην αγορά φθηνότερης ρωσικής ενέργειας. Η γερμανική βιομηχανία, η οποία «διψά» για ενέργεια, υπέστη βαρύ οικονομικό πλήγμα όταν η χώρα σταμάτησε τις εισαγωγές ρωσικής ενέργειας μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Πλήθος κόσμου ανέμιζε γερμανικές σημαίες στο πάρτι του κόμματος μετά το κλείσιμο της κάλπης, όπου δέσποζε το σύνθημα της AfD «Όλα είναι δυνατά».
Η ήπια στάση της AfD απέναντι στη Ρωσία έχει άλλη μία απήχηση στην ανατολική Γερμανία, η οποία παραμένει πολύ φτωχότερη από τη δυτική. Κι αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι η Γερμανία δαπάνησε από 2,3 έως 3 τρισεκατομμύρια ευρώ για την ενσωμάτωση των πρώην κομμουνιστικών περιοχών μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου το 1989.
Η Σαξονία-Άνχαλτ είναι η φτωχότερη περιφέρεια της Γερμανίας και εκεί, όπως και σε μεγάλο μέρος της ανατολικής Γερμανίας, συναντά κανείς συχνά την λεγόμενη «Ostalgie», τη νοσταλγία των Ανατολικογερμανών για τις εποχές του κομμουνισμού.
Η ΕΕ παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις
Τις εκλογές παρακολουθούσε στενά και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Τους επόμενους 12 μήνες αναμένεται ένας εκλογικός μαραθώνιος σε όλη την ΕΕ, με κάλπες σε κομβικές χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία. Στις Βρυξέλλες υπάρχει φόβος ότι τα πιο «ακραία» κόμματα, τόσο της αριστεράς όσο κυρίως της δεξιάς, ενδέχεται να καταγράψουν άνοδο παντού.
Ο ηγέτης του ισπανικού εθνικιστικού κόμματος Vox, Σαντιάγο Αμπασκάλ, έγραψε την Κυριακή στο X ότι η νίκη της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ αποτελεί «μεγάλη ελπίδα για τη Γερμανία και την Ευρώπη». Αντίθετα, ο Υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Γαλλίας, Μπενζαμέν Χαντάντ, σύμμαχος του κεντρώου Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, προειδοποίησε ότι «είναι μια σοβαρή στιγμή για την Ευρώπη να βλέπει την ακροδεξιά να κερδίζει περιφερειακές εκλογές στη Γερμανία».
Ούτε η AfD ούτε άλλα ευρωπαϊκά κόμματα που χαρακτηρίζονται «ακροδεξιά» αποδέχονται αυτή την ταμπέλα. Διαφέρουν επίσης μεταξύ τους στον τόνο και στο πρόγραμμα. Το Εθνικό Μέτωπο της Μαρίν Λεπέν στη Γαλλία απέβαλε την AfD από την ομάδα του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πριν από δύο χρόνια, θεωρώντας την πολύ «ριζοσπαστική». Αυτό που μοιράζονται, ωστόσο, είναι η αντιμεταναστευτική ατζέντα και η ισχυρή εθνικιστική ρητορική. Κι αυτό ανησυχεί ιδιαίτερα την ΕΕ.
Είτε πρόκειται για το «Η Γερμανία Πρώτα», είτε για το «Η Ιταλία Πρώτα», είτε για το «Η Γαλλία στους Γάλλους!», η ανησυχία στις Βρυξέλλες είναι ότι η άνοδος των εθνικιστικών κομμάτων δοκιμάζει την ευρωπαϊκή συνοχή σε μια στιγμή που οι διεθνείς εξελίξεις την απαιτούν περισσότερο από ποτέ.
Εθνικιστικά κόμματα όπως η AfD ή η Λίγκα της Ιταλίας τείνουν να είναι έντονα ευρωσκεπτικιστικά. Οι Βρυξέλλες όμως τονίζουν ότι η Ευρώπη πρέπει να μείνει ενωμένη για να αντιμετωπίσει, για παράδειγμα, τις πιέσεις του Ντόναλντ Τραμπ ή για να προστατεύσει αποτελεσματικά τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις από το κινεζικό dumping.
Οι αμυντικοί κύκλοι της Ευρώπης προειδοποιούν επίσης ότι οι ρωγμές στις ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά της Ρωσίας ή η χλιαρή στάση ορισμένων χωρών απέναντι στο ΝΑΤΟ απλώς δώσουν θάρρος στη Μόσχα.
«Τα κράτη μέλη πρέπει να μείνουν ενωμένα»
Στελέχη των υπηρεσιών ασφαλείας επισημαίνουν ότι τα κράτη πρέπει να μείνουν συσπειρωμένα για να ανακόψουν τη Ρωσία στην Ουκρανία, διαφορετικά το Κρεμλίνο θα δελεαστεί να επιτεθεί εντός του ΝΑΤΟ, για παράδειγμα στις χώρες της Βαλτικής.
Το θέμα είναι ότι οι Ευρωπαίοι ψηφοφόροι γνωρίζουν πολύ καλά αυτές τις εξωτερικές απειλές και τις επιπτώσεις τους στην καθημερινότητά τους. Ανησυχούν για τις συνέπειες των πολέμων στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, για την κατάρρευση των συστημάτων υγείας και για τη συρρίκνωση της οικονομικής ασφάλειας των ίδιων και των οικογενειών τους.
Η μετανάστευση και η ασφάλεια στους δρόμους αποτελούν επίσης τεράστιες ανησυχίες. Και εδώ ακριβώς έγκειται η σημασία της κάλπης στη Σαξονία-Άνχαλτ. Πρόκειται για ένα ηχηρό καμπανάκι κινδύνου όχι μόνο για τα παραδοσιακά πολιτικά κόμματα, αλλά και για τους θεσμούς σε ολόκληρη την Ευρώπη, όπως η δικαιοσύνη και οι υπηρεσίες ασφαλείας, όλα όσα η AfD απορρίπτει ως το ιδιοτελές «Κατεστημένο».
Το BBC καταλήγει στο συμπέρασμα ότι πολίτες της ηπείρου νιώθουν χαμένοι και προδομένοι από κόμματα που στήριζαν επί δεκαετίες. Το να στρέφονται τώρα δεξιά ή αριστερά στις εκλογές δεν σημαίνει ότι έγιναν ξαφνικά όλοι ακραίοι.
Το προεκλογικό σύνθημα της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ ήταν το αισιόδοξο «Όλα είναι δυνατά!», συνοδευόμενο από την υπόσχεση να κάνει τους Γερμανούς να νιώσουν ξανά υπερήφανοι για τη χώρα τους. Καθώς μέχρι σήμερα δεν έχουν δοκιμαστεί στη διακυβέρνηση, οι πολίτες δείχνουν όλο και πιο πρόθυμοι να τους δώσουν μια ευκαιρία.
Με πληροφορίες από BBC
