Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αναμένεται να ψηφίσει την Παρασκευή πρόταση για τον περιορισμό της χρήσης της προβολής Μερκατόρ, η οποία παραμορφώνει σημαντικά το μέγεθος χωρών και ηπείρων όσο απομακρύνονται από τον Ισημερινό.
Η πρόταση, που κατέθεσε το Τόγκο με τη στήριξη της Αφρικανικής Ένωσης, ζητά να χρησιμοποιούνται περισσότερο χαρτογραφικές προβολές που αποδίδουν σωστά τις πραγματικές εκτάσεις, όπως η Equal Earth.
Η προβολή Μερκατόρ χρησιμοποιείται ευρέως εδώ και αιώνες, όμως κάνει τις περιοχές κοντά στους πόλους να φαίνονται πολύ μεγαλύτερες απ’ ό,τι είναι στην πραγματικότητα. Έτσι, η Ευρώπη, η Βόρεια Αμερική, η Ρωσία και η Γροιλανδία εμφανίζονται δυσανάλογα μεγάλες σε σύγκριση με την Αφρική και άλλες περιοχές κοντά στον Ισημερινό.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Γροιλανδίας. Σε έναν χάρτη που χρησιμοποιεί την προβολή Μερκατόρ μπορεί να φαίνεται περίπου όσο η Αφρική, παρότι η αφρικανική ήπειρος είναι στην πραγματικότητα περίπου 14 φορές μεγαλύτερη.
Τι ζητά το ψήφισμα
Το σχέδιο καλεί κυβερνήσεις, σχολεία, διεθνείς οργανισμούς και εταιρείες τεχνολογίας να χρησιμοποιούν την Equal Earth ή άλλες προβολές ίσου εμβαδού όταν έχει σημασία η σωστή σύγκριση του μεγέθους χωρών και ηπείρων.
Δεν ζητά την απαγόρευση της προβολής Μερκατόρ. Στόχος είναι οι χάρτες που αποδίδουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τις εκτάσεις να χρησιμοποιούνται ευρύτερα στην εκπαίδευση, στους διεθνείς οργανισμούς και στις ψηφιακές υπηρεσίες.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Τόγκο, Ρομπέρ Ντουσέι, υποστήριξε ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη γεωγραφία.
«Ένας χάρτης δεν είναι ποτέ ουδέτερος», είπε σε ενημέρωση της αφρικανικής ομάδας στον ΟΗΕ. Όπως εξήγησε, ο τρόπος με τον οποίο απεικονίζεται ο κόσμος επηρεάζει από μικρή ηλικία την αντίληψη που σχηματίζουν οι άνθρωποι για τη θέση και το μέγεθος διαφορετικών χωρών και ηπείρων.
«Η Αφρική δεν ζητά προνομιακή μεταχείριση», τόνισε. «Ζητά να λαμβάνονται δεόντως υπόψη η πραγματικότητά της, οι φιλοδοξίες της και η συμβολή της στο διεθνές σύστημα».
Το Τόγκο προσπαθεί τώρα να εξασφαλίσει όσο το δυνατόν μεγαλύτερη στήριξη πριν από την ψηφοφορία και διοργάνωσε δεξίωση για όλα τα κράτη-μέλη του ΟΗΕ την παραμονή της.
Η καμπάνια #CorrectTheMap
Πίσω από την πρωτοβουλία βρίσκεται και η καμπάνια #CorrectTheMap, η οποία ζητά να αντικατασταθεί σε πολλές χρήσεις η προβολή Μερκατόρ από την Equal Earth. Η Αφρικανική Ένωση στήριξε επίσημα την προσπάθεια τον Αύγουστο του 2025 και ανέθεσε στο Τόγκο να την προωθήσει στα Ηνωμένα Έθνη.
Η σχετική ηλεκτρονική αίτηση είχε συγκεντρώσει περίπου 11.000 υπογραφές πριν από την ψηφοφορία.
Η κριτική στην προβολή Μερκατόρ δεν είναι καινούργια. Ιστορικοί και γεωγράφοι έχουν επισημάνει εδώ και δεκαετίες ότι η υπερβολική μεγέθυνση των βόρειων περιοχών δημιουργεί μια στρεβλή εικόνα του κόσμου. Ορισμένοι ακτιβιστές έχουν μάλιστα χρησιμοποιήσει τον όρο «χαρτογραφική αποικιοκρατία» για να περιγράψουν το πρόβλημα.
Μία από τις γνωστότερες εναλλακτικές ήταν η προβολή Γκαλ-Πίτερς, που έγινε ευρύτερα γνωστή τη δεκαετία του 1970. Η σημερινή καμπάνια προωθεί την Equal Earth, μια νεότερη προβολή που δημιουργήθηκε το 2018 από διεθνή ομάδα χαρτογράφων.
Γιατί όλοι οι επίπεδοι χάρτες παραμορφώνουν κάτι
Καμία επίπεδη απεικόνιση της Γης δεν μπορεί να αποδώσει ταυτόχρονα χωρίς παραμόρφωση το μέγεθος, το σχήμα, τις αποστάσεις και τις κατευθύνσεις.
Η προβολή Μερκατόρ διατηρεί σωστά τις γωνίες και τις κατευθύνσεις, γι’ αυτό και χρησιμοποιήθηκε ευρέως στη ναυσιπλοΐα. Όσο όμως πλησιάζουμε προς τους πόλους, οι χώρες και οι ήπειροι εμφανίζονται πολύ μεγαλύτερες απ’ ό,τι είναι στην πραγματικότητα.
Η Equal Earth δίνει προτεραιότητα στη σωστή απεικόνιση των εκτάσεων. Έτσι, οι χώρες και οι ήπειροι εμφανίζονται στις σωστές αναλογίες μεταξύ τους, αν και ο χάρτης εξακολουθεί αναπόφευκτα να παραμορφώνει άλλα χαρακτηριστικά, όπως το σχήμα και τις αποστάσεις.
Τι θα γίνει αν εγκριθεί η πρόταση
Εάν το ψήφισμα περάσει, το Τόγκο σχεδιάζει να διοργανώσει στις αρχές του επόμενου έτους συνάντηση στην πρωτεύουσα Λομέ με τη συμμετοχή της UNESCO, της Αφρικανικής Ένωσης και εταιρειών τεχνολογίας, μεταξύ των οποίων και η Google Maps.
Εκεί θα συζητηθεί πώς μπορούν οι προβολές ίσου εμβαδού να χρησιμοποιηθούν ευρύτερα σε χάρτες, εκπαιδευτικό υλικό και ψηφιακές υπηρεσίες.
Με πληροφορίες από The Independent
