Μια εξέλιξη που μπορεί να αλλάξει στο μέλλον τα δεδομένα στις μεταμοσχεύσεις καταγράφεται στις ΗΠΑ, καθώς γενετικά τροποποιημένοι νεφροί χοίρων έχουν μεταμοσχευθεί με επιτυχία σε ανθρώπους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, έχουν λειτουργήσει για περισσότερο από οκτώ μήνες χωρίς οι ασθενείς να χρειάζονται αιμοκάθαρση.
Πέντε ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια έχουν λάβει από τον Μάρτιο του 2024 γενετικά τροποποιημένους νεφρούς χοίρων της αμερικανικής εταιρείας βιοτεχνολογίας eGenesis, σε συνεργασία με το Mass General Brigham.
Σε τρεις περιπτώσεις, τα όργανα διατήρησαν τη λειτουργία τους για περισσότερο από οκτώ μήνες χωρίς αιμοκάθαρση, ενισχύοντας τις ελπίδες ότι η μεταμόσχευση οργάνων μεταξύ διαφορετικών ειδών, μπορεί να αποτελέσει μελλοντικά απάντηση στη μεγάλη έλλειψη ανθρώπινων μοσχευμάτων.
Η περίπτωση του Τιμ Άντριους
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Τιμ Άντριους, ο οποίος ήταν 66 ετών όταν τον Ιανουάριο του 2025 έλαβε έναν γενετικά τροποποιημένο νεφρό χοίρου. Έπασχε από νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου, που είχε προκληθεί από διαβήτη τύπου 2, και υποβαλλόταν επί δύο χρόνια σε αιμοκάθαρση.
Το μόσχευμα άρχισε να λειτουργεί αμέσως και ο Άντριους κατάφερε να παραμείνει χωρίς αιμοκάθαρση για 271 ημέρες- σχεδόν εννέα μήνες. Πρόκειται για το μεγαλύτερο διάστημα που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα σε ζωντανό άνθρωπο με νεφρό χοίρου.
Περίπου έξι μήνες μετά τη μεταμόσχευση άρχισαν να εμφανίζονται βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία του οργάνου και σταδιακά η λειτουργία του επιδεινώθηκε. Ο νεφρός αφαιρέθηκε και ο ασθενής επέστρεψε προσωρινά στην αιμοκάθαρση. Στη συνέχεια, όμως, συνέβη κάτι εξίσου σημαντικό: έλαβε με επιτυχία νεφρό από αποβιώσαντα ανθρώπινο δότη.
Οι εξετάσεις έδειξαν ότι η προηγούμενη μεταμόσχευση από χοίρο δεν είχε προκαλέσει αντισώματα που θα δυσκόλευαν την αποδοχή του ανθρώπινου μοσχεύματος, ούτε εντοπίστηκαν ιοί ή άλλα παθογόνα που προέρχονταν από το ζώο.
Οι νεφροί προέρχονται από μικρόσωμους χοίρους Yucatan και έχουν υποστεί εκτεταμένη γενετική τροποποίηση. Μεταξύ άλλων, αφαιρούνται γονίδια που μπορούν να προκαλέσουν ισχυρή ανοσολογική απόρριψη, προστίθενται ανθρώπινα γονίδια για μεγαλύτερη συμβατότητα και αδρανοποιούνται ενδογενείς ρετροϊοί των χοίρων.
Οι επιστήμονες βλέπουν αρχικά αυτή την τεχνολογία ως μια πιθανή «γέφυρα», μια διαδικασία κατά την οποία ένας ασθενής θα μπορούσε να λάβει νεφρό χοίρου ώστε να αποφύγει για μήνες ή ακόμη περισσότερο την αιμοκάθαρση, μέχρι να βρεθεί κατάλληλο ανθρώπινο μόσχευμα.
Μακροπρόθεσμα, εάν αποδειχθεί ότι τα όργανα είναι ασφαλή και ανθεκτικά, θα μπορούσαν να αποτελέσουν μόνιμη θεραπεία.
Η eGenesis ετοιμάζεται πλέον για μεγαλύτερη κλινική δοκιμή σε 33 ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια, η οποία έχει λάβει έγκριση από τον FDA και αναμένεται να ξεκινήσει στις αρχές του 2027. Στόχος της εταιρείας είναι να εξασφαλίσει έγκριση για ευρύτερη χρήση της τεχνολογίας έως το τέλος του 2029.
Οι ειδικοί, πάντως, υπογραμμίζουν ότι η μεταμόσχευση οργάνων μεταξύ διαφορετικών ειδών παραμένει πειραματική και χρειάζονται περισσότερα δεδομένα για τη μακροχρόνια ασφάλεια και αποτελεσματικότητά της.
Τα μέχρι τώρα αποτελέσματα, ωστόσο, δημιουργούν την προοπτική μιας νέας πηγής οργάνων για εκατομμύρια ασθενείς που σήμερα εξαρτώνται από την αιμοκάθαρση ή περιμένουν επί χρόνια έναν ανθρώπινο δότη.
Με πληροφορίες από Financial Times, BBC
